Η σκάλα

Την περασμένη εβδομάδα είμαστε στη Σκιάθο, όπως σας έχω πει εδώ και γυρίσαμε πριν μερικές μέρες. Από εκεί μου ήρθε η ιδέα για το σημερινό post, που τελικά συμπληρώθηκε χθες  με ένα από τα μικρά κεφάλαια του καινούργιου βιβλίου του Κρισναμούρτι, ( «Ο κόσμος μέσα μας») που άρχισα να μεταφράζω και που έχει σχέση με το θάνατο.  Με τον θάνατο έχει να κάνει και το σημερινό post.
Πριν 3 μήνες περίπου, έφυγε από τη ζωή ο πεθερός μου, «πλήρης ημερών», όπως λένε, στα 98 του. Είναι ένας άνθρωπος που έζησα μαζί του 32 χρόνια – τα μεγαλύτερα διαστήματα τα καλοκαίρια στη Σκιάθο – και που μου στάθηκε σαν πατέρας μου. Τον δικό μου τον έχασα πολλά χρόνια πριν, όταν ήταν 68. Εδώ και τρεις μήνες, λοιπόν, σκέφτομαι να του αφιερώσω ένα post, αλλά δεν μου κατέβαινε καμιά ιδέα. Την βρήκα όταν είμαστε στη Σκιάθο και έχει σχέση με τον τίτλο του post. Από το σπίτι μας στην παραλία κατεβαίναμε από δύο σκάλες, ή από μια μικρή και στενή ή από μια μεγάλη. Αυτή η μεγάλη δεν υπάρχει πια, την «έφαγε» η θάλασσα το χειμώνα.  Σ’ αυτήν ακριβώς τη σκάλα, πριν από περισσότερα από είκοσι χρόνια, έχω βγάλει μια φωτογραφία τον πεθερό μου μαζί με την υπόλοιπη οικογένεια. Και έβγαλα φωτογραφία αυτήν ακριβώς τη σκάλα σήμερα, που το τέλος της μου φάνηκε σαν να συμβόλιζε και το τέλος του πεθερού μου, με σκοπό να τις ανεβάσω και τις δύο φωτογραφίες μαζί. Έπεσε χθες και το κείμενο του Κρισναμούρτι και είπα να τα συνδυάσω όλα σε αυτό το post-αφιέρωμα στον πεθερό μου. Και πρώτα το κείμενο του Κρισναμούρτι, που έχει τον τίτλο, «Το χαρμόσυνο και οδυνηρό πρόβλημα της γέννησης και του θανάτου».

 Η  Ρ. ήταν πάρα πολύ και βαριά αναστατωμένη από την απώλεια του γιου της στον πόλεμο. Το ερώτημά της ήταν αν ο γιος της θα «συνεχιστεί» με κάποιο τρόπο, αν η μετενσάρκωση είναι αλήθεια.
       Είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς με σύνεση το πρόβλημα του θανάτου όταν έχει σχεδόν παραλύσει από τη θλίψη. Την ρώτησα: «Ποιο είναι το κύριο θέμα σας; Ο γιος σας ή η δική σας απώλειά του; Ο κάθε άνθρωπος στον κόσμο αντιμετωπίζει αυτό το γενικό πρόβλημα της γέννησης και του θανάτου, της χαράς και της θλίψης. Κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει απ’ αυτό· μπορεί να του ξεφεύγει με τη φαντασία του μέσα από κάποια θεωρία ή πίστη ξεχάσματος του εαυτού, όμως η ζωή και ο θάνατος παραμένουν ένα μυστήριο για να λυθεί όχι μέσα από εκλογικεύσεις, αλλά από το ζήσιμο, από την εμπειρία εκείνου που είναι αιώνιο και δεν έχει αρχή και τέλος. Μίσος εναντίον εκείνων που συμμετείχαν στο θάνατο του γιού σας, δεν δημιουργεί την αναγκαία κατάσταση του νου που μόνο μ’ αυτήν μπορεί να υπάρξει η εμπειρία της αιωνιότητας. Αντιθέτως, το μίσος, η θλίψη και η κτητικότητα εμποδίζουν την κατανόηση και το ζήσιμο της αιωνιότητας. Στο ξεπέρασμα του μίσους, της αγανάκτησης και του θυμού υπάρχει η αυγή της συμπόνιας που θα εξαγνίσει τον βασανισμένο νου. Εάν νοιάζεστε για τον νεκρό, θα δημιουργήσετε περισσότερο θάνατο, αλλά αν νοιάζεστε για τους ζωντανούς, θα γνωρίσετε την αιωνιότητα της ζωής».
       Εκείνη μου απάντησε ότι δεν καταλάβαινε τι έλεγα. Δεν πρέπει, δηλαδή, να αγαπάει τον γιο της; Δεν πρέπει να μισεί εκείνους που τον σκότωσαν, και πρέπει να συγχωρήσει, να αγκαλιάσει το κακό;
      «Κακό σημαίνει ότι δεν δημιουργείς καλά αποτελέσματα· βία σημαίνει ότι δεν συνεισφέρεις στην ειρήνη. Ο καθένας από μας έχει φέρει αυτό το θεαματικό χάος μέσα από τις δήθεν ειρηνικές μέρες μας που είναι φτιαγμένες από φθόνο, απληστία, εχθρικότητα, ανταγωνισμό και καχυποψία. Και η άλλη μητέρα, που μισείτε, κλαίει επίσης για τον γιο της. Κι εκείνη βασανίζεται από τη θλίψη. Και για εκείνη επίσης, υπάρχει το χαρμόσυνο και οδυνηρό πρόβλημα της γέννησης και του θανάτου. Το μίσος δεν λύνει το πρόβλημα· το μίσος το μόνο που κάνει είναι να διαιωνίζει την σκληρότητα του ανθρώπου απέναντι στον άνθρωπο».
     Σταδιακά, την οδήγησα στην πρώτη ερώτηση που έκανε στην αρχή για την «συνέχιση», αλλά ήταν πολύ ταραγμένη για να πάει σε βάθος στο ερώτημα, και είπε ότι θα  ξανά ‘ρθει πάλι κάποια άλλη μέρα.

Και θα κλείσουμε το post με τις δύο φωτογραφίες που σας είπα. Εκτός από τον πεθερό μου, στην πρώτη  φωτογραφία είναι: η πεθερά μου, η Στεφανία, η Μαρία και ο Κωνσταντίνος.
Σας φιλώ πολύ.
Π

skiathos old.2

 

Skala 2015

 

2 Σχόλια στο “Η σκάλα”

      ainafets
      20 Αυγούστου 15 στις 16:17

      Το κείμενο εξαιρετικό… όσο για την φωτογραφία, είναι από τις σπάνιες που όλοι μας χαμογελάμε πραγματικά, νομίζω πως είναι ένα πολύ όμορφο και τρυφερό αφιέρωμα στον πατέρα μου…
      🙂

      amalia
      21 Αυγούστου 15 στις 10:33

      Πολύ τρυφερό αφιέρωμα, συμφωνώ.
      Η διαφορά στις δύο φωτογραφίες, συγκλονιστική. Ακριβώς σαν τη ζωή. Υπάρχουμε και χανόμαστε απο την δύναμη της θάλασσας-πέρασμα του χρόνου. Και τα βήματά μας στη ζωή σβήνουν όπως τα χαμένα σκαλοπάτια. Κανείς δεν χάνεται όμως. Απλά βαδίζει κάπου αλλού.
      Τα post σας προσφέρουν πάντα δημιουργικό προβληματισμό.Ευχαριστώ.

Σχολιάστε