Το να σκέφτεσαι μπορεί να σημαίνει ότι είσαι φοβισμένος

Μόλις ανακάλυψα ότι  έχω τρεις εβδομάδες να ανεβάσω κάποιο κείμενο από το βιβλίο του Κρισναμούρτι, Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΕΣΑ ΜΑΣ, που ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει, όπως ξέρετε, τώρα κοντά. Να, λοιπόν, άλλο ένα κεφάλαιο από αυτό το βιβλίο.
Καλό βράδυ.
Π.

» Ο   Σ. Τ. είπε ότι είχε διαβάσει κάποια πράγματα που είχα πει και τα είχε μελετήσει, αλλά είχε συναντήσει μέσα του ένα εμπόδιο, έναν τοίχο απέναντι σ’ αυτά και δεν μπορούσε να κάνει τίποτα. Είχε «κοπανίσει» το κεφάλι του επάνω στον «τοίχο» για ένα διάστημα, αλλά δεν μπορούσε ούτε να τον γκρεμίσει ούτε να πάει πέρα απ’ αυτόν. Είχε απελπιστεί. Θα ήθελε να το συζητήσουμε και ίσως θα μπορούσαμε να βρούμε έναν τρόπο να γκρεμιστεί αυτός ο τοίχος αυτοαπομόνωσης.

Ήταν ένας έντιμος άνθρωπος, ένας από τους λεγόμενους διανοούμενους με τις επάρσεις του και τα αυτάρεσκα συμπεράσματά του, που εμφανίζονταν σε παράξενες στιγμές. Δεν είχε επίγνωσή τους, αλλά σταδιακά καθώς μιλούσαμε, απόκτησε την επίγνωσή τους, όμως ήθελε αμέσως να τα εκλογικεύσει. Ανυπομονούσε να δει αποτελέσματα και παρατήρησα ότι η σοφία δεν βρίσκεται στο τέλος, αλλά την μαζεύεις στο δρόμο. Για να μαζέψει κανείς σοφία, πρέπει να αφήσει κατά μέρος το τέλος, το αποτέλεσμα. Χρειάζεται υπομονή κι όχι η απληστία να πετύχεις ένα αποτέλεσμα. Εάν υπάρχει ουδέτερη επίγνωση, βοηθάει να ανακαλύψεις τις αιτίες που συμβάλλουν στο φτιάξιμο τοίχων αυτοαπομόνωσης.  Η υπομονή δεν είναι μια αρετή που μπορεί να καλλιεργηθεί, αλλά χωρίς αυτήν η κατανόηση θα είναι δύσκολη. Η υπομονή δεν είναι κάτι που θα αποκτηθεί τελικά, αλλά μάλλον είναι για να την νοιώσεις βαθιά στο παρόν. Χωρίς να εκλογικεύετε, χωρίς να δικαιολογείτε την ανυπομονησία, μείνετε ακίνητος τώρα για να βιώσετε την υπομονή. Από τη στιγμή που έχει βιώσει κανείς την αναγκαιότητα της υπομονής, ριζώνει για πάντα στο μυαλό.

Δεν είναι  αναγκαίο να κατανοηθεί ο σκεπτόμενος, εκείνος που δρα, που πράττει; Αφού οι σκέψεις του, η δράση του και οι πράξεις του δεν μπορούν να ξεχωριστούν απ’ αυτόν και να μελετηθούν. Ο σκεπτόμενος είναι η σκέψη, ο ενεργών είναι η ενέργεια, ο δρων είναι η δράση. Ο σκεπτόμενος αποκαλύπτεται από τις σκέψεις του. Ο σκεπτόμενος δημιουργεί με τις σκέψεις του καλό ή κακό και αλυσοδένεται απ’ αυτά. Ο σκεπτόμενος είναι εκείνος που δημιουργεί τη δυστυχία του, την άγνοιά του, τον ανταγωνισμό του. Ο ζωγράφος είναι που ζωγραφίζει τον πίνακα, αυτόν τον πίνακα της πρόσκαιρης ευτυχίας, της θλίψης, της σύγχυσης.  Γιατί ζωγραφίζει αυτόν τον οδυνηρό πίνακα; Αυτό είναι το πρόβλημα που πρέπει να μελετηθεί, να κατανοηθεί και να λυθεί. Γιατί ο σκεπτόμενος σκέφτεται τις σκέψεις απ’ όπου απορρέουν όλες οι πράξεις του; Σίγουρα, αυτός είναι ο πέτρινος τοίχος που πάνω του κοπανάει ο επισκέπτης το κεφάλι του. Αν ο σκεπτόμενος μπορέσει να αλλάξει, τότε θα σταματήσει κάθε σύγκρουση. Για να αλλάξει πρέπει να γνωρίσει τον εαυτό του. Ό,τι γίνει γνωστό και κατανοηθεί, ό,τι εκπληρωθεί κι ολοκληρωθεί, δεν επαναλαμβάνεται. Η επανάληψη είναι που δίνει συνέχεια στον σκεπτόμενο. Γιατί ο ζωγράφος ζωγραφίζει αυτόν τον οδυνηρό πίνακα; Υπάρχουν λίγες κύριες αιτίες και μια από αυτές είναι η συνήθεια.

Ο σκεπτόμενος σκέφτεται τις σκέψεις του, μέσα από τις συνήθειες, μέσα από επαναλήψεις, μέσα από αντιγραφές, πράγμα που φέρνει άγνοια και θλίψη. Η συνήθεια δεν είναι απερισκεψία; Η επίγνωση βάζει τάξη, αλλά όχι η συνήθεια. Οι ριζωμένες συνήθειες φέρνουν απερισκεψία. Και γιατί είναι κανείς απερίσκεπτος; Το να σκέφτεσαι είναι οδυνηρό· γίνεται αιτία ενοχλήσεων, φέρνει αντιστάσεις καθώς μπορεί να αλλάξει την πορεία των πράξεων κάποιου, πράγμα που μπορεί να είναι αντίθετο σε ένα καθιερωμένο μοντέλο. Το να σκέφτεσαι και να νοιώθεις, το να αποκτήσεις επίγνωση, μπορεί να οδηγήσει σε άγνωστα βάθη, και το μυαλό επαναστατεί ενάντια στο άγνωστο. Έτσι, μετακινείται από γνωστό σε γνωστό, από συνήθεια σε συνήθεια, από μοντέλο σε μοντέλο. Ένα τέτοιο μυαλό δεν εγκαταλείπει ποτέ το γνωστό για να ανακαλύψει το άγνωστο. Ο σκεπτόμενος συνειδητοποιώντας τον πόνο της σκέψης, με την αντιγραφή, με τη συνήθεια, γίνεται απερίσκεπτος. Το να σκέφτεται τον κάνει να φοβάται, έτσι δημιουργεί μοντέλα απερισκεψίας. Αν ο σκεπτόμενος είναι φοβισμένος, τότε ό,τι κάνει είναι από φόβο. Κοιτάζει τις πράξεις του και προσπαθεί να τις αλλάξει· φοβάται τα ίδια του τα δημιουργήματα, αλλά οι πράξεις είναι αυτός που τις έχει κάνει· έτσι, ο σκεπτόμενος φοβάται τον εαυτό του. Ο σκεπτόμενος είναι ο ίδιος ο φόβος, ο σκεπτόμενος είναι η αιτία της άγνοιας, της θλίψης. Ο σκεπτόμενος μπορεί να χωρίσει τον εαυτό του σε πολλές κατηγορίες σκέψης, αλλά οποιαδήποτε σκέψη είναι ο σκεπτόμενος. Ο σκεπτόμενος και οι προσπάθειές του να υπάρχει, να γίνει κάτι ή κάποιος, είναι η αιτία ακριβώς της εσωτερικής σύγκρουσης και της σύγχυσης. Ο ίδιος ο σκεπτόμενος είναι άγνοια και θλίψη.

Και ο επισκέπτης ρώτησε: «Τότε πώς θα μπορέσω να τον ξεπεράσω, να πάω πέρα από τον εαυτό μου;»

«Κύριε», του απάντησα, «το μυαλό σας δεν είναι αρκετά σιωπηλό για να αντιληφθεί το πρόβλημα, κι ωστόσο θέλετε να πάτε πέρα απ’ αυτό προτού να το έχετε καν κατανοήσει. Ένα πρόβλημα – εάν διαβαστεί σωστά, προσεκτικά – περιέχει το ίδιο τη λύση του. Επίσης, αν μου  επιτρέπετε, όταν υπάρχει ανυπομονησία και έντονη επιθυμία για αποτέλεσμα, δεν βρίσκεται απάντηση. Όπως είπαμε, ο σκεπτόμενος είναι ο ίδιος η άγνοια, ο ίδιος είναι η θλίψη, ο ίδιος είναι ο φόβος. Αυτό σημαίνει τίποτα για σας, κύριε; Προφανώς δεν σημαίνει, γιατί το μόνο που σας ενδιαφέρει είναι να πάτε πέρα απ’ αυτό. Αλλά πώς μπορεί ο σκεπτόμενος να πάει πέρα από τον εαυτό του, εάν ο ίδιος δεν έχει γνώση του εαυτού του; Πρέπει να πάψει να υπάρχει για να γίνει αυτό. Η άγνοια και το μίσος δεν μπορούν να γίνουν φώτιση και αγάπη σε καμία στιγμή. Η άγνοια και η θλίψη πρέπει να πάψουν να υπάρχουν».

«Και τι πρέπει να κάνω για να τα εξαφανίσω»;

«Και πάλι η σκέψη σας έχει στόχο ένα αποτέλεσμα, μια επιτυχία, μία απαλλαγή για να κερδίσετε κάτι. Τώρα, ακούστε σας παρακαλώ. Δεν έχετε νοιώσει το σοκ της συνειδητοποίησης ότι ο σκεπτόμενος, εσείς δηλαδή, είναι ο ίδιος το δηλητήριο· ό,τι επιθυμεί και κάνει θα είναι δηλητηριώδες. Και γιατί δεν νοιώθετε το σοκ αυτής της συνειδητοποίησης; Είτε γιατί δεν νομίζετε ότι ο σκεπτόμενος, εσείς, είναι το δηλητήριο, είτε γιατί αδυνατείτε να το δείτε. Έχετε συμφωνήσει έως εδώ ότι ο σκεπτόμενος είναι οι σκέψεις του, ότι δεν είναι δύο χωριστά πράγματα, ότι συνυπάρχουν. Τώρα: εάν βλέποντας εκείνο το βουνό, δεν έχετε καμιά αντίδραση για την ομορφιά του και συνειδητοποιήσετε ότι δεν έχετε, τότε αυτή η συνειδητοποίηση θα σας δημιουργήσει σοκ, έτσι δεν είναι; Σε ανάλογη περίπτωση, όταν συνειδητοποιήσετε ότι ο ίδιος ο σκεπτόμενος είναι η άγνοια, δεν αιφνιδιάζεστε απ’ αυτό και περνάτε σε άλλα πράγματα. Έχετε κάνει τον εαυτό σας αδιαπέραστο από τέτοιο σοκ με τις αιτιολογήσεις σας, τις εξηγήσεις σας, τις αποφάσεις και τα συμπεράσματά σας. Η νόησή σας έχει χτίσει τοίχους αυτοπροστασίας ενάντια σε κάθε ανακάλυψη και αυθορμητισμό, ενάντια στην ελευθερία και στην κατανόηση. Το μυαλό δεν θα βρει ποτέ την απάντηση. Αλλά αν αφεθείτε να εκπλαγείτε από τη σκέψη ότι ο σκεπτόμενος είναι αιτία θλίψης, τότε θα γκρεμίσετε τον τοίχο αυτοαπομόνωσης. Αν ζήσετε συνειδητά με αυτό το θανατερό πάγωμα της νόησης και δεν κάνετε φυγές απ’ αυτό, τότε θα ανακαλύψετε ότι ο τοίχος που τον ‘χτυπούσατε  με το κεφάλι σας’, θα εξαφανιστεί. Είστε νοητικά παγωμένος και δεν επιτρέπετε στον εαυτό σας να το συνειδητοποιήσει, να το νοιώσει αυτό. Και μόνο όταν ταρακουνηθείτε από την πραγματικότητά του – την πραγματικότητα του παγώματος – θα υπάρξει εκεί η αρχή του σταματήματος του σκεπτόμενου και των σκέψεών του. Τότε μόνο θα υπάρξει νύξη της αιωνιότητας».

Σχολιάστε