«Η» όπως, ηθοποιός-«Γ» όπως, «γνώθι σ’ αυτόν». Α΄μέρος(;)

Άφησα για κάμποσες μέρες τον «ΜΑΓΟ ΤΟΥ ΓΑΛΑΖΙΟΥ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ» χωρίς να ανεβάσω τίποτα άλλο, γιατί έχω παρατηρήσει από τα σχόλιά σας, ότι όταν βάζω κάποιο μεγάλο POST, συνήθως δεν βλέπετε το προηγούμενο, κι αυτό ήθελα να το δούνε όλοι όσοι μπαίνουν σε αυτό το blog. Αλλά σήμερα πια δεν την γλυτώνετε: θα πέσει «σεντόνι» – και μάλιστα διπλόφαρδο!

Η πρώτη φορά που μου πέρασε η ιδέα να γράψω εδώ κάποιες σκέψεις για το επάγγελμα του ηθοποιού, που το έκανα από τα οχτώ μου έως τα τριάντα ένα μου, ήταν όταν ανέβασα εδώ το απόσπασμα της ταινίας «Η ΑΓΝΩΣΤΟΣ» με εμένα στα δώδεκά μου, αλλά το άφησα γι’ αργότερα. Η δεύτερη ήταν πριν κάμποσες μέρες, όταν πήρα το τελευταίο τεύχος του περιοδικού «ΑΤΑΚΑ», που εκδίδει το ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΗΘΟΠΟΙΩΝ, αλλά βαρέθηκα. Η Τρίτη – και φαρμακερή – ήταν μέσα στην εβδομάδα που μας πέρασε, όταν μία φίλη μου, μού έστειλε link με ένα blog που έχει τον γοητευτικά παράξενο τίτλο, ZALMOXIS όπου υπάρχει ένα άρθρο για τον ηθοποιό Αλέξη Γκόλφη, που πέθανε πριν λίγο καιρό ξεχασμένος, και που στη δεκαετία του ’70 είχε παίξει το ρόλο του Χριστού σε μια εξαιρετική μεταφορά στην τηλεόραση του μυθιστορήματος του Καζαντζάκη, «Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΞΑΝΑΣΤΑΥΡΩΝΕΤΑΙ». Η φίλη μου ήθελε να δω όσα γράφονται εκεί για το επάγγελμα του ηθοποιού σε σχέση με το «εγώ», την «ματαιοδοξία του ηθοποιού» κ.λπ. Αν ενδιαφέρεστε να δείτε το άρθρο και τα σχόλια, μπορείτε να πάτε εκεί με το link για το blog που έβαλα στον τίτλο του.
Κατ’ αρχήν θα ήθελα να πω δυο λόγια για τον μύθο που έχει δημιουργηθεί, γύρω από τους ηθοποιούς που έπαιξαν κάποτε το ρόλο του Χριστού, και που σύμφωνα μ’ αυτόν τον μύθο – κάτι σαν κατάρα – οδηγούσε αυτούς τους ηθοποιούς σε ένα άδοξο ή ακόμα και κακό τέλος: αλκοολικοί, ναρκομανείς, αυτοκτονίες, άσημοι στο τέλος της ζωής τους. Θα μου επιτρέψετε να σας πω ότι αυτός ο μύθος είναι σαχλαμάρα. Και να γιατί: Ενώ ο Χριστός γεννήθηκε και έζησε σε μια χώρα της Νοτιοδυτικής Ασίας που καίγεται από τον ήλιο, δηλαδή μια χώρα μελαψών με σκούρο δέρμα, η εικόνα που του έχει φτιάξει η Χριστιανική θρησκεία, είναι η εικόνα κάποιου που είναι σαν Δανός τουρίστας: ψηλός, ξανθός και με γαλάζια μάτια! Εξαιτίας αυτής της εικόνας, ο κινηματογράφος και η τηλεόραση – με εξαίρεση την ταινία «Κατά Ματθαίον» του Παζολίνι – αναζήτησε πάντα ηθοποιούς για το ρόλο με αυτή την εμφάνιση. Και επειδή ο κινηματογράφος και η τηλεόραση ενδιαφέρονται πιο πολύ για την εμφάνιση και λιγότερο για την ικανότητα του ηθοποιού, σε εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό, διάλεξαν ηθοποιούς που το πρόσωπό τους θύμιζε την Ρωμαιοκαθολική εικόνα του Χριστού, αλλά το παίξιμό τους δεν ήταν και σπουδαίο. Έτσι, εκεί που κάποτε υπήρξαν πρωταγωνιστές μιας ταινίας ή τηλεοπτικής σειράς, που τους χάρισε πρόσκαιρα χρήμα και δημοσιότητα, μετά το ταλέντο τους δεν ήταν τέτοιο που να συνεχίσουν στο ίδιο επίπεδο. Έτσι, κατέληξαν σε κάποιο άσχημο τέλος. Σ’ αυτή την κατηγορία ανήκε κι ο Αλέξης Γκόλφης, κι αυτό ήταν η αιτία, κι όχι κάποιο φοβερό «υπερεγώ». Απόδειξη – κατά τη γνώμη μου – αυτών που λέω, είναι ότι έχουμε και τα αντίθετα παραδείγματα. Δηλαδή σπουδαίους ηθοποιούς που συνέχισαν την καριέρα τους ή απλούς ερασιτέχνες που έχοντας πλήρη επίγνωση ξαναγύρισαν στο επάγγελμά τους.
Στο τελευταίο παράδειγμα ανήκει ο φοιτητής-«ηθοποιός» (τον βλέπετε στη φωτογραφία) που έπαιξε το ρόλο του christ-0.jpgΧριστού στην ταινία «ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ» του Παζολίνι, και στην πρώτη, ο σπουδαίος ηθοποιός του Μπέργκμαν, Μαξ Φον Σύντοφ, και στην Ελλάδα, δύο μεγάλοι ηθοποιοί, που έπαιξαν στην δεκαετία του ’50, τον ίδιο ρόλο με τον Γκόλφη, στη θεατρική έκδοση του «Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΞΑΝΑΣΤΑΥΡΩΝΕΤΑΙ» του Καζαντζάκη: ο Δημήτρης Χορν και ο Μάνος Κατράκης.
Αν έχετε ήδη διαβάσει το άρθρο και τα σχόλια για τον Γκόλφη στο blog ZALMOXIS θα καταλάβετε τι με έχει «τσιγκλήσει» να γράψω όσα θα ακολουθήσουν.
Ξεκινώ από το σχόλιο της αναγνώστριας του «ZALMOXIS», με το ψευδώνυμο (;) «Δέσποινα» που σημειώνει: «Ηθοποιοί και συγγραφείς: η πλήρης αποτυχία της αυτογνωσίας… Η καλή δουλειά απαιτεί ταύτιση με τους ρόλους- ήρωες. Άντε μετά να ξέρεις ποιος είσαι!» Δεν συμφωνώ καθόλου με αυτή την άποψη. Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι ένας σπουδαίος φιλόσοφος του εικοστού αιώνα έχει πει, «οι ηθοποιοί σπάνια ξέρουν ποιοι πραγματικά είναι», αλλά αν κανείς κοιτάξει προσεκτικά τη δήλωσή του, ξέροντας και το πάθος του για να βρίσκει λέξεις που θα μετέδιδαν με τη μεγαλύτερη ακρίβεια αυτό που θέλει να πει, τότε θα δει ότι δεν λέει: «ποτέ», αλλά: «σπάνια».
Αρχίζοντας θέλω να ξεκαθαρίσω το εξής: Θεωρώ ότι ο ηθοποιός ασκεί πραγματικά την τέχνη του ηθοποιού μόνο στο θέατρο. Ηθοποιός είναι και στον κινηματογράφο, στο ραδιόφωνο ή στην τηλεόραση, αλλά δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η τέχνη του ηθοποιού θέλει δύο: τον ηθοποιό και το κοινό. Η τέχνη του ηθοποιού είναι σαν την ερωτική πράξη: θέλει δύο. Η τέχνη του ηθοποιού στον κινηματογράφο, στο ραδιόφωνο και στο θέατρο, είναι σαν «αυνανισμός». Κι όπως λέει και το γνωστό ανέκδοτο, «δεν λέω, καλός ο αυνανισμός αλλά με το σεξ γνωρίζεις και κάνα άνθρωπο». Και κάτι ακόμα: Κάποτε, η Έλλη Λαμπέτη, δείχνοντάς μου έναν καινούργιο τότε -το 1966- ηθοποιό, που σήμερα πια είναι πολύ γνωστός πρωταγωνιστής, μου ψιθύρισε στ’ αυτί: «Τον βλέπεις αυτόν; Δεν είναι ηθοποιός. Είναι κατάσκοπος από άλλο επάγγελμα, στο δικό μας». Χα, χα, χα… Η Λαμπέτη ξέρετε, ήταν εξαιρετική ηθοποιός, και έλεγε απίστευτα έξυπνες και γεμάτες χιούμορ κακίες! Όσα θα ακολουθήσουν, λοιπόν, έχουν να κάνουν με αληθινούς ηθοποιούς, και όχι με «ηθοποιούς-κατασκόπους».
Βιάζομαι να δηλώσω από την αρχή, ότι θεωρώ την τέχνη του ηθοποιού, τέχνη του «γνώθι σ’ αυτόν». Χρησιμοποιώ επίτηδες τη φράση «γνώθι σ’ αυτόν» και όχι τη λέξη «αυτογνωσία» γιατί θεωρώ ότι αυτή η λέξη, είναι πολύ χαλασμένη, και φορτωμένη με απίστευτη ανοησία στις μέρες μας από τα δεκάδες γκουρούδικα, όμιλους φιλοσοφίας, αρμονικές διαβιώσεις, καφεπανεπιστήμια, βενταντάδικα, λαματζίδικα και δεν συμμαζεύεται. Γι’ αυτό θα μου επιτρέψετε να μην χρησιμοποιώ εδώ αυτή τη λέξη που θυμίζει μετάφραση του «self-knowledge» και να χρησιμοποιώ το περιφραστικό, «γνώθι σ’ αυτόν» – που εκφράζει τέλεια ό,τι πιο αληθινό, βαθύ και πραγματικά αποτελεσματικό έχει ειπωθεί ποτέ: «Οι ίδιοι είμαστε μαθητές και δάσκαλοι του εαυτού μας» και «ο καθένας μας πρέπει να είναι φως του εαυτού του». Όλα τ’ άλλα είναι απλώς επιχειρήσεις που βγάζουν λεφτά από τον ανθρώπινο πόνο και φόβο, την ανθρώπινη μοναξιά κι απελπισία, την ανθρώπινη ψυχολογική τεμπελιά, την ανθρώπινη έλλειψη επικοινωνίας, την εκμετάλλευση του πάθους για απάντηση στο ερώτημα, «γιατί όλα αυτά γύρω μας και μέσα μας, γιατί όλο αυτό το σύμπαν»; Κανένας αληθινός δάσκαλος δεν παίρνει χρήματα. Κανένας αληθινός δάσκαλος δεν διαφημίζεται σε εναλλακτικά περιοδικά που μοιράζονται τζάμπα σε ομοιοπαθητικά φαρμακεία. Κανένας αληθινός δάσκαλος δεν θα σας πει ότι αυτός είναι φωτισμένος κι ότι εσείς πρέπει να υποταχτείτε και να πειθαρχήσετε σ’ αυτόν για να φωτιστείτε, οπότε ρίχτε χρήμα στα πόδια του, για να τον ακούτε ή για να σας δώσει κάποιο είδος μύησης σε κάτι θολό και ανόητο ή σε κάποιο ασιατικοφερμένο σύστημα διαλογισμού, που η καθημερινή του επανάληψη το μόνο που θα καταφέρει είναι να σας αποβλακώσει. Αυτός ο δάσκαλος κι αν είναι καβαλημένο καλάμι με υπερεγώ, όχι ο Αλέξης Γκόλφης! Ο αληθινός δάσκαλος θα βρεθεί μπροστά σας όταν ξέρετε βαθιά τι δεν θέλετε άλλο, όχι τι θέλετε. Ο αληθινός δάσκαλος δεν έχει οργανωμένο μαγαζί εμπορίου φώτισης και «αυτογνωσίας» για να τα κονομάει από απελπισμένους ανθρώπους με θολωμένο νου και στεγνωμένη καρδιά. Ο αληθινός δάσκαλος, δεν είναι τίποτα παραπάνω από τον άνθρωπο που βρεθήκατε ξαφνικά στη γειτονιά του, αναζητώντας κάποιο δρόμο που δεν ξέρετε και τον ρωτάτε απελπισμένος πια από το ψάξιμο αν ξέρει που είναι, κι εκείνος σας δείχνει· εσείς του λέτε ευχαριστώ και πάτε μόνοι σας προς τα εκεί, δεν σας πάει αυτός από το χέρι, δεν σας ζητάει χρήματα, κι εσείς δεν του φιλάτε το χέρι, λέγοντάς του προσκυνώντας τον, «τι φωτισμένος που είστε, αφήστε με να τρέχω πίσω σας»! Συγνώμη, δεν έχω πρόθεση να σας προσβάλλω, γράψτε με στα παλιά σας παπούτσια, αλλά αν έχετε πάθει ήδη κάτι τέτοιο, τότε δεν μπορώ να μη σας πω ότι ο άνθρωπος που σας εκμεταλλεύεται και σας τα παίρνει, όσες απέραντες «μεταφυσικές» γνώσεις κι αν έχει, όσο όμορφη γενειάδα κι αν στολίζει το πρόσωπό του, μ’ όσο εξεταστικό και βαθύ βλέμμα κι αν σας κοιτάζει και μ’ όσο γαλήνια και ωραία φωνή αν σας μιλάει, είναι απλώς φοβισμένος και γεμάτος μοναξιά και άγνοια όπως κι εσείς, βρίσκετε σε μαύρα σκοτάδια όπως κι εσείς, κι απλώς έχει βρει το κόλπο και – όπως έλεγε η μανούλα μου – «με την τρελλίτσα του, γεμίζει την κοιλίτσα του».

Φοβάμαι, ότι παραγίνεται μεγάλο το σεντόνι. Λέω να το συνεχίσω αύριο. Αν δεν σας ενδιαφέρει το θέμα, και το θεωρείτε «φούμαρα ιντερνετικά», όπως έλεγε εκείνη η κοπέλα, τότε γράψτε μου να μη συνεχίσω και να βάλω κανένα βίντεο για τα παιδάκια σας.

Συγνώμη αν σας έπρηξα. Καληνύχτα.
Π.

6 Σχόλια στο “«Η» όπως, ηθοποιός-«Γ» όπως, «γνώθι σ’ αυτόν». Α΄μέρος(;)”

      unamama
      1 Νοεμβρίου 07 στις 0:44

      και βεβαια να συνεχισετε…ειναι πολυ σημαντικα τα οσα γραφετε. συμφωνω πως καταρα δεν υφισταται αλλα ειναι θεμα έφημερης δοξας που δεν μπορουν να διαχειριστουν οι ηθοποιοι που εχουν παιξει τον συγκεκριμενο ρολο! κατα τ’αλλα η αυτογνωσια τους μπορει να ερθει λιγο πιο δυσκολα απ’οτι σε αλλους που ασκουν αλλα επαγγελματα…

      καληνυχτα!!!

      natassaki
      1 Νοεμβρίου 07 στις 7:21

      Παππού-Παραμυθά μου
      (με «ζόρισες» απόψε – το διάβασα το βράδυ, και ξανά το πρωί)

      και φυσικά να μην το σταματήσεις! Ακόμα κι αν είναι δύσκολο να σου αφήσουμε σχόλιο – τι να σχολιάσεις, σε κάτι που συμφωνείς;

      Καλημέρα – καλό μήνα! 🙂

      ριτσα μασουρα
      1 Νοεμβρίου 07 στις 10:00

      καλημερα παραμυθα μου. Για μενα την πολυάσχολη ηταν οντως σεντονι,αλλά πολυ συμπαθητικό θα τολμούσα να πω. Ξέρεις, ο πολυς κοσμος εχει μαθει στις βιαστικές στις γρηγορες αναφορές. θεωρεί όχι απλώς χασιμο χρονου το μεγάλο κειμενο, αλλά προφανώς και δυσκολία ανάγνωσης.
      Κι αυτό ειναι το ζητούμενο. Πώς θα γυρίσουμε ή πώς θα μάθουμε τους πιο νέους ( αυτούς που δεν φοιτούν για παραδειγμα σε θεωρητικές σχολές ,οπου εκει υπαρχουν κατεβατα) αλλά τους άλλους ότι η προσήλωση σ ενα κειμενο, η συγκέντρωση αυτή ειναι αναγκαια για τη διεκπεραιωση αποτελεσματικότερα σοβαρών πτυχών της ζωής μας
      καλημερα, να φιλησεις εκ μερους μου το μωρό
      ριτς

      Karellen
      1 Νοεμβρίου 07 στις 13:21

      «Ο αληθινός δάσκαλος θα βρεθεί μπροστά σας όταν ξέρετε βαθιά τι δεν θέλετε άλλο, όχι τι θέλετε»…
      Όχι μόνο δεν μας έπρηξες βέβαια, Παραμυθά μας, αλλά περιμένουμε την συνέχεια του εμβριθούς κειμένου-σχολίου σου.

      Ευγενία
      1 Νοεμβρίου 07 στις 21:37

      Δεν συμφωνώ ούτε με το αρθρο, ούτε με τα σχόλια για τον Γκόλφη.Αν έχασε τον δρόμο του ή δεν τον βρήκε ποτέ δεν έχει καμία σχέση με τον κλάδο των πραγματικών ηθοποιών ή των συγγραφέων.Νομίζω ότι και οι δύο είναι απαραίτητοι για την ψυχή μας, την καρδιά μας, την ζωή μας.Καληνύχτα!!!

Σχολιάστε