Τα παιδιά, το σχολείο και οι δάσκαλοι.

Αυτή η φωτογραφία του Κρισναμούρτι με παιδιά του Σχολείου που ίδρυσε στην Καλιφόρνια, που βλέπετε ήταν η αφορμή για μια συζήτηση  που είχα με ένα φίλο για το τι νομίζει ο Κρισναμούρτι για την εκπαίδευση. Του είπα κάποια πράγματα που μετά σκέφτηκα να τα γράψω και να σας τα μεταφέρω εδώ. Δεν είναι ερμηνεία όσων λέει εκείνος, όπως και μπορεί να μην έχω καταλάβει ακριβώς τι λέει. Το καλύτερο είναι να έρχεται κανείς απ’ ευθείας με όσα έχει πει ο ίδιος μέσα από τα βιβλία του και τα βίντεο που έχουν γυριστεί με ομιλίες του και συζητήσεις που έχει κάνει. Να το κείμενο που ετοίμασα.
Στέλνουμε τα παιδιά μας σε σχολεία όπου  δεν ενδιαφέρεται κανείς αληθινά γι’ αυτά· αλλά ούτε και εμείς ενδιαφερόμαστε βαθιά για τα παιδιά μας, κι έτσι μεγαλώνουν μέσα στο φόβο, στη μοναξιά και στο άγχος. Δεν υπάρχει αληθινή και βαθιά αγάπη στο σπίτι, αλλά δεν υπάρχει και στο σχολείο. Έτσι δεν είναι; Γιατί στέλνουμε τα παιδιά μας στο Σχολείο; Είναι απλώς για την απόκτηση κάποιας τεχνικής γνώσης που μ’ αυτήν θα προχωρήσουν τη ζωή τους, ασκώντας αυτή τη γνώση για να έχουν ένα κερδοφόρο επάγγελμα; Αυτό εννοούμε όταν λέμε, «Εκπαίδευση»; Να περνάμε κάποιες εξετάσεις για να αποκτήσουμε ένα δίπλωμα και να γίνουμε υπάλληλοι που θα σκαρφαλώσουν τη σκάλα της εξέλιξης  και θα γίνουμε διευθυντικά στελέχη;
Δημιουργούμε, λοιπόν,  μια γενιά ανθρώπων ίδιους με μας:  άχρωμους, αναίσθητους, με προκαταλήψεις και  δοσμένους στο να κάνουν λεφτά. Ως γονείς ενδιαφερόμαστε πώς θα πάρουν ένα δίπλωμα και πώς θα βρουν μια καλή δουλειά. Αυτό είναι που ενδιαφέρει τον κάθε γονιό στον κόσμο για το παιδί του: να βρει μια καλή δουλειά, να παντρευτεί, να κάνει παιδιά και να βολευτεί. Να βολευτεί πού; Στη μιζέρια, έτσι δεν είναι;
Δεν είμαστε προετοιμασμένοι, ως γονείς και δάσκαλοι, να φέρουμε στον κόσμο μια νέα γενιά ανθρώπων, γιατί αυτό είναι που χρειάζεται η ανθρωπότητα: μια εντελώς νέα γενιά ανθρώπων με εντελώς διαφορετικό νου και καρδιά. Είμαστε έτοιμοι γι αυτό; Πράγμα που σημαίνει:  Το να μην φοβάσαι να μην είσαι κάποιος, να μην είσαι «φτασμένος», να μην είσαι επιτυχημένος, γιατί εκεί είναι η ρίζα του ανταγωνισμού, δηλαδή του φόβου μήπως δεν πετύχεις. Αλλά όταν υπάρχει φόβος, σταματάς να μαθαίνεις. Κι έτσι η αποστολή της εκπαίδευσης θα έπρεπε να είναι η εξάλειψη κάθε ψυχολογικού φόβου. Αυτό περιλαμβάνει την εξάλειψη κάθε ανταγωνισμού. Μέσα στη διαδικασία του ανταγωνισμού, συμμορφώνεσαι  με τη γενική τάση και σταδιακά καταστρέφεις την ευαισθησία, τη φρεσκάδα, τη νεανικότητα του μυαλού σου. Έτσι, η εκπαίδευση μπορεί να έχει ένα εντελώς διαφορετικό νόημα, κι όχι απλώς να μεταφέρεις στο μυαλό σου αυτά που είναι τυπωμένα σε μια σελίδα. Εκπαίδευση μπορεί σημαίνει να ανοίγεις πόρτες βαθιάς άμεσης αντίληψης με την καρδιά των σχέσεων της ζωής. Σημαίνει να μαθαίνεις να ζεις ευτυχισμένα, ελεύθερα, χωρίς μίσος και σύγχυση, αλλά με χαρά. Η σύγχρονη εκπαίδευση μας τυφλώνει· μαθαίνουμε να πολεμάμε ο ένας τον άλλο όλο και πιο πολύ, να ανταγωνιζόμαστε, να μαχόμαστε ο ένας τον άλλον. Σωστή εκπαίδευση είναι σίγουρα η ανακάλυψη ενός διαφορετικού τρόπου ζωής, η απελευθέρωση του νου σου από την ίδια του την διαμόρφωση. Και ίσως τότε μπορεί να υπάρξει αγάπη που με τη δράση της θα φέρει αληθινές σχέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους.
Το πρόβλημα στο σχολείο δεν είναι ο μαθητής, το παιδί δηλαδή, αλλά ο δάσκαλος και ο γονιός. Το επάγγελμα του δάσκαλου δεν είναι απλώς μια δουλειά ρουτίνας, αλλά μία έκφραση ομορφιάς και χαράς, που δεν μπορεί να μετρηθεί με όρους επίτευξης στόχων και επιτυχίας. Η δουλειά του δάσκαλου δεν είναι η μετάδοση απλώς πληροφοριών, αλλά η καλλιέργεια ενός ερευνητικού νου. Το να είσαι δάσκαλος είναι το πιο ευγενικό επάγγελμα – αν αυτό μπορεί να το πει κανείς, «επάγγελμα». Είναι μια τέχνη που απαιτεί, όχι μόνο γνώσεις, αλλά άπειρη υπομονή και αγάπη. Πραγματική μόρφωση σημαίνει ότι κατανοείς την σχέση σου με τα πάντα μέσα στο πεδίο της ύπαρξής μας , τη σχέση με το χρήμα, με την ιδιοκτησία, με τους ανθρώπους, με τη φύση, με τον εαυτό μας.

Καλό Σαββατοκύριακο
Π. 

10 Σχόλια στο “Τα παιδιά, το σχολείο και οι δάσκαλοι.”

      AnD
      14 Δεκεμβρίου 12 στις 23:25

      Άλλη μια φορά που θα χειροκροτήσω τα λόγια του Κρισναμούρτι.
      Όμως κι εσύ Παραμυθά αξίζεις συγχαρητήσρια που ανεβάζεις τέτοια ποστ, που μεταδίδεις τέτοιες ιδέες.
      Από την παιδεία ξεκινούν όλα. Όλα μα όλα. Αυτή των παιδιών από τους γονείς, από τους δασκάλους από παντού. Και όμως αυτή ξεκινά από την παιδεία των γονέων και των δασκάλων κι έτσι προχωράμε, στις βάσεις που φτιάχνουμε. Κι εκεί θα πρέπει να συγκεντρωθούμε για όποια αλλαγή περιμένουμε να γίνει, να φυτέψουμε όχι να περιμένουμε να αλλάξουν τα πράγματα από μόνα τους. Ούτε οι επαναστάσεις οι αποτελεσματικές γίνονται αλλιώς ούτε και η αλλαγή συνείδησης προς μια πνευματικότερη αντίληψη.
      Μπορώ να έχω την άδειά σου να αναρτήσω στο μπλογκ μου αυτό το ποστ;
      Καλό βράδυ!

      δημήτρης
      14 Δεκεμβρίου 12 στις 23:50

      «Όπου υπάρχει διαίρεση πρέπει να υπάρχει και σύγκρουση.
      Και ένα Γυμνάσιο ή Λύκειο δεν είναι μέρος για συγκρούσεις. Είναι
      ένα μέρος για να μάθεις την τέχνη της ζωής.Αυτή η τέχνη
      είναι η μεγαλύτερη, ξεπερνάει όλες τις άλλες τέχνες γιατί αυτή
      η τέχνη αγγίζει ολόκληρο τον άνθρωπο, όχι ένα μέρος του, όσο
      ευχάριστο κι αν είναι. Και σε ένα τέτοιου είδους σχολείο αν ο εκπαιδευτικός
      είναι αφοσιωμένος σ’ αυτό -όχι σαν ιδανικό, αλλά
      ως μια πραγματικότητα της καθημερινής ζωής- αν είναι αφοσιωμένος -ας το ξαναπούμε, όχι σε κάποιο ιδανικό, κάποια
      ουτοπία, κάποιο υψηλό στόχο- μπορεί να προσπαθήσει πραγματικά
      να ανακαλύψει μέσα στο μυαλό του ανθρώπου έναν
      τρόπο ζωής που δεν είναι παγιδευμένος στα προβλήματα, στην
      πάλη, τη σύγκρουση και τον πόνο. Η αγάπη δεν είναι πόνος, ανησυχία,
      μοναξιά,είναι παντοτινή. Κι αν ο εκπαιδευτικός εμμένει
      σ’ αυτό, μπορεί να ενσταλλάξει στις γνώσεις που απόκτησαν οι
      μαθητές αυτό το πραγματικά θρησκευτικό πνεύμα που πάει
      πολύ πιο πέρα από κάθε γνώση, που ίσως είναι το τέλος ακριβώς
      κάθε γνώσης -όχι ίσως- είναι το τέλος της γνώσης. Γιατί
      πρέπει να υπάρχει απελευθέρωση από τη γνώση για να κατανοήσεις
      εκείνο που είναι αιώνιο, παντοτινό. Η γνώση έχει σχέση
      με το χρόνο, ενώ η θρησκεία είναι ελεύθερη από τα δεσμά του
      χρόνου.
      Μοιάζει πολύ επείγον και σημαντικό το να κάνουμε να ’ρθει
      μια νέα γενιά- ακόμα και μισή δωδεκάδα άνθρωποι αν υπήρχαν
      σε όλο τον κόσμο θα έκαναν μεγάλη διαφορά. Αλλά ο εκπαιδευτικός
      χρειάζεται εκπαίδευση. Αυτό είναι το ύψιστο λειτούργημα
      στον κόσμο.» Απόσπασμα απο το βιβλίο του Κρισναμούρτι «Εις εαυτόν».

      Συγνώμη για το μεγάλο σχόλιο αλλά επειδή πριν από λίγο το διάβαζα και είδα να «κολλάει» με το ποστ, είπα να το αντιγράψω.
      Επίσης το σημερινό ποστ μιάζει να είναι και μια έμμεση απάντηση στην ερώτηση «Τί κάναμε λάθος;» του Γιώργου Μιχαλακόπουλου στο Fatherly Love του Κωνσταντίνου.
      Καλό βράδυ.

      e.
      15 Δεκεμβρίου 12 στις 10:57

      »Εκπαίδευση σημαίνει να ανοίγεις πόρτες βαθιάς άμεσης αντίληψης με την καρδιά των σχέσεων της ζωής».
      »Σωστή εκπαίδευση είναι σίγουρα η ανακάλυψη ενός διαφορετικού τρόπου ζωής, η απελευθέρωση του νου σου από την ίδια του την διαμόρφωση.»
      ΄Ο,τι πιο ουσιαστικό και βαθύ σε νόημα έχει ειπωθεί για την Εκπαίδευση είναι αυτό το κείμενο…

      Πέτρος
      15 Δεκεμβρίου 12 στις 19:08

      Παραμυθά,

      θα ήθελα να σου πω σχετικά με τον ανταγωνισμό, σαν «βάση του πολιτισμού μας», ότι με είχε βάλει σε σκέψεις η ταινία Naqoyqatsi του Godfrey Reggio με μουσική του Philip Glass κάπου 10 χρόνια πριν. Με προβλημάτισε, γιατί κατάλαβα ότι διαχωριζουμε τον ανταγωνισμό σε ευγενη και μη εντελώς, ίσως εντελώς αυθαίρετα. Μιλάμε π.χ. για «ευγενή άμιλλα» και αθλητισμό, που εκθειάζονται από την παιδεία μας σε όλα τα επίπεδα (νομίζω η άμιλλα είναι δημοφιλές θέμα για εκθέσεις στο σχολείο!). Πόσο κοντά είναι τελικά ο αθλητισμός και ο πόλεμος; Το ένα θεωρείται ηθικά καλό και το άλλο ηθικά κακό. Και στα δύο προσπαθούμε να νικήσουμε τον αντίπαλο. Εϊναι τα μέσα που κάνουν τη διαφορά; Ακόμα και έτσι αν είναι, πάλι είναι τα ίδια κίνητρα μέσα στον άνθρωπο που τον ωθούν να κυριαρχήσει σε μια χώρα (γιατί πιστεύει ότι αυτός είναι ανώτερη φυλή και άρα έχει το δικαίωμα) ή να νικήσει τον αντίπαλο σε ένα άθλημα. Ή δεν είναι έτσι; Απλά ερωτήματα, μήπως μπορείς να δώσεις κάποια κατεύθυνση.

      Ευχαριστώ

      Παραμυθάς
      15 Δεκεμβρίου 12 στις 19:44

      Πέτρο μου, νομίζω ότι είναι έτσι όπως τα λες. Στα νιάτα μας, στη δεκαετία του ’60, είχαμε αναπτύξει μια θεωρία για δίκαιους κι ευγενικούς και άδικους κι απάνθρωπους πολέμους, γιατί δεν βλέπαμε ότι όλοι οι πόλεμοι ανεξαιρέτως είναι απάνθρωποι. Από το σχολείο συντηρούνται διάφορα ιδεώδη και τέτοια, γιατί με αυτά κάποιοι μπορούν να χειρίζονται τους ανθρώπους όταν ενηλικιωθούν και να κάνουν τεράστιες περιουσίες βάζοντάς τους να αλληλοσκοτώνονται για να τους πουλάνε κάθε είδους όπλα. Και πίσω τους κρύβονται και πολιτικοί που «κονομάνε» κι αυτοί από εξοπλισμούς σε υποβρύχια, σε πολεμικά αεροπλάνα κ.λπ. Όλα αυτά τα ιδεώδη, κρύβουν και συντηρούν την ισχυρότερη και με τη μεγαλύτερη άνθηση βιομηχανία, τη βιομηχανία των στρατιωτικών εξοπλισμών. Γι’ αυτό ενώ οι άνθρωποι μιλάνε διαρκώς για ειρήνη, εδώ και αιώνες τώρα δεν έχει υπάρξει καμιά στιγμή στην ανθρωπότητα που να μην υπάρχει πουθενά κανένας πόλεμος.

      Πέτρος
      16 Δεκεμβρίου 12 στις 10:55

      Ναι Παραμυθά, αλλά πώς είναι δυνατόν να έχουμε ένα σύστημα εκπαίδευσης και έναν πολιτισμό που να μην βασίζεται σε αυτές τις αρχές που ονομάζουμε ευγενείς; Για παράδειγμα, τα παιδιά δεν θα έχουν αθλητισμό και αγωνίσματα; Εκεί δεν θα βγαίνει κάποιος πρώτος και δεν θα καμαρώνει; Δεν θα θέλει το κάθε παιδάκι να νικήσει; Αυτό δεν καταλαβαίνω.

      Από την άλλη, σε πολλούς ανθρώπους αυτά τα ιδεώδη νομίζω κάνουν καλό στην ψυχή τους. Μιλάω για παράδειγμα για την αγάπη στην πατρίδα, την ευγενή αγάπη, όχι την τυφλή και σωβινιστική, αυτή που σε κάνει να ανοίξεις τα σύνορά σου και να αφήσεις κάθε άνθρωπο να έρθει να μετέχει σε αυτή την αγάπη σου. Μπορεί κατά βάθος τα κίνητρά σου να είναι εγωιστικά και διαιρετικά, με έναν καλυμμένο τρόπο, αλλά μπορούν όμως να σε κάνουν καλύτερο άνθρωπο από αυτό που είσαι, έστω μέχρι κάποιο σημείο. Άρα πώς δεν θα καλλιεργήσουμε αυτά τα ευγενή ιδεώδη στα παιδιά;

      Αυτό είναι που δεν καταλαβαίνω και συγνώμη για την πολυλογία. Μου κάνει εντύπωση πώς τόσοι δάσκαλοι και εκπαιδευτικοί είναι υπέρ του σχολείου του Κρισναμούρτι και δεν βάζουν ένα ερωτηματικό πώς θα γίνει. Κάτι καταλαβαίνουν που εγώ (ο χαζός) δεν το πιάνω. Και δεν το λέω περιπαικτικά. Από την άλλη μπορεί να μου πεις να διαβάσω όλο τον Κρισναμούρτι.

      Συγνώμη και πάλι. Απλά ελπίζω να καταφέρω να κλέψω λίγη από τη σοφία που μεταδίδεις με τα παραμύθια σου.

      Ευχαριστώ.

      e.
      16 Δεκεμβρίου 12 στις 12:50

      Aγαπητέ Πέτρο,

      Μακάρι να γινόταν όλα τα σχολεία να ήταν σαν αυτά του Κρισναμούρτι. Αλλά επειδή δυστυχώς δεν ενστερνίζονται όλοι τις ίδιες αρχές περί εκπαίδευσης ή δεν τους συμφέρει να υπάρχει μια εκπαίδευση που οι μαθητές να στέκονται στα δικά τους πόδια και να έχουν τη δική τους κριτική σκέψη, από ένα μικρό λιθαράκι να βάλει ο κάθε εκπαιδευτικός από τη θέση που βρίσκεται, στη δική του τάξη, στα »δικά του» παιδιά, στους δικούς του μαθητές, έχει κάνει κάτι που ίσως φαίνεται μικρό, αλλά στις καρδιές των παιδιών »γράφεται» και δεν ξεχνιέται. Και επίσης, όσο κι αν μας φαίνεται αδύνατο, »γράφεται» και στις καρδιές των γονέων, όσων τουλάχιστον είναι ανοιχτοί να δουν και να ακούσουν’ και αυτοί είναι αρκετοί. Κάπου έχει ξαναβάλει ο Παραμυθάς στο blog του ένα κείμενο του Κρισναμούρτι για την εκπαίδευση, καθώς και αυτό το φοβερό σχολείο στο Brockwood.

      Παραμυθάς
      16 Δεκεμβρίου 12 στις 13:46

      Πέτρο μου, άρχισα να γράφω κάποια πράγματα γύρω από αυτά που ρωτάς στο τελευταίο σου σχόλιο, αλλά βλέπω ότι μαζεύονται διάφορα, οπότε λέω να κάνω ένα post βασισμένο στις ερωτήσεις σου. Ίσως μέχρι αύριο να το έχω ανεβάσει, αλλιώς Τρίτη, γιατί αύριο φεύγω για μία παρουσίαση σε ένα Δημοτικό Σχολείο στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης. Οπότε «σοφίες του Παραμυθά» για «κλέψιμο» όπως λες, στο επόμενο post. Χα, χα, χα… Καλή εβδομάδα.

Σχολιάστε