Για την ψυχολογική καταγραφή

Σήμερα λέω να ανεβάσω άλλο ένα απόσπασμα από το βιβλίο  του Κρισναμούρτι που μεταφράζω αυτόν τον καιρό, το “ΣΥΝΑΝΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΖΩΗ”, όπου μιλάει για την καταγραφή των ψυχολογικών γεγονότων στη μνήμη μας.
Καλή εβδομάδα
Π.

 ” Ο ακροατής ρωτάει:  πώς τραβάει κανείς τη γραμμή ανάμεσα στον παράγοντα που συσσωρεύει γνώσεις αναγκαίες για επιδέξια δράση και στον παράγοντα της ψυχής που καταγράφει. Που καταγράφει τα πληγώματά μου, τις προσβολές, τις κολακείες, τις καταπιέσεις και όλα αυτά; Πώς τραβάει κανείς τη γραμμή ανάμεσα στα δύο; Δεν τραβάς γραμμή. Από τη στιγμή που έχεις τραβήξει αυτή τη γραμμή έχεις κάνει ένα διαχωρισμό και επομένως θα γίνεις αιτία σύγκρουσης ανάμεσα στην καταγραφή και στην μη καταγραφή. Μετά ρωτάς, «πώς μπορώ να μην καταγράφω;» Με έχουν προσβάλλει προσωπικά, πώς μπορώ να μην καταγράψω την προσβολή ή την κολακεία – , η κολακεία και η προσβολή είναι το ίδιο πράγμα, είναι οι δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος. Στο πεδίο της τεχνολογίας πρέπει να καταγράφω, αλλά  και όταν με προσβάλλεις το μυαλό μου το καταγράφει αμέσως. Γιατί θα πρέπει να το καταγράφω; Γιατί θα πρέπει αυτή η προσβολή να μεταφέρεται από τη μία ημέρα στην άλλη και αυτή την προσβολή όταν σε ξανασυναντώ να στην ανταποδίδω;

 Τώρα, είναι δυνατόν να μην καταγράφεις καθόλου, οποιουσδήποτε ψυχολογικούς παράγοντες; Καταλαβαίνετε την ερώτησή μου; Η γυναίκα μου, εάν έχω, μου λέει κάτι σκληρόκαρδο όταν γυρίζω κουρασμένος από το γραφείο, επειδή εκείνη είχε περάσει μία κουραστική μέρα με άτακτα παιδιά κι έτσι μου λέει κάτι βίαιο. Κι επειδή είμαι κουρασμένος και θέλω κάποιο είδος γαλήνης στο σπίτι, το καταγράφω αμέσως. Τώρα ρωτάω εάν είναι δυνατόν να μην καταγράψω καθόλου αυτό το γεγονός. Διαφορετικά χτίζω μία εικόνα για εκείνη κι εκείνη χτίζει μία εικόνα για μένα, οπότε η σχέση είναι ανάμεσα σε εικόνες και όχι ανάμεσα σε εμάς. Είναι, λοιπόν, δυνατόν να μην καταγράφεις; Η διαδικασία καταγραφής δίνει δύναμη, δίνει ζωντάνια σε ένα κέντρο που είναι το «εγώ». Αυτό είναι προφανές. Είναι δυνατόν να μην καταγράφει κανείς, όσο κουρασμένος κι αν είναι, με το να δίνει την προσοχή του σε εκείνη τη στιγμή που η γυναίκα του ή ο ίδιος είναι βάρβαρος, επειδή όπως είπαμε προχθές μιλώντας για τον διαλογισμό, όταν υπάρχει προσοχή δεν υπάρχει καταγραφή”.

 

 

Για τον διαλογισμό

Για σήμερα  έχω κι άλλο ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο του Κρισναμούρτι “Συναντώντας τη ζωή” που όπως σας έχω πει μεταφράζω αυτόν τον καιρό.Θα ενδιαφέρει κυρίως όσες και όσους ασχολούνται με τον διαλογισμό. Στο απόσπασμα  αυτό ο Κρισναμούρτι μιλάει για τον Διαλογισμό, και είναι από μία συνέντευξη που έδωσε στο B.B.C.  Αποφάσισα να το ανεβάσω ύστερα από ένα μέιλ που μου έστειλε ένας φίλος και μου λέει ότι έχει την εντύπωση ότι ο Κρισναμούρτι είναι εναντίον του διαλογισμού. Όπως θα δείτε, δεν είναι εναντίον του διαλογισμού γενικώς, αλλά μόνο κάποιων περιπτώσεων.
Καλό Σαββατοκύριακο.
                   Π.

ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΑΛΟΓΙΣΜΟ
Δημοσιογράφος: Τι εννοείτε λέγοντας διαλογισμός; Η λέξη αυτή εμφανίζεται συχνά στα βιβλία σας. Την κοίταξα στο Λεξικό της Οξφόρδης προτού έρθω να σας δω και λέει ότι διαλογισμός σημαίνει ικανοποίηση της σκέψης. Αλλά εσείς δεν θέλετε να το κάνουμε αυτό.
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Κανείς πρέπει να πάει σε βάθος για να ξέρει τι σημαίνει πραγματικά. Για μένα ο διλογισμός είναι ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα.

Δημοσιογράφος: Μήπως αυτό θα μπορούσε να εξηγηθεί καλύτερα, λέγοντάς μου τι δεν είναι διαλογισμός;
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Μόλις ετοιμαζόμουν να το πω αυτό. Βλέπετε, υπάρχουν διάφορες σχολές διαλογισμού. Προσφέρουν πολλά συστήματα, πολλές μεθόδους και λένε ότι αν εξασκείς αυτές τις μεθόδους την μία ημέρα μετά την άλλη, θα πετύχεις κάποια μορφή φώτισης, κάποια εξαιρετική εμπειρία. Πρώτα απ’ όλα, η όλη ιδέα για συστήματα, για μεθόδους διαλογισμού, συνεπάγεται μηχανική επανάληψη και κάτι τέτοιο δεν είναι διαλογισμός. Τώρα, είναι δυνατόν να μην θολώσεις τον νου με την επανάληψη, αλλά να έχει επίγνωση της κίνησης της σκέψης – χωρίς καταπίεση, χωρίς να προσπαθείς να ελέγξεις τις σκέψεις, αλλά απλώς να έχεις επίγνωση της όλης κίνησης της σκέψης, με αυτή τη φλυαρία να συνεχίζεται;  

Δημοσιογράφος: Αλλά κάνουμε τις σκέψεις μας λέξεις όλη την ώρα, αυτό δεν κάνουμε;
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Έτσι είναι. Η σκέψη υπάρχει μόνο με λέξεις ή με εικόνες. Ο διαλογισμός απαιτεί την πιο εξαιρετική πειθαρχία, όχι την πειθαρχία της καταπίεσης και της συμμόρφωσης, αλλά εκείνη που έρχεται όταν παρατηρείς τη σκέψη σου, όταν υπάρχει παρατήρηση της σκέψης. Αυτή ακριβώς η παρατήρηση φέρνει τη δική της εξαιρετική, λεπτή πειθαρχία. Αυτό είναι απολύτως αναγκαίο.  

Δημοσιογράφος: Πρέπει κανείς να ορίσει ορισμένη ώρα γι’ αυτό;
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Όχι, κύριε, μπορείς να διαλογιστείς οποιαδήποτε ώρα. Μπορείς να το κάνεις όταν κάθεσαι σε ένα λεωφορείο – δηλαδή να βλέπεις και να παρατηρείς. Να προσέχεις ό,τι συμβαίνει γύρω σου και ό,τι συμβαίνει μέσα σου – να έχεις επίγνωση της όλης κίνησης. Βλέπετε, ο διαλογισμός είναι μία μορφή αδειάσματος του νου από οτιδήποτε γνωστό. Χωρίς να γίνει αυτό δεν μπορείς να γνωρίσεις το άγνωστο. Για να δεις οτιδήποτε καινούργιο, εντελώς καινούργιο, ο νους πρέπει να είναι άδειος από όλο το παρελθόν. Η αλήθεια ή ο Θεός ή ό,τι όνομα θέλετε να του δώσετε πρέπει να είναι καινούργιο και όχι κάτι που είναι το αποτέλεσμα προπαγάνδας, το αποτέλεσμα διαμόρφωσης. Ο Χριστιανός είναι διαμορφωμένος από 2.000 χρόνια προπαγάνδας, ο Ινδουιστής και ο Βουδιστής είναι το ίδιο διαμορφωμένοι. Γι’ αυτούς, λοιπόν, ο Θεός ή η Αλήθεια είναι αποτέλεσμα προπαγάνδας. Αλλά αυτό δεν είναι Αλήθεια. Η Αλήθεια είναι κάτι ζωντανό κάθε μέρα. Επομένως ο νους πρέπει να είναι άδειος για να κοιτάξει την Αλήθεια.

Δημοσιογράφος: Δηλαδή σβήνεις τα πάντα, για να το πω έτσι;
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Αυτό είναι ο διαλογισμός.

Δημοσιογράφος: Και μετά έχεις πλήρη χαλαρή αντίληψη της πραγματικότητας.
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Ακριβώς. Και η πραγματικότητα δεν είναι κάτι στάσιμο· είναι κάτι εξαιρετικά ζωντανό. Και επομένως ο νους που βρίσκεται πραγματικά σε διαλογισμό, ο διαλογιζόμενος νους, είναι ένας πολύ σιωπηλός νους και η σιωπή δεν είναι αποτέλεσμα κατάπνιξης του θορύβου. Δεν είναι το αντίθετο του θορύβου. Έρχεται όταν ο νους κατανοήσει εντελώς τον εαυτό του· οπότε δεν γίνεται καμία απολύτως κίνηση, που σημαίνει ότι τα ίδια τα εγκεφαλικά κύτταρα έχουν γίνει σιωπηλά. Και τότε σε αυτή τη σιωπή συμβαίνουν τα πάντα. Αυτό είναι κάτι εκπληκτικό εάν το έχει παρατηρήσει κανείς. Αυτό είναι πραγματικός διαλογισμός, όχι αυτή η κάλπικη αποδοχή της αυθεντίας και η επανάληψη λέξεων και όλη αυτή η ιστορία. Όλα αυτά είναι ανοησίες.

 

 

 

Τα Ιμαλάια

Στο βιβλίο του Κρισναμούρτι  “Συναντώντας τη ζωή” που μεταφράζω, όπως σας έχω πει, αυτό τον καιρό, συνάντησα μία περιγραφή του Κρισναμούρτι για τα Ιμαλάια που μου άρεσε πολύ και είπα να την ανεβάσω εδώ.
Καλή εβδομάδα
Π.

“Καθώς στεκόταν σε εκείνο το λόφο, είδε από μακριά 300 μίλια από τα Ιμαλάια, σχεδόν από τη μία άκρη του ορίζοντα στην άλλη, με βαθιές, σκοτεινές κοιλάδες, με την μια κορυφή μετά την άλλη, με ατελείωτο χιόνι, χωρίς κανένα σπίτι στη θέα, κανένα χωριό, καμία καλύβα. Ο ήλιος άγγιζε τις πιο υψηλές κορυφές και ξαφνικά όλη η οροσειρά έμοιαζε σαν να ήταν μέσα στις φλόγες. Έμοιαζε σαν να φλεγόταν από μέσα, μία λάμψη απίστευτης έντασης. Οι κοιλάδες έγιναν σκοτεινότερες και η ησυχία ήταν απόλυτη. Καθώς ο ήλιος ανέτειλε από την μακρινή ανατολή, η απεραντοσύνη, η απόλυτη αγνότητα αυτών των γιγάντιων βουνών έμοιαζε τόσο κοντά που κανείς θα μπορούσε σχεδόν να τα αγγίξει, αλλά ήταν πολλές εκατοντάδες μίλια μακριά.
Και η ημέρα άρχισε. Καμία απορία γιατί ο άνθρωπος έχει λατρέψει αυτά τα όρη· είναι ιερά για να λατρεύονται από μακριά. Όλοι οι αρχαίοι έκαναν θεούς από αυτά, γιατί εκεί οι ουράνιοι έκαναν την κατοικία τους. Τώρα έχουν γίνει χιονοδρομικές πίστες, με ξενοδοχεία, πισίνες και φασαρία. Αλλά όχι ανάμεσα σε εκείνα τα άφθαρτα και σκληρά χιόνια.Εκεί η  ομορφιά είναι ακατάλυτη και άπειρα επικίνδυνη.”

 

 

Η αγάπη των δέντρων

Για σήμερα έχω άλλο ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο του Κρισναμούρτι που μεταφράζω αυτόν τον καιρό, το “ΣΥΝΑΝΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΖΩΗ”.
Καλό Σαββατοκύριακο.
             Π. 

Η αγάπη των δέντρων είναι –ή θα έπρεπε να είναι- μέρος της φύσης μας, σαν την αναπνοή. Είναι μέρος της γης σαν κι εμάς, γεμάτα ομορφιά και παράξενα απόμακρα. Είναι ακίνητα, γεμάτα φύλλα, πλούσια σε φως και γεμάτα άγρια χαρά όταν υπάρχει καταιγίδα. Κάθε φύλλο, ακόμα και στην πιο ψηλή κορφή, χορεύει με το απαλό αεράκι και οι σκιές καλωσορίζουν τον δυνατό ήλιο. Καθώς κάθεσαι με την πλάτη σου ακουμπισμένη στον κορμό του, εάν είσαι πολύ ήσυχος, θα δημιουργήσεις μία ακατάλυτη σχέση με τη φύση. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν χάσει αυτή τη σχέση· κοιτάζουν όλα εκείνα τα βουνά, τις κοιλάδες, τους χείμαρρους και τα χιλιάδες δέντρα, καθώς περνούν με τα αυτοκίνητά τους ή ανεβαίνουν στους λόφους φλυαρώντας, αλλά είναι πολύ απορροφημένοι από τα προβλήματά τους για να κοιτάζουν και να είναι ήσυχοι.

 

 

 

 

Για τη σκέψη

Για σήμερα έχω άλλο ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Κρισναμούρτι που μεταφράζω αυτόν τον καιρό, το “ΣΥΝΑΝΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΖΩΗ”.
Καλό Σαββατοκύριακο
                 Π.

“…. Η σκέψη είναι ο επικρατέστερος παράγοντας στην ανθρώπινη ζωή. Δεν υπάρχει Ανατολική σκέψη και Δυτική σκέψη· υπάρχει μόνο σκέψη που μπορεί να εκφραστεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, αλλά πάντα είναι κίνηση της σκέψης. Η σκέψη είναι κοινή σε όλους τους ανθρώπους, από τον πιο πρωτόγονο μέχρι τον πιο υψηλά εκπαιδευμένο. Η σκέψη έχει πάει τους ανθρώπους στο φεγγάρι· η σκέψη έχει κατασκευάσει την ατομική βόμβα· έχει χτίσει όλους τους ναούς, τους μεγάλους καθεδρικούς ναούς με όλα όσα υπάρχουν μέσα τους και ονομάζονται ιερά· έχει φτιάξει τις εξεζητημένες τελετές, τα δόγματα, τις δοξασίες, την πίστη και λοιπά· έχει φτιάξει το κομπιούτερ και τα προγράμματα που τρέχουν σε αυτό. Έχει βοηθήσει την ανθρωπότητα με αμέτρητους διαφορετικούς τρόπους, αλλά έχει επίσης δημιουργήσει και πολλούς πολέμους και όλα τα εργαλεία θανάτου. Έχει οργανώσει ιδανικά, τεράστια βία, βασανιστήρια, έχει χωρίσει την ανθρωπότητα σε έθνη, τάξεις και αμέτρητες θρησκείες που έχουν διαιρέσει τους ανθρώπους και έχει στρέψει τον άνθρωπο ενάντια στον άνθρωπο και στον εαυτό του. Η αγάπη δεν είναι η σκέψη, που είναι αναμνήσεις και εικόνες.

Η σκέψη συντηρεί και καλλιεργεί τη συνείδηση. Το περιεχόμενο της σκέψης είναι η χωρίς τέλος κίνηση της σκέψης, οι επιθυμίες, οι συγκρούσεις, οι φόβοι, το κυνήγι της ευχαρίστησης, ο πόνος, η μοναξιά, η θλίψη. Η αγάπη, η συμπόνια, με την άφθαρτη νοημοσύνη τους είναι πέρα από την περιορισμένη συνείδηση. Μπορεί να μη χωρίζεται σε υψηλότερη και χαμηλότερη, επειδή το υψηλό ή το χαμηλό είναι πάντα συνείδηση, πάντα θορυβώδης, πάντα φλύαρη. Η συνείδηση είναι όλη χρόνος, είναι όλη μέτρηση, είναι όλη χρονικό διάστημα, επειδή είναι γεννημένη από τη σκέψη. Η σκέψη δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να είναι πλήρης· μπορεί να πιθανολογεί για εκείνο που έχει πληρότητα και να εντρυφά στην εκφραστική απόδοσή του και στην εμπειρία του, αλλά η σκέψη δεν μπορεί ποτέ να αντιληφθεί την ομορφιά της, την απεραντοσύνη της.

Η σκέψη είναι το χωρίς αξία γέννημα της εμπειρίας και της γνώσης που δεν μπορεί ποτέ να είναι κάτι πλήρες, ολοκληρωμένο. Έτσι η σκέψη θα είναι πάντα περιορισμένη, κατακερματισμένη. Τα προβλήματα που έχει φέρει η σκέψη στον άνθρωπο, έχει προσπαθήσει μάταια η ίδια να τα λύσει κι έτσι τα διαιωνίζει. Μόνο όταν καταλάβει την παντελή ανικανότητά της να λύσει τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει, μπορεί τότε η αντίληψη, η διορατικότητα, να τα τελειώσει. ”

 

 

 

 

Για την ιδιοτέλεια

Προχθές έφτασα σε ένα κείμενο στο βιβλίο του Κρισναμούρτι που μεταφράζω τώρα, το “ΣΥΝΑΝΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΖΩΗ”, που μιλάει για την ιδιοτέλεια. Το βρήκα πολύ ενδιαφέρον κι αποφάσισα να το ανεβάσω σήμερα.
Καλό Σαββατοκύριακο.
                  Π.

Η έκφραση, «ιδιοτέλεια» είναι μάλλον δύσκολο να οριστεί. Έχει πάρα πολλές λεπτές σημασίες, υπάρχουν πάρα πολλοί τρόποι ερμηνείας της. Αλλά αν την παρατηρήσει κανείς, αν προχωρήσει σ’ αυτήν λίγο βαθύτερα, θα δει ότι όσο πλάτος κι αν έχει, όσο απλωμένη κι αν είναι σε διάφορα πεδία, έχει ιδιότητα περιοριστική, δραστηριότητα περιοριστική, η δράση της στενεύει, περιορίζει. Ο θρήσκος άνθρωπος, ο μοναχός, ο σαννυάσι, μπορεί να έχει απαρνηθεί εγκόσμια πράγματα –ιδιοκτησία, χρήματα, αξιώματα, ίσως ακόμα και το κύρος- αλλά η ιδιοτέλειά του έχει μεταφερθεί σε ένα υψηλότερο επίπεδο. Ταυτίζει τον εαυτό του με τον σωτήρα του, με τον γκουρού του, με την πίστη του. Και αυτή ακριβώς η ταύτιση, αυτή η προσπάθεια να επενδύσει όλες τις σκέψεις του και όλα τα συναισθήματά του σε ένα πρόσωπο, σε μία εικόνα, σε κάποια ανύπαρκτη ελπίδα, δημιουργεί ιδιοτέλεια. Όπου υπάρχει, λοιπόν, ιδιοτέλεια θα έκανε κάποιον να σκεφτεί ότι εκεί βρίσκεται η ρίζα ακριβώς του φοβερού εθνικισμού, της διαίρεσης των ανθρώπων, των φυλών, των χωρών. Αυτή η ιδιοτέλεια φέρνει το στένεμα του νου, έτσι ώστε να χάνει την ελαστικότητα και ταχύτητα της διορατικής δράσης. Ένας τεχνικός έχει γρήγορη προσαρμοστικότητα στο πεδίο της τεχνικής· μπορεί να πηγαίνει από την μία τεχνική στην άλλη, από την μία δουλειά στην άλλη ή ακόμα και από την μία πίστη στην άλλη  ή από την μία εθνικότητα στην άλλη, αυτή όμως η περιορισμένη προσαρμοστικότητα και ελαστικότητα του νου, δεν προσφέρει ελευθερία. Πώς μπορεί ένας άνθρωπος που έχει επενδύσει σε κάποια ιδιαίτερη πίστη ή ιδεολογία να έχει ένα νου και μία καρδιά που να έχουν άπειρη ευλυγισία σαν ένα φύλλο χλόης που λυγίζει, αλλά δεν σπάει; Μπορείτε να ρωτήσετε τη γυναίκα σας ή τον φίλο σας εάν υπάρχει ιδιοτέλεια στη σχέση σας. Εάν θέλετε να ταιριάξουν με την εικόνα που έχετε γι’ αυτούς, αυτό είναι ιδιοτέλεια. Αλλά το να μην έχεις καμιά εικόνα κι ωστόσο να τους επισημαίνεις κάποια πρακτικά ή ψυχολογικά γεγονότα, αυτό δεν είναι ιδιοτέλεια.

 

 

 

 

Τι είναι σχέση;

Σήμερα σκέφτηκα να ανεβάσω άλλο ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Κρισναμούρτι που μεταφράζω τελευταία και μιλάει για τις σχέσεις των ανθρώπων.
Καλό Σαββατοκύριακο
                  Π.

Τι είναι σχέση; Πώς μπορεί να υπάρξει σχέση ανάμεσα σε έναν άνδρα και σε μία γυναίκα ή ανάμεσα σε οποιουσδήποτε, εάν ένας από τους δύο είναι φιλόδοξος, απορροφημένος σε αυτήν τη φιλοδοξία, εντελώς εγωκεντρικός; Μπορείς να δεις τη σκληρότητα στα πρόσωπα εκείνων που οι δραστηριότητές τους γίνονται γύρω από το «εγώ» και «εσύ». Μπορεί να υπάρχει σωματική επαφή και πιθανόν όλη η σχέση, η επιφανειακή ή η επιλεγόμενη βαθιά, να μένει εκεί. Πώς μπορείς να έχεις σχέση με κάποιον άλλον αν είσαι καχύποπτος, εάν νομίζεις ότι πάντα έχεις δίκιο και ποτέ δεν δέχεσαι να νοιώσεις ότι κάνεις λάθος. Ενός ανθρώπου υπερήφανου για την αρχαία φυλή του ή με φαντασίωση σημαντικότητας, τι άλλο μπορεί να είναι οι σχέσεις του εκτός από σωματικές ή επιφανειακές; Πώς μπορούν δύο νευρωτικοί άνθρωποι που ζούνε στο ίδιο σπίτι, αποκαλώντας τους εαυτούς τους συζύγους, να έχουν οποιοδήποτε είδος σχέσης;  Υπάρχουν ζευγάρια φαινομενικά ευτυχισμένα που έχουν μεγαλώσει μαζί μέσα από δυσάρεστες καταστάσεις, θλίψη και πόνο, με πολλές μεταμέλειες και αποτυχίες· θα λέγατε ότι υπήρξαν ευτυχισμένοι στη σχέση τους, τόσο σωματικά όσο και αλλιώς, αλλά πώς μπορεί κανείς να έχει οποιοδήποτε είδος σχέσης με άλλον εάν το «εγώ» του είναι το πιο σημαντικό, εάν είναι ζηλιάρης, αλαζόνας και ο άλλος, ή η άλλη, υποκύπτει; Προφανώς μία καλή σχέση δεν μπορεί να υπάρξει με τίποτε από όλα αυτά.

Υπάρχουν άνθρωποι που είναι τελείως απορροφημένοι ο ένας από τον άλλον, που κάνουν διάφορα πράγματα μαζί με πολύ λίγα εξωτερικά ενδιαφέροντα, ευχαριστημένοι να ζουν στο ίδιο δωμάτιο και να μην βγαίνουν έξω τα βράδια. Μία τέτοια σχέση ίσως να είναι ασυνήθιστη, αλλά η ζωή δεν είναι μόνο μία καλή σχέση. Είναι κάτι πολύ περισσότερο, από την προσωπική ικανοποίηση που δίνει μία ευτυχισμένη σχέση. Το να έχεις πραγματικά σχέση με κάποιον άλλον είναι δυνατόν μόνο όταν η φιλοδοξία, η καχυποψία, ο ανταγωνισμός, η αίσθηση κτητικότητας -με όλη την πίκρα τον θυμό και τις απογοητεύσεις που έχουν όλα αυτά- λείπουν εντελώς.

 

 

 

Για την αγάπη

Αυτό που βλέπετε είναι το εξώφυλλο από το βιβλίο του Κρισναμούρτι που άρχισα να μεταφράζω τελευταία, με τίτλο, “ΣΥΝΑΝΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΖΩΗ”. Και λέω σήμερα να ανεβάσω ένα μικρό απόσπασμα όπου μιλάει για την αγάπη.
Καλό Σαββατοκύριακο.
           Π.

“…Η αγάπη είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να δώσει μία απάντηση σε όλα μας τα ψυχολογικά προβλήματα. Όχι, μία απάντηση μόνο· απλώς τότε δεν θα υπάρχουν προβλήματα. Έχουμε κάθε είδους προβλήματα και προσπαθούμε να τα λύσουμε χωρίς αυτήν την αγάπη κι έτσι πολλαπλασιάζονται και μεγαλώνουν. Δεν υπάρχει τρόπος να την προσεγγίσεις ή να την κρατήσεις, αλλά μερικές φορές όταν σταθείς στην άκρη του δρόμου ή πλάι σε μία λίμνη, κοιτάζοντας ένα λουλούδι ή ένα δέντρο ή τον αγρότη που οργώνει το χωράφι του και αν είσαι σιωπηλός, δεν ονειροπολείς, δεν είσαι κουρασμένος, αλλά με σιωπή σε όλη της την ένταση, τότε ίσως να έρθει εκείνη σε εσένα.

Όταν έρθει, μην την κρατήσεις, μην την αποθησαυρίσεις σαν μία εμπειρία. Από τη στιγμή που θα σε αγγίξει, δεν θα είσαι ποτέ ο ίδιος ξανά. Άσε την αυτή να λειτουργήσει και όχι την απληστία σου ή την κοινωνική σου ηθική. Είναι πραγματικά πολύ δυνατή, αδάμαστη και η ομορφιά της δεν είναι καθόλου γερασμένη…”

 

 

Η σημασία των ονείρων

Για σήμερα σας έχω ένα ακόμα -και τελευταίο- κείμενο από το βιβλίο που μετέφραζα αυτόν τον καιρό, το “Όπως είναι κανείς” και που αυτές τις μέρες κάνω έναν  τελικό έλεγχο. Το κείμενο έχει σχέση με τα όνειρα που βλέπουμε.
Καλή εβδομάδα.
       Π.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποια είναι η σημασία των ονείρων και πώς μπορεί κανείς να τα ερμηνεύει ο ίδιος;
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Θα ήθελα να προχωρήσω σε αρκετό βάθος σε αυτήν την ερώτηση και να μην την αντιμετωπίσω επιφανειακά· και ελπίζω να ενδιαφέρεστε αρκετά ώστε να παρακολουθήσετε αυτά που θα πω, βήμα-βήμα.

Οι περισσότεροι από εμάς βλέπουμε όνειρα. Υπάρχουν οι εφιάλτες από υπερβολικό φαγητό ή από λάθος φαγητό, αλλά δεν μιλάω για τέτοια όνειρα. Μιλάω για όνειρα που έχουν μία ψυχολογική σημασία. Υπάρχουν διάφορα στάδια σε σχέση με τα όνειρα, δεν υπάρχουν; Ονειρεύεσαι, ξυπνάς και μετά προσπαθείς να βρεις τη σημασία του ονείρου σου, το ερμηνεύεις. Η ερμηνεία σου εξαρτάται από τις γνώσεις σου, από την διαμόρφωσή σου, από το τι έχεις μάθει από διάφορους φιλόσοφους, ψυχολόγους και λοιπά. Εάν παρερμηνεύσεις το όνειρο, όλα τα συμπεράσματά σου θα είναι λάθος. Εκτός από αυτό, μπορεί κανείς να βλέπει ένα όνειρο και καθώς το βλέπει να γίνεται ταυτόχρονα και η ερμηνεία του, έτσι ώστε όταν ξυπνάει να του είναι ξεκάθαρο αυτό που είδε· έχει κατανοήσει το όνειρο και δεν τον επηρεάζει πια. Δεν ξέρω αν σας έχει συμβεί αυτό.
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι πώς θα ερμηνεύεις τα όνειρα, αλλά γιατί βλέπουμε όνειρα. Καταλαβαίνετε; Εάν ερμηνεύεις τα όνειρά σου σύμφωνα με οποιονδήποτε ψυχολόγο, τότε η ερμηνεία εξαρτιέται από την ιδιαίτερη διαμόρφωσή του· και αν δοκιμάσεις να τα ερμηνεύσεις μόνος σου, η ερμηνεία σου καθορίζεται από την δική σου διαμόρφωση. Σε οποιαδήποτε περίπτωση η ερμηνεία μπορεί να είναι λάθος, οπότε και κάθε συμπέρασμα ή ενέργεια που βασίζεται σε αυτήν να αποδειχτεί κάτι εντελώς ανυπόστατο. Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι πώς να ερμηνεύεις τα όνειρα, αλλά γιατί να βλέπεις όνειρα; Αν μπορούσες να λύσεις αυτό το πρόβλημα, τότε δεν θα χρειαζόταν η ερμηνεία. Εάν μπορούσες να κατανοήσεις πραγματικά την όλη διαδικασία τού να ονειρεύεσαι, τότε θα γινόταν ένα πολύ απλό θέμα.
Γιατί βλέπουμε όνειρα; Σας παρακαλώ, ας το μελετήσουμε μαζί, όχι σύμφωνα με κάποιαν αυθεντία που έχει γράψει κάποιο βιβλίο για το θέμα αυτό. Παραμερίστε τα εντελώς όλα αυτά, εάν μπορείτε, και ας σκεφτούμε πολύ απλά για το θέμα μαζί. Γιατί βλέπουμε όνειρα; Πέφτεις στο κρεβάτι, αποκοιμιέσαι κι αρχίζει μια δραστηριότητα με τη μορφή διαφόρων συμβόλων ή καταστάσεων· και με το που ξυπνάς λες, «ναι, αυτό είναι το όνειρο που είδα».
Τώρα: Τι έχει συμβεί; Σας παρακαλώ παρακολουθήστε το αυτό, είναι πολύ απλό. Όταν έχεις επίγνωση στην διάρκεια της ημέρας, ο εξωτερικός νους είναι γεμάτος με πολλά πράγματα – με την δουλειά σου, με καυγάδες, με τα παιδιά σου, με τα οικονομικά, με το να πας για ψώνια, με το να πλύνεις πιάτα – ξέρετε ότι είναι γεμάτος με δεκάδες πράγματα. Αλλά ο εξωτερικός νους δεν είναι όλος ο νους· υπάρχει επίσης και το ασυνείδητο κομμάτι του νου έτσι δεν είναι; Δεν χρειάζεται να διαβάσεις κάποιο βιβλίο για να βρεις ότι υπάρχει ασυνείδητο. Τα κρυμμένα μας κίνητρα, οι ενστικτώδεις αντιδράσεις μας, οι φυλετικές παρορμήσεις μας, οι κληρονομημένες αντιφάσεις μας και πίστεις, όλα αυτά είναι μέσα στο ασυνείδητο. Το ασυνείδητο κομμάτι του νου θέλει, προφανώς, να πει κάτι στο εξωτερικό κομμάτι του νου και καθώς το εξωτερικό κομμάτι είναι ήσυχο όταν κοιμάται, το ασυνείδητο προσπαθεί να του πει. Το ασυνείδητο βρίσκεται επίσης σε κίνηση όλη την ώρα, μόνο που δεν έχει καμιά ευκαιρία να εκφράσει οτιδήποτε στην διάρκεια της ημέρας κι έτσι προβάλλει διάφορα σύμβολα όταν ο συνειδητός νους κοιμάται· και τότε λέμε, «είδα ένα όνειρο». Δεν είναι κάτι πολύπλοκο εάν θέλεις να το ψάξεις.
Τώρα, δεν θέλω να απασχολούμαι ατέλειωτα με την ερμηνεία ονείρων, που είναι σαν να απασχολείσαι με την κουζίνα, με τον Θεό, με το ποτό, με το άλλο φύλλο ή με ότι άλλο θέλετε. Θέλω να βρω γιατί βλέπω όνειρα και αν είναι δυνατόν να μην βλέπω καθόλου όνειρα. Οι ψυχολόγοι ίσως να πουν ότι είναι αδύνατον να μην βλέπεις όνειρα, αλλά αφήστε τους ειδικούς στην ειδικότητά τους και ας το βρούμε εμείς. (Γέλια) Όχι, όχι, σας παρακαλώ μην το γελάτε… Γιατί υπάρχουν όνειρα; Και είναι δυνατόν να μπει ένα τέλος στα όνειρα χωρίς κατάπνιξή τους ή προσπάθεια να πας πέρα από το να βλέπεις όνειρα, έτσι ώστε στη διάρκεια του ύπνου ο νους να είναι εντελώς ακίνητος; Θέλω να το βρω αυτό, οπότε αυτή είναι η πρώτη μου έρευνα.
Γιατί βλέπω όνειρα; Βλέπω όνειρα επειδή ο συνειδητός μου νους, στην διάρκεια της ημέρας, είναι απασχολημένος με πάρα πολλά πράγματα. Μπορεί, όμως, ο συνειδητός νους να είναι ανοιχτός στην διάρκεια της ημέρας σε όλες τις νύξεις και τις παροτρύνσεις του υποσυνείδητου; Μπορεί ο εξωτερικός νους να είναι τόσο ξύπνιος στην διάρκεια της ημέρας ώστε να έχει επίγνωση των υποσυνείδητων κινήτρων, των φευγαλέων νύξεων πραγμάτων που είναι κρυμμένα, χωρίς να προσπαθεί να τα καταπνίξει, να τα αλλάξει, να κάνει κάτι γι’ αυτά; Εάν μπορείς να έχεις απλώς επίγνωση -όχι επικριτικά, αλλά χωρίς επιλογές- όλης αυτής της σύγκρουσης· εάν μπορείς να είσαι ανοιχτός έτσι ώστε το υποσυνείδητο να σου δίνει τις νύξεις του από στιγμή σε στιγμή στη διάρκεια της ημέρας, όταν είσαι στο λεωφορείο ή όταν οδηγείς το αυτοκίνητό σου, όταν κάθεσαι στο τραπέζι ή κουβεντιάζεις με φίλους·  εάν μπορείς  απλώς να παρατηρείς πώς κοιτάζεις κάποιον, τον τρόπο που μιλάς, τον τρόπο που φέρεσαι σε ανθρώπους που δεν είναι της δικής σου ποιότητας, τότε θα ανακαλύψεις – καθώς παρατηρείς όλο και πιο βαθιά, πιο έντονα – ότι σταματάς εντελώς να βλέπεις όνειρα. Τότε δεν θα υπάρχει ανάγκη για υπαινιγμούς, για νύξεις, από το υποσυνείδητο στη διάρκεια του ύπνου, που να σου λένε τι θα πρέπει ή τι δεν θα πρέπει να κάνεις, επειδή το όλο θέμα σού αποκαλύπτεται καθώς ζεις, κάθε μέρα.
Έχουμε φτάσει, λοιπόν, σε ένα πολύ ενδιαφέρον σημείο που είναι αυτό: Στην διάρκεια της ημέρας, ο νους θα είναι σε εξαιρετική εγρήγορση παρατηρώντας χωρίς να κρίνει, χωρίς να αποδοκιμάζει· και όταν η όλη διαδικασία της συνείδησης θα έχει αποκαλυφθεί, ερευνηθεί και κατανοηθεί, τότε θα δεις ότι στη διάρκεια του ύπνου υπάρχει πλήρης ησυχία και ότι, όντας τελείως ήσυχος, ο νους μπορεί να πάει σε βάθη που δεν μπορεί να αγγίξει η συνείδηση σε οποιαδήποτε στιγμή. Καταλαβαίνετε; Φοβάμαι πως όχι. Θα το εξηγήσω ξανά και ελπίζω να μην σας πειράζει που θα καθυστερήσουμε λίγο.
Βλέπετε, πάντα αναζητάμε την ευτυχία, την γαλήνη, τον Θεό, την αλήθεια και λοιπά· υπάρχει μία αδιάκοπη πάλη να προσαρμοστείς, να αγαπήσεις, να είσαι ευγενικός, να είσαι γενναιόδωρος, να αφήνεις το ένα και να αποκτάς το άλλο. Εάν έχουμε κάποια επίγνωση, ξέρουμε ότι αυτό είναι γεγονός· υπάρχει αυτή η συνολική δραστηριότητα αναταραχής, προσαρμογής, που γίνεται όλη την ώρα και ένας νους που βρίσκεται σε αυτήν την κατάσταση, προφανώς δεν μπορεί να βρει τίποτα καινούργιο. Αλλά εάν στη διάρκεια της ημέρας έχω επίγνωση των διαφόρων σκέψεων και κινήτρων που εμφανίζονται, εάν έχω επίγνωση ότι είμαι φιλόδοξος, κριτικός και επικριτικός και δω όλη αυτήν τη δραστηριότητα, τότε τι συμβαίνει; Ο νους μου παύει πια να παλεύει, να πιέζει· δεν υπάρχει η αναταραχή που δημιουργήθηκε από την παρόρμηση να βρει. Έτσι ο νους είναι εντελώς ήσυχος, όχι μόνο ο επιφανειακός νους, αλλά όλο το περιεχόμενο της συνείδησης· και σε αυτήν την κατάσταση της πλήρους ησυχίας στην οποία δεν υπάρχει καμία κίνηση να βρεις κάτι, δεν υπάρχει προσπάθεια να είσαι ή να μην είσαι κάτι, ο νους μπορεί να αγγίξει βάθη που, πιθανόν, δεν μπορεί να αγγίξει ποτέ όταν προσπαθεί να βρει κάτι. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να έχεις επίγνωση χωρίς να καταδικάζεις, χωρίς να κρίνεις, χωρίς να αποδοκιμάζεις. Και μπορείς να το κάνεις αυτό όλη την ημέρα, κατά διαστήματα, έτσι ώστε ο νους να μην είναι πια ένα όργανο πάλης όταν κοιμάται, να μην συλλαμβάνει πια νύξεις από το υποσυνείδητο μέσω συμβόλων και να προσπαθεί να τα ερμηνεύσει, δεν επινοεί πια αστρολογικούς χάρτες και όλες αυτές τις ανοησίες. Όντας ελεύθερος ο νους από κάθε διαμόρφωση είναι τότε ικανός, στην διάρκεια του ύπνου, να μπει σε βάθη όπου η συνείδηση στην διάρκεια της ημέρας δεν μπορεί ποτέ να φτάσει· και όταν είσαι ξύπνιος θα βρεις ότι υπάρχει κάτι καινούργιο, τελείως αβίωτο πριν. Είναι σαν να σβήνεις το παρελθόν και να ξαναγεννιέσαι.

 

 

 

 

 

“Πώς μπορεί κανείς να κόψει τις συνήθειες”;

Λέω να καλωσορίσουμε τον καινούργιο μήνα και το καλοκαίρι με ένα απόσπασμα από το τελευταίο βιβλίο του Κρισναμούρτι που μόλις τέλειωσα τη μετάφρασή του, το “Όπως είναι κανείς”. Είναι η απάντηση σε μια ερώτηση που του κάνουν για τις συνήθειες.
Καλό μήνα.
Π.

 

ΕΡΩΤΗΣΗ: Πώς μπορεί κανείς να κόψει τις συνήθειες;

ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ:   Εάν κατανοήσουμε την όλη διαδικασία μιας συνήθειας, τότε ίσως θα μπορέσουμε να σταματήσουμε τη δημιουργία συνηθειών. Το να σταματήσεις απλώς μία ιδιαίτερη συνήθεια είναι συγκριτικά κάτι εύκολο, αλλά το όλο πρόβλημα δεν λύνεται τότε. Όλοι μας έχουμε διάφορες συνήθειες οι οποίες είναι είτε συνειδητές είτε ασυνείδητες· πρέπει, λοιπόν, να βρούμε εάν ο νους μας είναι παγιδευμένος σε κάποια συνήθεια και γιατί ο νους δημιουργεί συνήθειες.

Από συνήθεια δεν γίνονται οι περισσότερες από τις σκέψεις μας; Από την παιδική ηλικία έχουμε διδαχτεί να σκεφτόμαστε ακολουθώντας κάποια γραμμή, είτε σαν Χριστιανοί, Ινδουιστές ή κομμουνιστές και δεν τολμάμε να παρεκκλίνουμε από αυτή τη γραμμή επειδή η ίδια αυτή η παρέκκλιση φέρνει φόβο. Βασικά, λοιπόν, η σκέψη μας γίνεται από συνήθεια, είναι διαμορφωμένη· ο νους μας ακολουθεί καθιερωμένα μονοπάτια και φυσικά υπάρχουν και επιφανειακές συνήθειες που προσπαθούμε να ελέγξουμε.

Τώρα: εάν ο νους σταματήσει εντελώς να σκέφτεται με βάση συνήθειες, τότε θα προσεγγίσουμε το πρόβλημα μίας επιπόλαιης συνήθειας εντελώς διαφορετικά. Καταλαβαίνετε; Εάν ψάχνετε, εάν προσπαθείτε να βρείτε κατά πόσο ο νους σας σκέφτεται με βάση συνήθειες, εάν σας ενδιαφέρει πραγματικά αυτό, τότε – για παράδειγμα – η συνήθεια του καπνίσματος θα έχει μία διαφορετική σημασία. Δηλαδή, εάν ενδιαφέρεσαι να ερευνήσεις βαθιά την όλη διαδικασία της συνήθειας, που βρίσκεται σε ένα βαθύτερο επίπεδο, θα αντιμετωπίσεις τη συνήθεια του καπνίσματος με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο. Όντας τελείως ξεκάθαρος μέσα σου ότι θέλεις πραγματικά να σταματήσεις όχι μόνο τη συνήθεια του καπνίσματος αλλά την όλη διαδικασία του να σκέφτεσαι με βάση συνήθειες, δεν μάχεσαι την αυτόματη κίνηση του να πάρεις ένα τσιγάρο και όλα τα υπόλοιπα, επειδή βλέπεις ότι όσο πιο πολύ πολεμάς αυτή την ιδιαίτερη συνήθεια, τόσο πιο πολύ της δίνεις ζωή. Αλλά αν δίνεις όλη την προσοχή σου, εάν έχεις πλήρη επίγνωση της συνήθειας, χωρίς να την πολεμάς, τότε θα δεις ότι η συνήθεια σταματάει στην ώρα της· οπότε ο νους παύει να είναι απασχολημένος με αυτή τη συνήθεια. Δεν ξέρω αν το παρακολουθείτε αυτό.

Βλέπω μέσα μου πολύ καθαρά ότι θέλω να σταματήσω το κάπνισμα, αλλά η συνήθεια συνεχίζεται για αρκετά χρόνια. Να την πολεμήσω αυτήν τη συνήθεια; Σίγουρα με το να πολεμήσω μία συνήθεια της δίνω ζωή. Σας παρακαλώ καταλάβετέ το αυτό. Οτιδήποτε πολεμώ μέσα μου, του δίνω ζωή. Εάν πολεμήσω μία ιδέα μου, δίνω ζωή σε αυτή την ιδέα. Πρέπει να το δω αυτό πολύ καθαρά και μπορώ να το δω πολύ καθαρά μόνο αν βλέπω το όλο πρόβλημα της συνήθειας και όχι απλώς και μόνο κάποια ιδιαίτερη συνήθεια. Τότε η προσέγγισή μου στη συνήθεια γίνεται σε ένα εντελώς διαφορετικό επίπεδο.

Το ερώτημα, λοιπόν, τώρα είναι: Γιατί ο νους σκέφτεται με όρους συνήθειας, όπως η συνήθεια της σχέσης, η συνήθεια των ιδεών, η συνήθεια των πίστεων και λοιπά. Γιατί; Επειδή στην ουσία αναζητά να είναι σίγουρος, να είναι ασφαλής, να είναι μόνιμος, έτσι δεν είναι; Ο νους μισεί να είναι αβέβαιος κι έτσι έχει διάφορες συνήθειες ως μέσα ασφάλειας. Ένας νους που είναι ασφαλής δεν μπορεί ποτέ να είναι ελεύθερος  από συνήθειες, όπως μπορεί μόνο ένας νους που είναι εντελώς ανασφαλής – πράγμα που δεν σημαίνει  ότι θα καταλήξει σε άσυλο ή σε ψυχιατρική κλινική. Ένας νους που είναι τελείως ανασφαλής, που είναι αβέβαιος, ερευνητικός  και επομένως είναι σε μία κατάσταση μη-γνώσης, μόνο ένας τέτοιος νους μπορεί να είναι ελεύθερος από συνήθειες και αυτή είναι η ύψιστη μορφή σκέψης.