Στο Ρέθυμνο

paramithiaseminarioreth1

Αύριο και μεθαύριο θα είμαι στο Ρέθυμνο, όπως βλέπετε στην αφίσα, όπου θα κάνω το ίδιο πρόγραμμα που έκανα στα Χανιά για το ΑΝΟΙΧΤΟ ΛΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Θέλω  να ανεβάσω ένα κείμενο που διαβάζω για αρχή στο σεμινάριο,που το έχω βάλει post εδώ πριν χρόνια και δεν μπορώ να το βρω  και μου το έχουν ζητήσει οι δασκάλες που έρχονται στα σεμινάρια. Αν θέλετε διαβάστε το. Προσωπικά μου αρέσει.
Καλό Σαββατοκύριακο
Π.

 Η τέχνη να λες παραμύθια

 Θα ήθελα να πω δυο λόγια για τα παραμύθια. Όχι για τα παραμύθια που είναι γραμμένα σε βιβλία ή σε CD, αλλά για τα παραμύθια που λένε οι ίδιοι οι μεγάλοι ζωντανά στα παιδιά. Κι αυτό νομίζω πως είναι μια τέχνη που δεν σπουδάζεται πουθενά. Η τέχνη να λες παραμύθια είναι συνδυασμός δύο τεχνών: είναι η τέχνη του συγγραφέα –δηλαδή, καλή ιστορία, πλοκή με φαντασία, πλούτος λέξεων κ.λπ.– και είναι και η τέχνη του ηθοποιού – δηλαδή, ζεις την ιστορία, μεταδίδεις τα συναισθήματά σου κ.λπ. Η τέχνη να λες παραμύθια είναι η τέχνη του πατέρα ή της μάνας που λένε παραμύθια στα παιδιά τους, του παππού ή της γιαγιάς στα εγγόνια τους. Σήμερα μοιάζει να έχουμε χάσει την τέχνη να λέμε παραμύθια.

Όσοι είναι πάνω από πενήντα ίσως θυμούνται ανθρώπους της γειτονιάς ή φίλους της οικογένειας, μπαμπάδες ή παππούδες, να διηγούνται –σαν να λένε παραμύθια– ιστορίες από τον πόλεμο του ’40, ιστορίες από το αντάρτικο, ιστορίες για ναυάγια και καταστροφές, ιστορίες για βασιλιάδες και πολιτικούς, ιστορίες για παιδιά που χάθηκαν, ακόμα και ιστορίες για φαντάσματα. Ή να λένε κανονικά, κλασικά παραμύθια, που εμείς –ως παιδιά τότε– ζητούσαμε ν’ ακούσουμε ξανά και ξανά, για να ζούμε τον ηδονικό φόβο όταν δυσκόλευαν τα πράγματα για τους ήρωες του παραμυθιού, ενώ αδημονούσαμε για την έκρηξη της χαρούμενης λύτρωσης που μας περίμενε στο τέλος της ιστορίας – γιατί δεν είχε σημασία που το ξέραμε, όπως δεν έχει σημασία που ξέρεις το τέλος στις αρχαίες ελληνικές τραγωδίες. Επειδή εκείνο που έχει σημασία είναι η αφήγηση της ιστορίας, είναι η μαστοριά εκείνου που τη λέει, είναι η τέχνη να λες την ιστορία, ως ηθοποιός, ως πατέρας, ως μάνα, ως παππούς, ως γιαγιά, ως κάποιος που νιώθει φροντίδα κι αγάπη για το παιδί που ακούει. Μήπως έχουμε χάσει αυτή την τέχνη; Ο καθένας ας απαντήσει για τον εαυτό του. Υπάρχει μια πληθωρική προσφορά ψυχαγωγίας, από τους χειρότερους εχθρούς προσωπικής αφήγησης  του παραμυθιού, την τηλεόραση και το ίντερνετ. Γι’ αυτό κι όταν το 1978 είχα τη δυνατότητα να επιλέγω το είδος των παιδικών προγραμμάτων για την τηλεόραση, αντικατέστησα τα δραματοποιημένα παραμύθια με ηθοποιούς που υπήρχαν τότε με έναν παππού που έλεγε μόνος του παραμύθια, ενώ γίνονταν διάφορα απλά, σχεδόν παιδικά, σχέδια. Κι όταν μου έλεγαν ότι αυτό που κάνω είναι αντιτηλεοπτικό, απαντούσα: «Ναι, αυτό ακριβώς θέλω να κάνω, για να περνάει το αίσθημα του παραμυθιού, όπως όταν σου το λέει κάποιος ζωντανά». Κουνούσαν το κεφάλι τους, αλλά δεν μ’ ένοιαζε γιατί είμαι ξεροκέφαλος. Όταν πριν από μερικά χρόνια άνοιξα ή, καλύτερα, μου άνοιξε ο γιος μου ένα blog με το όνομα «Παραμυθάς» στο Ίντερνετ, είδα ότι η ανταπόκριση αυτής της εκπομπής στα τότε μικρά κορίτσια κι αγόρια και σήμερα μεγάλους και γονείς πια είναι η απόδειξη ότι είχα δίκιο τότε και καλά έκανα και ήμουν ξεροκέφαλος. γιατί ακόμα και η υψηλότερη τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη δύναμη του ανοίγματος της καρδιάς ενός ανθρώπου στους άλλους, και αυτό νομίζω ότι είναι τέχνη, αυτό νομίζω ότι πρέπει να υπάρχει ως φόντο στις τηλεοπτικές εκπομπές που σήμερα είναι στη θέση που είχαν παλιά τα παραμύθια που περνούσαν από στόμα σε στόμα –κι αυτό είναι η μαγεία του παραμυθιού που ακούγαμε όταν ήμασταν μικροί.

Ο «παραμυθάς» τότε –είτε ήταν ο μπαμπάς ή ο παππούς είτε η μαμά είτε η γιαγιά–, όταν έλεγε το παραμύθι, ένοιωθες ότι άνοιγε την καρδιά του και πίσω από τα λόγια του παραμυθιού ξεχυνόταν από εκεί η αγάπη του για σένα, το παιδί του ή το εγγόνι του. Η τέχνη του παραμυθιού είναι η τέχνη ν’ ανοίγεις την καρδιά σου. Κι αυτό κρύβει αγάπη και φροντίδα για τα παιδιά. Μια φροντίδα που μοιάζει να έχει χαθεί και από την εκπαίδευση των παιδιών.

 

Η εκπαίδευσή μας δεν ακολουθεί τη φύση μας. Δεν δείχνει κανένα σεβασμό στη διαφορετικότητα του καθενός μας και μας σπρώχνει όλους να μπούμε στο ίδιο καλούπι. Ίσως, κατά τύχη, να ταιριάζουν μερικοί στο καλούπι, αλλά οι περισσότεροι χάνουν την ομορφιά της άνθησης αυτού που πραγματικά είναι. Όλοι είμαστε ένα, όπως ένα είναι το δέντρο στο σύνολό του, αλλά κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και δεν μοιάζει με κανέναν άλλο, είναι μοναδικός όπως κάθε φύλλο του δέντρου είναι μοναδικό και δεν μοιάζει με κανένα άλλο φύλλο του ίδιου δέντρου. γι’ αυτό κάθε είδους σύγκριση είναι άχρηστη, θρέφει το φόβο, τον ανταγωνισμό και τη βία, κι οδηγεί ανθρώπους στο μαρασμό, από μικρά παιδιά. Η κατανόηση της καταστροφικής φύσης της σύγκρισης φέρνει νοημοσύνη και διάκριση. Και αυτή η νοημοσύνη και η διάκριση φέρνουν μέσα σε όσους την έχουν μια βαθιά εσωτερική επανάσταση, την ψυχολογική επανάσταση, τη μόνη αληθινή επανάσταση.

 

2 Σχόλια στο “Στο Ρέθυμνο”

      Μαρία Κανελλάκη
      8 Απριλίου 16 στις 23:52

      Νικόλα καλώς σε βρίσκω στον παραμυθο-χώρο σου!
      Καταλαβαίνω την ανησυχία σου και συμμερίζομαι απόλυτα τη διαπίστωσή σου.
      Η τέχνη της αφήγησης είναι είδος προς εξαφάνιση.
      Όπως και η γλώσσα μας που συρρικνώνεται επικίνδυνα σε λίγες λέξεις, όπως και το συναισθηματικό μας λεξιλόγιο που είναι σχεδόν ανύπαρκτο.
      Και θεωρούμε πως η «αφή» αφορά μόνο οθόνες και πως τα τηλέφωνα είναι «έξυπνα».
      Μακρηγόρησα…
      Καλό ταξίδι στο Ρεθυμνάκι μου κι εύχομαι να είσαι καλά και να κάνεις συχνά τέτοια παραμυθένια ταξίδια!

Σχολιάστε