Πρακτική και ψυχολογική μνήμη

Brain

Την ιδέα για το σημερινό post μου την έδωσε μια ερώτηση που κάνει   στο προηγούμενο  post η Ελίνα:  «Λες να μη μου έχει φύγει η ψυχολογική μνήμη ακόμη;»  Έτσι,λοιπόν,  θυμήθηκα ένα πολύ καλό κείμενο του Κρισναμούρτι για τη μνήμη στο βιβλίο  «Η ΧΑΡΑ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ«.
Καλό Σαββατοκύριακο.
Π.

Τι εννοούμε λέγοντας μνήμη; Πηγαίνεις στο σχολείο και σε γεμίζουν  το κεφάλι με γεγονότα, με τεχνικές γνώσεις. Αν είσαι μηχανικός, χρησιμοποιείς τη μνήμη των τεχνικών γνώσεων για να κτίσεις κάποια γέφυρα. Αυτή είναι η πρακτική μνήμη. Υπάρχει όμως και η ψυχολογική μνήμη. Μου λες κάτι ευχάριστο ή δυσάρεστο, κι εγώ το συγκρατώ στη μνήμη μου· όταν σε ξανασυναντώ, σου συμπεριφέρομαι με βάση αυτή την ανάμνηση, την ανάμνηση εκείνου που είπες. Η μνήμη έχει δύο πλευρές: την ψυχολογική και την πρακτική. Είναι πάντα αλληλένδετες και επομένως όχι καθαρά ξεχωριστές. Ξέρουμε ότι η πρακτική μνήμη είναι ουσιαστική σαν ένα μέσο επιβίωσης, αλλά είναι και η ψυχολογική μνήμη το ίδιο ουσιαστική; Ποιος είναι ο παράγοντας που διατηρεί την ψυχολογική μνήμη; Τι είναι εκείνο που κάνει κάποιον να θυμάται ψυχολογικά την προσβολή ή τον έπαινο; Γιατί διατηρεί κανείς ορισμένες αναμνήσεις και σβήνει κάποιες άλλες; Προφανώς διατηρεί κανείς τις αναμνήσεις που του είναι ευχάριστες και αποφεύγει τις δυσάρεστες. Αν παρατηρήσετε θα δείτε ότι τις οδυνηρές αναμνήσεις τις σβήνουμε πιο γρήγορα από τις ευχάριστες. Ο νους είναι μνήμη, σε οποιοδήποτε επίπεδο και οποιοδήποτε όνομα και αν του δίνετε. Ο νους γεννιέται από το παρελθόν, είναι θεμελιωμένος στο παρελθόν, είναι μνήμη, είναι μια διαμορφωμένη κατάσταση. Τώρα: μ’ αυτή τη μνήμη ανταμώνουμε τη ζωή, αντιμετωπίζουμε κάθε καινούργια πρόκληση. Η πρόκληση είναι πάντα καινούργια και η αντίδρασή μας είναι πάντα παλιά, γιατί είναι το αποτέλεσμα του παρελθόντος. Έτσι, η μία κατάσταση είναι να βιώνει κανείς εμπειρίες χωρίς να μπαίνει στη μέση η μνήμη και η άλλη είναι να βιώνει τις εμπειρίες γράφοντάς τες στη μνήμη. Δηλαδή: Η ζωή φέρνει προκλήσεις, που είναι πάντα καινούργιες κι εγώ τις συναντώ με αντιδράσεις διαμορφωμένες από τις παλιές προκλήσεις. Τι συμβαίνει λοιπόν; Απορροφώ το καινούργιο, αλλά δεν το καταλαβαίνω, και το ζήσιμο της εμπειρίας είναι διαμορφωμένο από το παρελθόν. Οπότε υπάρχει μόνο μια μερική κατανόηση του καινούργιου, δεν υπάρχει ποτέ πλήρης κατανόηση. Αλλά μόνο όταν υπάρχει πλήρης κατανόηση οποιουδήποτε πράγματος δεν αφήνει σημάδι στη μνήμη.
Όταν υπάρχει μια πρόκληση, που είναι πάντα καινούργια, αντιδράς  με βάση την παλιά. Η παλιά αντίδραση διαμορφώνει την καινούργια κι επομένως τη διαστρεβλώνει, τη φορτώνει με προκατάληψη, οπότε δεν υπάρχει πλήρης κατανόηση του καινούργιου, που γι’ αυτό απορροφιέται από το παλιό και συνεπώς το δυναμώνει. Αυτό μπορεί να μοιάζει αφηρημένο, αλλά δεν είναι δύσκολο να το καταλάβετε αν εμβαθύνετε σ’ αυτό προσεκτικά. Η σημερινή κατάσταση σε όλο τον κόσμο απαιτεί μια καινούργια προσέγγιση, ένα νέο τρόπο αντιμετώπισης των παγκόσμιων προβλημάτων, που είναι πάντα καινούργια. Είμαστε ανίκανοι να το προσεγγίσουμε με φρέσκο μάτι, σαν κάτι καινούργιο, γιατί τα πλησιάζουμε με τον διαμορφωμένο νου μας, με τις εθνικές, τις τοπικές, τις οικογενειακές και τις θρησκευτικές προκαταλήψεις μας. Οι προηγούμενες εμπειρίες μας, ενεργούν σαν ένα εμπόδιο στην κατανόηση της καινούργιας πρόκλησης, κι έτσι εξακολουθούμε να καλλιεργούμε και να δυναμώνουμε τη μνήμη, οπότε δεν κατανοούμε ποτέ το καινούργιο, δεν αντιμετωπίζουμε ποτέ με πληρότητα την πρόκληση. Μόνο όταν μπορέσει κανείς να αντικρίσει την πρόκληση από την αρχή, με φρέσκο μάτι, χωρίς το παρελθόν, μόνο τότε δίνει εκείνη τους καρπούς της, τον πλούτο της.

 

 

 

4 Σχόλια στο “Πρακτική και ψυχολογική μνήμη”

      Ελίνα
      9 Ιουλίου 16 στις 20:09

      Παραμυθά, ευχαριστώ που τα εξήγησες αναλυτικά. Δεν τις είχα σβήσει τις ψυχολογικές μνήμες τελικά. Μάλλον τώρα έχω ξεκινήσει να τις σβήνω. Είχα γενικά πάρα πολλές θετικές μνήμες στη ζωή μου και λιγότερες αρνητικές, όμως αρκετά έντονες. Αυτές τις αρνητικές στιγμές δεν είχα αφήσει ποτέ τον εαυτό μου να τις ζήσει πολύ. Ήταν σαν να είχα πει «Εντάξει, έγινε αυτό, προχωράμε και συνεχίζουμε». Άρα δεν είχα κατανοήσει τίποτα, γιατί απλά τις είχα απωθήσει με μεγάλη ταχύτητα σε ένα πολύ πίσω μέρος του μυαλού μου. Όταν τις έσπρωξα εκεί μακριά, μαζί με αυτές έσπρωξα, χωρίς να το συνειδητοποιήσω, στο ίδιο μακρινό σημείο και όλες τις θετικές μνήμες. Γιατί αν κρατούσα αυτές θα έπρεπε προφανώς να βάλω τον εαυτό μου στη διαδικασία να σκεφτεί τι, πως και να κατανοήσει τι έγινε στις άλλες τις αρνητικές στιγμές. Και δεν ήθελα να το κάνω αυτό. Οπότε πήρα κουτάκια, ένα για κάθε άνθρωπο με τον οποίο είχα και αρνητικές μνήμες, και έχωσα εκεί μέσα κάθε είδους μνήμη που είχα μαζί του – θετική ή αρνητική. Τα είχα βάλει τόσο βαθιά που πραγματικά είχα ξεχάσει πάρα πολλά πράγματα. Εσύ, αναπάντεχα, μου τα ξύπνησες. Εκεί όταν έκανες τσουλήθρα συγκεκριμένα μου έβαλες φωτιά και μου απελευθέρωσες κάθε μνήμη από το κουτάκι της. Βγήκαν οι καλές πρώτα, ένιωσα καλά. Μετά βγήκαν και οι κακές και ένιωσα ουδέτερα. Ουδέτερα εντελώς. Ούτε στενοχώρια, ούτε λύπη. Τίποτα. Ήταν απλά γεγονότα. Μάλλον τώρα πάω να σβήσω την ψυχολογική μου μνήμη. Eυχαριστώ για το post!

      δημήτρης
      10 Ιουλίου 16 στις 9:06

      «Οι σκέψεις και τα συναισθήματα πρέπει να ανθίζουν για να μπορούν να πεθάνουν πρέπει να ανθίζουν τα πάντα μέσα σου, η φιλοδοξία, η λαιμαργία, το μίσος, η χαρά, το πάθος• στο άνθισμα υπάρχει ο θάνατός τους και ελευθερία. Μόνο μέσα στην ελευθερία μπορεί να ανθίσει οτιδήποτε, όχι στην καταπίεση, στον έλεγχο και στην πειθαρχία• αυτά μόνο εμποδίζουν και διαφθείρουν. Το άνθισμα και η ελευθερία είναι καλοσύνη και όλες οι αρετές μαζί. Δεν είναι εύκολο να αφήσεις το φθόνο να ανθίσει• έχει καταδικαστεί ή έχει ενδόμυχα θραφεί, αλλά δεν έχει αφεθεί ποτέ ελεύθερος. Μόνο μέσα στην ελευθερία μπορεί το γεγονός του φθόνου να αποκαλύψει τα χρώματά του, τη μορφή του, το βάθος του, τις ιδιομορφίες του- αν καταπιεστεί δε θα αποκαλύψει τον εαυτό του ολοκληρωτικά και ελεύθερα. Όταν δείξει εντελώς τον εαυτό του, το τελείωμά του γίνεται μόνο για να αποκαλυφθούν άλλα πράγματα που είναι γεγονός, το γεγονός του κενού, το γεγονός της μοναξιάς, το γεγονός του φόβου και καθώς αφήνεται κάθε γεγονός να ανθίσει ελεύθερα, ολοκληρωτικά, παύει η σύγκρουση ανάμεσα στον παρατηρητή και στο παρατηρούμενο• δεν υπάρχει πια ο λογοκριτής αλλά μόνο παρατήρηση, μόνο κοίταγμα. Η ελευθερία μπορεί να υπάρξει μόνο με την ολοκλήρωση ενός πράγματος κι όχι στην επανάληψη, στην κατάπνιξη, στην υπακοή, σύμφωνα με κάποιο μοντέλο σκέψης. Ολοκλήρωση υπάρχει μόνο στο άνθισμα και στο θάνατο- δεν υπάρχει άνθισμα αν δεν υπάρχει τέλος. Ό,τι συνεχίζεται είναι σκέψη μέσα στο χρόνο. Το άνθισμα της σκέψης είναι το τέλος της σκέψης, γιατί μόνο στο θάνατο υπάρχει το καινούριο. Το καινούριο δεν μπορεί να υπάρξει αν δεν υπάρχει ελευθερία από το γνωστό. Η σκέψη, το παλιό δηλαδή, δεν μπορεί να γεννήσει το καινούριο• πρέπει να πεθάνει για να μπορέσει να υπάρξει το καινούριο. Ό,τι ανθίζει πρέπει να μαραθεί.» Κρισναμούρτι, «Σημειώσεις», μεταφρ. Ν.Πιλάβιος, εκδ. Καστανιώτη

      Καλημέρα Παραμυθά, Καλημέρα φίλοι αναγνώστες, καλημέρα Ελίνα (που μου θύμησες εμένα όταν ξεκίνησα να παρακολουθώ το μπλογκ του Παραμυθά)…»που μας έβαλε φωτιά» 🙂

      Ελίνα
      10 Ιουλίου 16 στις 9:28

      Xαχαχα! Καλημέρα και σε σένα Δημήτρη, που σου θύμισα τον εαυτό σου 🙂

Σχολιάστε