Μάθημα… «θεάτρου». Δεύτερο.

Μέσα από τα σχόλιά σας στο προηγούμενο post, μου ήρθαν ιδέες για δύο ακόμα posts, με τον ίδιο τίτλο. Η πρώτη ιδέα, δεν ξεκίνησε για post, αλλά για να βάλω στη θέση του κάτι που πολλοί άνθρωποι –όπως και ο Γιάννης  που έκανε το σχόλιο – το έχουν μπερδεμένο στο κεφάλι τους, τόσο γραμματικά όσο και  ιστορικά. Στο δρόμο, όμως, καθώς έψαχνα να βάλω ένα δυο λόγια από κάποια Λεξικά μόνο στα ΣΧΟΛΙΑ, θυμήθηκα μια σχετική ιστορία για τον Διογένη – τον αγαπημένο μου από το σχολείο φιλόσοφο – κι αποφάσισα να γράψω ένα κείμενο, συμπληρωματικό του προηγούμενου. Για το δεύτερο, που ελπίζω να καταφέρω να το γράψω σε δυο τρεις μέρες, την ιδέα μου την έδωσε το πιο μικρό κορίτσι της παρέας μας, το Φωτεινό Αστεράκι.  (Μόλις που έχει κλείσει τα είκοσι και μπήκε στα εικοσιένα. Ο «ΠΑΡΑΜΥΘΑΣ» είχε σταματήσει να παίζεται 6 χρόνια πριν γεννηθεί!!!)  Ίσως φταίω εγώ που δεν λέω ξεκάθαρα, αλλά δεν έπιασε το θέμα «επίγνωση-σκέψεις-άνοιγμα  καρδιάς», οπότε πρέπει να πω δυο λόγια ακόμα, αλλά μεθαύριο – αντιμεθαύριο.  Λοιπόν: Μάθημα … «θεάτρου», δεύτερο: «Γνώθι σαυτόν»

Κατ’ αρχάς, δεν είναι «γνώθι σ’ εαυτόν» αλλά: «γνώθι σαυτόν».  (ΛΕΞΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ, Ιωάννου Σταματάκου. Σελίδα 1252, λήμα 85. Ή επειδή αυτό είναι δυσεύρετο, δείτε το ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ του Μπαμπινιώτη, στη σελίδα 436).

Και τώρα, το άλλο θέμα του ποιος το είπε: Το είπε ο Χείλων Δαμαγήτης ο Λακεδαιμόνιος, ένας από τους επτά σοφούς της Αρχαίας Ελλάδας. Το ρητό αυτό, το χάρισε ο ίδιος στο Μαντείο των Δελφών και χαράχτηκε σε διάφορα σημεία – παραστάδες, κίονες, στήλες, τοίχους κλπ. – καθώς ήταν ένα το πρώτο που δωρίθηκε από σοφό. Όπως ίσως θα ξέρετε, από τους επισκέπτες του μαντείου, οι μεν  βασιλιάδες, οι άρχοντες και οι πλούσιοι, αφιέρωναν πλούσια υλικά αναθήματα, οι δε σοφοί, λακωνικότατα ρητά ως πνευματικά αναθήματα.  Τα πράγματα τα μπέρδεψε ο Ξενοφών (που στο Γυμνάσιο μου τα ‘χε πρήξει ένα χρόνο με την «Κύρου Ανάβαση»), που ήταν μαθητής του Σωκράτη και θεωρούσε ότι το είχε πει εκείνος, μπερδεμένος ίσως και από τον Πλάτωνα που αναφέρει το ρητό στο έργο του «Πρωταγόρας», αλλά υποστηρίζοντας το σωστό, ότι τα πρώτα δωρηθέντα αποφθέγματα στους Δελφούς ήταν το «Γνώθι σαυτόν» του Χείλωνος και το «Μηδέν άγαν» του Σόλωνος. Τέλος, τα πράγματα τα μπέρδεψε ακόμα πιο πολύ ο Πλούταρχος, πολλά χρόνια αργότερα, που – ως θρησκόληπτος, φαίνεται – έγραψε στο βιβλίο του, «Ηθικά» ότι  το «Γνώθι σαυτόν» προερχόταν από τον ίδιο  τον θεό Απόλλωνα, γι’ αυτό και ήταν γραμμένο σε πολλά σημεία στα Δελφικά ιερά. Αυτάααα…
Χα, χα, χα… Σας κούφανα με τις γνώσεις μου στα Αρχαία, ε; Χα, χα, χα… Μπα, είμαι και ήμουν σκράπας σε αυτό το μάθημα και με το ζόρι έπιανα τη βάση και τα 6 χρόνια! Απλώς έτυχε να έχω διαβάσει και σημειώσει διάφορα, πριν κάμποσα χρόνια, ειδικά για το «γνώθι σαυτόν», όταν έπρεπε να μεταφράσω την αγγλική λέξη, «self-knowledge», και δεν ήθελα με τίποτα να μεταχειριστώ την ελληνική λέξη «αυτογνωσία», όπως σημείωσα στο προηγούμενο post.
Και τώρα να μια ιστορία – αληθινή – για τον αγαπημένο  φιλόσοφο των νιάτων μου, τον Διογένη. Είναι μια ιστορία που έχει σχέση με το «γνώθι σαυτόν».

diogenes 3

Κάποτε, τα αρχαία χρόνια, ξεκίνησαν από την Αθήνα εκατοντάδες προσκυνητές να πάνε στους Δελφούς, για να πάρουν τους χρησμούς του Απόλλωνα. Μαζί τους ήταν και ο γέρο-Διογένης, αυτός ο παράξενος φιλόσοφος, που ζούσε μέσα στο πιθάρι του, στον λόφο του Κυνοσάργους και γύριζε μέρα μεσημέρι στην Αγορά κρατώντας ένα αναμμένο λυχνάρι, απαντώντας όταν τον ρωτούσαν γιατί κρατάει το λυχνάρι,  ότι ψάχνει να βρει ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ… Αφού περπάτησαν τρεις μέρες και τρεις νύχτες, κι ο Διογένης δεν είχε βγάλει λέξη παρόλο που τον προκαλούσαν,  το πρωινό της τέταρτης ημέρας, οι προσκυνητές  αντίκρισαν το φημισμένο Μαντείο και βιαστικά, κουρασμένοι όπως ήταν, πλύθηκαν, άλλαξαν ρούχα, έβγαλαν τα σανδάλια τους και με γυμνά πόδια ανέβηκαν  προς το Μαντείο.
Όταν έφτασαν στην είσοδο, ο Διογένης σταμάτησε και δεν έμπαινε μέσα, παρόλο που οι συμπατριώτες του, του φώναζαν να πάει μαζί κοντά τους. Εκείνος, κοιτούσε απορροφημένος στο υπέρθυρο τις δύο λέξεις που ήταν χαραγμένες εκεί:  ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ. Ο Διογένης , ένοιωσε να γίνεται μια έκρηξη σαν ηφαίστειου μέσα στο νου του: Ο θεός Απόλλων, του είχε αποκαλύψει το μυστικό του· τη σοφία του· τον παγκόσμιο χρησμό του. Ένοιωσε να του λέει: «Μακάρι, να μην κάνεις στη ζωή σου τίποτα περισσότερο ποτέ, από το να γνωρίσεις τον εαυτό σου». Και τότε ο Διογένης, άρχισε να φωνάζει στους συμπολίτες του που έμπαιναν πια στο Μαντείο: «Βγείτε έξω. Ο Απόλλων σας μιλάει και σας λέει: Όλη η σοφία είναι μέσα μας. Είσαστε ανόητοι που πάτε να μάθετε για το μέλλον σας. Να… Ελάτε και  κοιτάξτε εδώ. Σας λέει ότι εσείς οι ίδιοι είσαστε οι σοφοί. Ελάτε πίσω…» Οι συμπατριώτες του κοντοστάθηκαν και τον κοιτούσαν απορημένοι. Κάποιοι τον κορόιδεψαν και οι περισσότεροι του γύρισαν την πλάτη και προχώρησαν προς την Πυθία. Κάνα δυο, όμως, κοντοστάθηκαν,  γύρισαν πίσω και τον πλησίασαν. Εκείνος τους αγκάλιασε και μαζί πήραν το δρόμο της επιστροφής. Ο Διογένης, ήταν χαρούμενος γιατί είχε  επιβεβαιώσει αυτά που πίστευε και είπε ότι, επιτέλους, είχε ανακαλύψει και –έστω τόσο λίγους – αληθινούς ανθρώπους.

Και θέλω να κλείσω αυτό το post με τρεις ιστορίες του Διογένη, ενδεικτικές του τρόπου που χρησιμοποιούσε για να διδάσκει: Με αστεία λογοπαίγνια, γεμάτα χιούμορ και – φυσικά – σοφία.
Η πρώτη: Κάποτε ο Διογένης ήταν καλεσμένος σε ένα σπίτι για φαγητό. Πριν κάτσει στο τραπέζι, ζήτησε να πάει στο λουτρό για να πλυθεί. Αλλά το λουτρό ήταν πολύ βρώμικο. Βγαίνει έξω, και για να μην προσβάλλει τον ιδιοκτήτη που τον είχε καλέσει,  δεν λέει, «το λουτρό είναι βρώμικο», αλλά γελώντας τον ρωτάει: «Εκείνοι που πλένονται εδώ, μετά πού πάνε να ξεπλυθούν»;
Η δεύτερη: Μια φορά ο Διογένης, θέλησε να δώσει ένα μικρό μάθημα σ’ έναν  κακό άνθρωπο που έβλεπε τις πράξεις του και είχε ακούσει κι άλλα γι’ αυτόν. Οι αρχαίοι Έλληνες συνήθιζαν να βάζουν πάνω από την πόρτα του σπιτιού οικίας τους κάτι σαν θυρεό, που είχε ένα σύμβολο ή κάποιο σήμα ή ένα ρητό που διάλεγαν εκείνοι. Ο κακός αυτός άνθρωπος είχε βάλει στον θυρεό του το εξής ρητό. «Ποτέ να μην μπει τίποτα το κακό». Ο Διογένης πήγε στο σπίτι του κακού ανθρώπου, κτύπησε την πόρτα και όταν του άνοιξαν ρώτησε, δείχνοντας τον θυρεό: «Και ο οικοδεσπότης από πού μπαίνει»;
Η Τρίτη: Κάποτε, είδανε τον Διογένη να ζητάει ελεημοσύνη από ένα άγαλμα. Τον πλησίασαν και τον ρώτησαν ειρωνικά γιατί το κάνει αυτό, κι εκείνος απάντησε:
«Εξασκούμαι στο να μην απογοητεύομαι από την αναισθησία των ανθρώπων».

Καλό βράδυ
Σας φιλώ.
Π.

13 Σχόλια στο “Μάθημα… «θεάτρου». Δεύτερο.”

      να-τασσσάκι
      26 Σεπτεμβρίου 09 στις 20:29

      Ευχαριστούμε για τις πληροφορίες -ιδέα δεν είχα για την προέλευση του ρητού, ωστόσο ήξερα το σωστό «Γνώθι σαυτόν»

      Ο Διογένης είναι επίσης αγαπημένος -μου ταίριαζε πάντα το ύφος και το χιούμορ του 🙂

      Φιλί -καλό υπόλοιπο, αν και βροχερό, Σαββατοκύριακο

      Fwtino_Asteraki
      26 Σεπτεμβρίου 09 στις 22:56

      Μια γλυκιά καλησπέρα και απ μένα! 🙂

      Ο «παραμυθάς» σταμάτησε 6χρόνια πρίν γεννηθώ αλλά είναι εδώ ακόμαααααααα και θα ξαναρχίσει πάλιιιιιιι!! Για μένα όλα αυτά! (λέμε τώρα!) χιχιχι! 😆 😆 😆 Αρκετά ψωνίστηκα νομίζω πάμε παρακάτω…. 😳 😳 😳 Όντος δεν έπιασα και πολλά απ το προηγούμενο ποστ μάλλον…Αλλά όπως είπα θα μου τα μάθετε όλα εσείς εδώ το καλύτερο σχολείο ιχιχ!

      Τώρα με τα Αρχαία εγώ προσωπικά έχω πάρει διαζύγιο για αυτό ότι και να πείτε κει «συμφωνώ» χιχι! 🙂
      Τώρα για τον γερο-Διογένη (που τον διάβαζα συνέχεια Δεντρογένη χιχιχιχι 😆 :lol:)τι να πώ…μονάχα σαν όνομα το θυμάμαι τι έκανε τι δεν έκανε ποιος ξέρει! 😛 Οι ιστοριούλες στο τέλος μου άρεσαν όμως πολύ σοφές και έξυπνες θα έλεγα..

      Αυτά…περιμένω με ανυπομονησία την συνέχεια μπάς και βγάλω καμία άκρη χιχιχι!
      Καλό βραδάκι σε όλους και όνειρα γλυκά!
      Μάκιααααα και αγκαλιτθεθ! 🙂

      dimitrisp
      27 Σεπτεμβρίου 09 στις 0:43

      σε κάθε εποχή δυο-τρεις ανθρώποι…ίσως και ένας, θα βρεθούν να φωνάξουν στους πολλούς: ελάτε και κοιτάξτε εδώ …είσαστε ανόητοι που πάτε από εκεί…γυρίστε πίσω!
      …δεν έχει σημασία ποιος κρατάει το αναμμένο λυχνάρι…αρκεί να έχει φως ,να είναι η ζωη μας μια αληθινή, αξέχαστη εκδρομή!

      Μαρία
      27 Σεπτεμβρίου 09 στις 0:50

      θα τα διαβάσω αυριο με προσοχή προς το παρον την καληνυχτα και τα φιλιά μου παραμυθούλη!

      astarti
      27 Σεπτεμβρίου 09 στις 1:28

      … ο καλύτερος δάσκαλος είναι αυτός που απαντάει με σφαλιάρες όταν τον ρωτάς και πάντα σε κλωτσάει να φύγεις σαν θες να τον ακολουθήσεις…

      κανείς δεν μπορεί να μας δείξει το δρόμο που δεν περπατήσαμε…
      κάποια στιγμή θα ξυπνήσουμε κι εμείς, πού θα πάει;!…

      καλό ξημέρωμα…

      Karapiperis John
      27 Σεπτεμβρίου 09 στις 5:04

      Xμμμ… Ενδιαφέρον… Παραθέτω κάποιες ρήσεις του Διογένη, καθώς ήταν από τους λίγους που μου έκαναν εντύπωση στο μάθημα των αρχαίων (πρωτοδεσμίτης γαρ δεν τα πήγαινα καλά με αυτό το μάθημα, αλλά το αναρχο-καυστικο-ειρωνικό πνεύμα του Διογένη σε ‘τράβαγε’) :

      – Όταν κάποιοι είπαν στον Διογένη ότι « είσαι γέρος , από δω και πέρα πρέπει να χαλαρώσεις την προσπάθειά σου», εκείνος είπε: « μα πώς ; αν έτρεχα στους αγώνες , θα έπρεπε, φτάνοντας κοντά στο τέρμα , να χαλαρώσω την προσπάθειά μου ή αντίθετα να βάλω τα δυνατά μου ;»

      – Σε κάποιον που τον κάκιζε για το ότι έμπαινε σε μέρη ακάθαρτα , ο Διογένης απάντησε «και ο ήλιος μπαίνει στα αποχωρητήρια αλλά δεν λερώνεται»
      Διογένης Λαέρτιος: «φιλοσόφων βίων και δογμάτων συναγωγή»

      – Βλέποντας ο Διογένης Μεγαρίτες να χτίζουν μεγάλα τείχη τους είπε « μη έχετε έγνοια πόσο μεγάλα θα είναι τα τείχη αλλά πόσο μεγάλοι θα είναι εκείνοι που θα σταθούν επάνω σε αυτά»

      -Σαν ρώτησαν τον Διογένη πια στάση να κρατά απέναντι στην εξουσία απάντησε: « όποια και απέναντι στην φωτιά: να μην στέκεται ούτε πολύ κοντά , για να μην καεί, ούτε πολύ μακριά για να μην ξεπαγιάσει»

      -Ο Μέγας Αλέξανδρος γέμισε κάποτε ένα δίσκο με κόκαλα και τα έστειλε στο Διογένη τον κυνικό και εκείνος μόλις τα είδε , είπε: « το έδεσμα είναι αντάξιο ενός κυνικού,, όμως το δώρο Δε είναι αντάξιο ενός βασιλιά»

      -Όταν κάποτε ήρθε στην Αθήνα ο Μέγας Αλέξανδρος, πήγε περίεργος να δει αυτόν τον τόσο εκκεντρικό άνθρωπο και τον βρήκε ξαπλωμένο μακάρια μπροστά στο πιθάρι του να λιάζεται. Στάθηκε μπροστά του και τον ρώτησε: «Από τι έχεις ανάγκη; Ζήτησέ μου ότι θέλεις και θα στο δώσω». Ο Διογένης του απάντησε: «Θέλω να τραβηχτείς και να μη μου σκεπάζεις τον ήλιο. Μη μου παίρνεις εκείνο που δεν μπορείς να μου δώσεις».

      -Όταν ο φιλόσοφος Πλάτωνας έδωσε για τον άνθρωπο τον ορισμό ότι είναι «ζώον με δυο πόδια και χωρίς φτερά», ο Διογένης μάδησε έναν κόκορα, παρουσιάστηκε στον Πλάτωνα και τον ρώτησε: «Αυτός είναι ο άνθρωπος κατά τον Πλάτωνα;»

      dimitrisp
      27 Σεπτεμβρίου 09 στις 10:35

      «…βαδίζουμε μαζί στον ίδιο δρόμο μα τα κελιά μας είναι χωριστά
      σε πολιτεία μαγική γυρνάμε δε θέλω πια να μάθω τι ζητάμε
      φτάνει να μου χαρίσεις δυο Φιλιά!

      με παίζεις στη ρουλέτα και με χάνεις σε ένα παραμύθι εφιαλτικό
      φωνή εντόμου τώρα είν’ η φωνή μου φυτό αναρριχώμενο η ζωή μου με κόβεις και με ρίχνεις στο κενό…»

      καλημέρα σε όλους! νομίζω μας έχει λείψει λίγος χορός…ας είναι και βαρύ ζειμπέκικο πρωί-πρωί!
      Φιλιά!

      Mika
      28 Σεπτεμβρίου 09 στις 13:50

      αυτα τα δύο κείμενα έρχονται σε μένα…την κατάλληλη στιγμή…
      Στην προσπάθεια μου να βρώ την άκρη του νήματος μέσα στον μυαλό μου…και η απλή παρατήρηση των σκέψεων μου φαντάζει δύσκολη…
      Νομίζω ομως οτι το ταξίδι αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον που έχω κάνει ποτε…
      Παραμυθά μου σύνεχισε να μας τροφοδοτείς!!
      Φιλιά
      Μίκα

      Παπαστρατής Ιωάννης
      28 Σεπτεμβρίου 09 στις 16:58

      Φίλε μου σε ευχαριστώ που με δίδαξες.Το δίδαξες γραμμένο χωρίς εισαγωγικά γιατι ο εννοώ.Απορώ τελικά τι μάθαινα τόσα χρόνια στο σχολείο.Πολύ έξυπνος άνθρωπος ο Διογένης και πολύ έξυπνα αυτά που έκανε και έπραττε.Τις ευχαριστίες μου και στον συννονόματο για τα πολύ ωραία που μας έγραψε.

      Μην ανησυχείς υπάρχει τουλάχιστον άλλως ένας σκράπας στα αρχαία εδώ μέσα.Οπότε μπορείς να ησυχάσεις!!!

      Τα φιλιά μου σε όλους!!!

      astarti
      28 Σεπτεμβρίου 09 στις 23:05

      Ααααα! Διαβάζω και ξαναδιαβάζω και ματαξαναδιαβάζω και δεν το πιστεύω!

      Ο Νίκος φωνάζει να ξυπνήσουμε κι εμείς απαντάμε: «αχ, έτσι γλυκά που τα λες, πόσο με νανουρίζεις!»…

      Θέλω το φαγητό στο στόμα, μασημένο παρακαλώ, και αν είναι δυνατόν και χωνεμένο…

      Δε γράφει ανέκδοτα για να γελάσουμε.
      Προσπερνάμε το Νίκο-Διογένη για το Νίκο-Μαντείο…

      Karapiperis John
      28 Σεπτεμβρίου 09 στις 23:37

      Και μία σημείωση… όσα αναφέρονται για τον Διογένη τον ‘Κύων’ ή Σινωπεύς ή τον ‘αναρχικό’ της αρχαιότητας, είναι αποφθέγματα μαθητών ή θαυμαστών του, όπως αυτά που ο Διογένης ο Λαέρτιος παραθέτει με μακρότατο κατάλογο των έργων του φιλοσόφου, από τα οποία όμως τίποτα δεν διασώθηκε. Ο ίδιος συνέλεξε αποφθέγματα, ανέκδοτα και λεπτομέρειες από το βίο του μεγάλου κυνικού. Πολλά όμως απ’ αυτά όμως, ίσως και να είναι επινοήματα των μεταγενεστέρων θαυμαστών του… Anyway, μη χάσουμε την έννοια του post του Παραμυθά- ο οποίος σαν τον Gandalf του Lord of the Rings, έγινε από grey upgrade σε white!- και ας μείνουμε στο ‘ Γνώθι σαυτόν’… Μηδέν Άγαν και τετρακτύς σε επόμενα επεισόδια…!!!
      Υ.Γ. Από τα λίγα blogs που με αγγίζει μια ζεστασιά όταν μπαίνω… Παραμυθά, θα έχεις βαρεθεί να κάνεις reply ‘ Ευχαριστώ πολύ’, αλλά τα συγχαρητήρια τα αξίζεις, γιατί έχτισες κάτι κάποτε, και με το πέρασμα των καιρών το έχεις κάνει Πύργο…(αφρούρητο και προσπελάσιμο απ’όλους, χωρίς ‘διόδια’)… Και πάλι ευχαριστώ…

Σχολιάστε