«Ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος που δεν είναι τίποτα»

Σήμερα τελειώνουμε με τα αποσπάσματα από τα κείμενα όσων θεωρώ ότι, ως αληθινοί δάσκαλοι και φίλοι μου, μού έδειξαν προς τα πού να κοιτάξω για να δω όσα μπόρεσα να δω μέχρι τώρα, γιατί δεν υπάρχει τέλος, γύρω από το τι είναι όλη αυτή η ιστορία της ζωής. Σήμερα, τελευταίος στον κατάλογο του post, ΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ ΜΟΥ ΟΠΩΣ ΛΕΜΕ, “ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΜΟΥ”, είναι ο Κρισναμούρτι. Βρίσκεται μετά τον Τερζάκη και όχι μετά τον Καζαντζάκη, στο «Κ», γιατί έκανα τον κατάλογο αλφαβητικό με βάση τα επίθετα και το επίθετο του Κρισναμούρτι είναι Τζίντου. Έχει πλάκα που οι δύο τελευταίοι από τους επτά του καταλόγου, είναι και οι δύο που γνώρισα προσωπικά και όχι μόνο από τα βιβλία τους, όπως τους προηγούμενους πέντε.
Τώρα, αν μελετήσει κανείς όλους αυτούς, θα δει ότι κατά κάποιο τρόπο όλοι λένε το ίδιο. Να, πάρτε για παράδειγμα αυτό που λέει ο Κρισναμούρτι ,το 1948, στο γράμμα του που θα διαβάσετε: «Ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος που δεν είναι τίποτα», το οποίο είναι το ίδιο με εκείνο που λέει ο Σαίξπηρ, το 1594, στο μονόλογο του ΡΙΧΑΡΔΟΥ ΤΟΥ Β’ που σας έβαλα προχτές: «… μήτε εγώ, μήτε κανένας άνθρωπος ποτέ, θα ‘ναι ευχαριστημένος από τίποτα, ώσπου να βρει την ησυχία του, βλέποντας πως τίποτα δεν είναι». Αυτό συμβαίνει επειδή η Αλήθεια είναι ΜΙΑ και δεν ανήκει σε καμιά χώρα, φιλοσοφία, ιδεολογία ή θρησκεία. Όπως λέει και ένα κινέζικο ρητό, «ωραία άλογα υπήρχαν από πάντα, απλώς κατά καιρούς εμφανίζονται κάποιοι άνθρωποι που ξέρουν από ωραία άλογα και τα δείχνουν στους άλλους».
Αν με ρωτούσατε τώρα: «και τι σ’ έμαθαν όλοι αυτοί για τη ζωή;» θα έλεγα, ότι μου έμαθαν πως η ζωή είναι σχέσεις· σχέσεις με τους άλλους, με τη φύση, με τα πράγματα, με τα ζώα, με τις ιδέες και με τον εαυτό μας. Και αυτές οι σχέσεις ακριβώς είναι ο καθρέφτης όπου κανείς θα πρέπει να βλέπει τον εαυτό του και να μαθαίνει γι’ αυτόν, κάνοντας έτσι τη ζωή – που συμπεριλαμβάνει και τον θάνατο – ένα ταξίδι του «γνώθι σ’ αυτόν», δηλαδή ένα ταξίδι δίχως τέλος. Χρησιμοποιώ επίτηδες το αρχαίο ελληνικό «γνώθι σ’ αυτόν», και όχι τη σημερινή λέξη της μόδας «αυτογνωσία», επειδή έχει φθαρεί καθώς είναι φορτωμένη με ένα σωρό ανοησίες από τα απανταχού στην Ελλάδα, φιλοσοφικοψυχαναλυτικοθρησκευτικοθεραπετικοδυτικοανατολικά γκουρούδικα – κάτω από οποιονδήποτε δήθεν «απλό» τίτλο κι αν υπάρχουν.
Το κείμενο που ακολουθεί είναι ένα γράμμα του Κρισναμούρτι σε μια φίλη του, γραμμένο στη δεκαετία του ’40 και είναι από μία ολόκληρη σειρά από γράμματα σε αυτήν, η οποία είχε πάθει καρκίνο, ύστερα από ένα διαζύγιο που είχε πάρει από ένα βάναυσο και βίαιο σύζυγο, γόνο μιας αριστοκρατικής και πλούσιας οικογένειας των Ινδιών, μετά από πολλά χρόνια γάμου και με τρία παιδιά. Όταν ξέρει κανείς την άθλια θέση της γυναίκας σε ένα μεγάλο κομμάτι της Ινδίας ακόμα και σήμερα – για μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων θεωρείται ότι αν μία γυναίκα υπηρετήσει πιστά και αφοσιωμένα τον άντρα της, στην επόμενη ζωή θα ξαναγεννηθεί για ανταμοιβή, ως άντρας (!!!) – τότε καταλαβαίνει τι γενναιότητα χρειαζόταν να έχει μια νεαρή γυναίκα με τρία παιδιά, 60 χρόνια πριν στην Ινδία, για να ζητήσει διαζύγιο.    Η γυναίκα στην οποία απευθύνονται τα γράμματα, πέθανε πριν μερικά χρόνια σε ηλικία πάνω από 90. Τα δεκαοκτώ γράμματα προς αυτήν, εμφανίστηκαν για πρώτη φορά σε μία βιογραφία του Κρισναμούρτι, αλλά έχουν εκδοθεί και μόνα τους ως ξεχωριστό βιβλίο, με τον τίτλο, «Letters to a Young Friend», στα ελληνικά, ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΝΕΑΡΗ ΦΙΛΗ. Για εδώ, διάλεξα το ενδέκατο γράμμα.
Σας το αντιγράφω με όλη μου την καρδιά.
Καλή εβδομάδα.
Π.

07-j-krishnamurti.jpg

Η αξιοπρέπεια είναι κάτι πολύ σπάνιο. Ένα γραφείο ή μία αξιοσέβαστη θέση δίνουν αξιοπρέπεια. Είναι σαν να φοράς γραβάτα. Η γραβάτα, το κοστούμι, το πόστο, δίνουν αξιοπρέπεια. Ένας τίτλος ή μια θέση δίνουν αξιοπρέπεια. Ξεγύμνωσε όμως τους ανθρώπους απ’ όλα αυτά και θα δεις ότι πολύ λίγοι θα έχουν εκείνη την ποιότητα της αξιοπρέπειας που δίνει η ελευθερία τού να μην είσαι τίποτα. Οι άνθρωποι λαχταρούν να είναι κάτι, και με το να είναι κάτι παίρνουν μια θέση στην κοινωνία που θεωρείται σεβαστή. Οι άνθρωποι κατατάσσονται σε διάφορες κατηγορίες -έξυπνοι, πλούσιοι, επιστήμονες, άγιοι- κι όποιος δεν μπορεί να καταταγεί σε μια κατηγορία αναγνωρισμένη από την κοινωνία, θεωρείται πρόσωπο περιθωριακό. Η αξιοπρέπεια δεν μπορεί να θεωρηθεί σαν κάτι δεδομένο, δεν μπορεί να καλλιεργηθεί και αν κανείς είναι συνειδητά αξιοπρεπής σημαίνει ότι όλη την ώρα νοιάζεται μόνο για τον εαυτό του, που σημαίνει ότι είναι ασήμαντος, μικροπρεπής. Το να είσαι τίποτα σημαίνει ότι είσαι ελεύθερος από την ιδέα του να είσαι κάτι. Αληθινή αξιοπρέπεια υπάρχει όταν δεν ανήκεις ή βρίσκεσαι σε κάποια ξεχωριστή θέση. Αυτό δεν μπορεί κανείς να στο αφαιρέσει, θα υπάρχει πάντα.
Το ν’ αφήνεις τη ζωή να κυλάει ελεύθερα χωρίς να μένει πίσω της κανένα κατακάθι, σημαίνει ύπαρξη πραγματικής επίγνωσης. Ο ανθρώπινος νους είναι σαν το κόσκινο που άλλα κρατάει κι άλλα αφήνει να περνάνε. Εκείνα που κρατάει έχουν το μέγεθος των επιθυμιών του και οι επιθυμίες, όσο κι αν είναι βαθιές, δυνατές ή ευγενικές, είναι μικρές κι ασήμαντες γιατί η επιθυμία είναι κατασκεύασμα του νου. Χρειάζεται ολοκληρωτική επίγνωση να μη συγκρατείς τη ζωή, αλλά να την αφήνεις να κυλάει ελεύθερα, χωρίς να κάνεις καμιά επιλογή. Πάντοτε διαλέγουμε και κρατάμε
· διαλέγουμε εκείνα που έχουν σημασία και τα κρατάμε για πάντα. Αυτό είναι που ονομάζουμε εμπειρία και τον πολλαπλασιασμό των εμπειριών τον ονομάζουμε πλούτο της ζωής. Ο πλούτος της ζωής είναι η απελευθέρωση από την αποθήκευση εμπειριών. Η εμπειρία που παραμένει, που κρατιέται, εμποδίζει εκείνη την κατάσταση όπου το γνωστό δεν υπάρχει. Το γνωστό δεν είναι ο θησαυρός, αλλά ο νους προσκολλιέται σ’ αυτό κι έτσι καταστρέφει ή ρυπαίνει το άγνωστο.
Η ζωή είναι μια περίεργη ιστορία. Ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος που δεν είναι τίποτα.
Είμαστε – οι περισσότεροι τουλάχιστον – πλάσματα της διάθεσης ή μιας ποικιλίας από διαθέσεις. Λίγοι από μας ξεφεύγουν απ’ αυτό. Για μερικούς έχει σχέση με τη σωματική τους κατάσταση, για άλλους με τη διανοητική και μας αρέσει αυτή η «μια πάνω μια κάτω» κατάσταση, νομίζουμε ότι αυτή η αλλαγή διάθεσης είναι μέρος της ύπαρξης ή πάλι απλώς αφήνει κανείς να παρασύρεται μια από τη μία διάθεση και μια από την άλλη. Υπάρχουν όμως μερικοί που δεν είναι πιασμένοι σ’ αυτό το «πάνω κάτω», που είναι ελεύθεροι από το να παλεύουν να γίνουν κάτι, έτσι που εσωτερικά υπάρχει μια σταθερότητα που δεν είναι αποτέλεσμα θέλησης, μια σταθερότητα που δεν έχει καλλιεργηθεί, που δεν είναι σταθερότητα από συγκεντρωμένο ενδιαφέρον σε κάτι, ούτε είναι αποτέλεσμα κάποιας δραστηριότητας σαν τις παραπάνω. Εμφανίζεται όταν η θέληση παύει να δρα.
Τα χρήματα πραγματικά καταστρέφουν τους ανθρώπους. Οι πλούσιοι έχουν μια ιδιαίτερη αλαζονεία. Με πολύ λίγες εξαιρέσεις, σε κάθε χώρα, οι πλούσιοι έχουν γύρω τους εκείνη την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα ότι μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν οποιονδήποτε, ακόμα και τους θεούς, και μπορούν πράγματι ν’ αγοράσουν τους δικούς τους θεούς. Αυτή η ατμόσφαιρα όμως δεν υπάρχει μόνο στον πλούτο, αλλά και στις ικανότητες, τα ταλέντα, που μπορεί να έχει κανείς. Οι ικανότητες δίνουν στον άνθρωπο μια παράξενη αίσθηση ελευθερίας. Τον κάνουν να νιώθει επίσης ότι είναι ανώτερος από τους άλλους, ότι είναι διαφορετικός. Όλα αυτά του δίνουν μια αίσθηση υπεροχής: κάθεται ικανοποιημένος και κοιτάζει τους άλλους να πασχίζουν και να ντροπιάζονται· δεν έχει συναίσθηση της δικής του άγνοιας και σε τι σκοτάδι βρίσκεται ο νους του. Τα λεφτά και οι ικανότητες προσφέρουν μια πολύ καλή φυγή απ’ αυτό το σκοτάδι. Αλλά και η φυγή είναι ένα είδος αντίστασης που γεννάει τα δικά της προβλήματα. Η ζωή είναι μια περίεργη ιστορία. Ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος που δεν είναι τίποτα.

13 Σχόλια στο “«Ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος που δεν είναι τίποτα»”

      nellinezi
      24 Φεβρουαρίου 08 στις 18:46

      Θυμάμαι πολύ εντόνα το πώς είχα νοιώσει όταν είχα διαβάσει πριν δυο τρεις εβδομάδες το ποστ που είχατε βάλει με τίτλο «το χαμένο κλειδί του έρωτα». Εκείνα τα τρία ποίηματα…. Το ίδιο συναίσθημα ένοιωσα να με κατακλύζει και την ώρα που διάβαζα αυτό το ποστ. Για τον ίδιο ακριβώς ( μελαγχολικό; ) λόγο , δε θέλω αυτήν τη στιγμή να σχολιάσω τα λόγια του Κρισναμούρτι, ούτε τα δικά σας. Θέλω για λίγο να βυθιστώ στις σκέψεις μου.

      Λίγο πιο μετά …

      nellinezi
      24 Φεβρουαρίου 08 στις 19:30

      Ξέρετε τι ήθελα να πω από καιρό; Ότι τον Κρισναμούρτι τον βρίσκω πολύ όμορφο !

      Ειλικρινά, είναι από τους ανθρώπους που αν και είναι σε μεγάλη ηλικία ( τουλάχιστον από τις φωτογραφίες και το βίντεο που μας είχατε δείξει ) έχουν μια ομορφιά , σχεδόν παιδική, που μαγνητίζει . Είναι τυχαίο άραγε που το πρόσωπό του εκπέμπει ηρεμία, αθωότητα και γλυκύτητα;
      Ζηλεύω πραγματικά όποιον έχει κατακτήσει τη γνώση την αλήθεια και την ηρεμία. Αν και προσωπικά, δε γνωρίζω πολλούς. Αντιθέτως γνωρίζω άπειρους ημιμαθείς, ασυνείδητα υποκριτές και ανήσυχους ανθρώπους. Κι εγώ; Που στέκομαι; Σίγουρα όχι στους πρώτους. Αλλά ούτε κι απόλυτα στους δεύτερους. Ευτυχώς μεγαλώνω ψάχνοντας. Το «ασυνείδητα» έχει γίνει συνείδηση πια για μένα. Κι αυτό βοηθάει στο να «παλεύω» να βρω τον τρόπο να περάσω στην άλλη μεριά του ποταμού . Εκεί, που υπάρχει η αλήθεια κι η ηρεμία.

      Είναι πραγματικά ευτυχία , το να μπορείς να μην είσαι τίποτα! Μα τι λυτρωτικό….. κι όμως τόσο , μα τόσο απίστευτα δύσκολο .
      «Τίποτα; Τι πάει να πει τίποτα; Ποιος το αντέχει το τίποτα; Ποιος το θέλει το τίποτα; Σε ποιον αρέσει το τίποτα; Ποιος το κοιτάζει το τίποτα; Ποιος νοιώθει καλά αν δεν είναι κάτι;»

      Από μικρά παιδιά, εκπαιδευόμαστε ( κι εκπαιδεύουμε κι εμείς με τη σειρά μας , τα δικά μας ) να γίνουμε κάποιοι. Να τα καταφέρουμε…. να γίνουμε άνθρωποι ! Και το μόνο που τελικά δε γινόμαστε είναι αυτό : «Άνθρωποι» με το Α κεφαλαίο.
      Είναι λυτρωτικό να είσαι απλά άνθρωπος. Να μη θέλεις τίποτα. Να μη προσδοκάς τίποτα, Να μην επιθυμείς τίποτα.
      Κι εγώ η ίδια που το υποστηρίζω και το θαυμάζω, θα έλεγα αμέσως….είναι όμως ουτοπικό. Πώς να το καταφέρεις αυτό, όταν ζεις σε μια κοινωνία, όπου οι συνταξιδιώτες σου , κάνουν όλοι ακριβώς αυτό. « να επιθυμούν, να στοχεύουν και να αγωνίζονται»; Είναι ακριβώς αυτό που έλεγε ο Ντοστογιέφσκι στο απόσπασμα που μας βάλατε .

      Το απόλυτο τίποτα είναι το « όνειρο ενός γελοίου»…….

      Προτιμάς να είσαι σαν τα μούτρα των αλλωνών. Προτιμάς, από το να ταξιδέψεις μέσα σου . Από το να ταξιδέψεις μόνος.
      Για αυτό θαυμάζω πολύ τους ανθρώπους που το καταφέρνουν . Είναι δυνατοί και θαρραλέοι. Χρειάζεται να φέρεις τα πάνω κάτω για να καταφέρεις να μην είσαι οι εμπειρίες σου. Να αφήνεσαι ελεύθερος να ξαναγεννιέσαι την κάθε στιγμή , να έχεις τον ενθουσιασμό του πρωτάρη σε ό,τι κι αν κάνεις, ακόμη κι αν το έχεις κάνει εκατοντάδες φορές πριν. Κι αν το καταφέρεις αυτό, τότε δεν υπάρχει λάθος. Δεν υπάρχει φόβος , δεν υπάρχει ενοχή. Υπάρχει μονάχα η αγνότητα κι η αθωότητα του «γελοίου» που ονειρεύεται.

      Υπάρχει η αξιοπρέπεια που τόσο όμορφα την ορίζει ο Κρισναμούρτι. Η αξιοπρέπεια της γύμνιας. Ξεγυμνώνεσαι , βλέπεις τους πάντες να σε κοιτούν περίεργα και να ψιθυρίζουν μεταξύ τους και παράλληλα εσύ στέκεις και τους κοιτάζεις όλους στα μάτια. Εκείνοι όχι. Εσύ είσαι ο αξιοπρεπής.

      Τι ωραία εικόνα……

      Όποιος λοιπόν ψάχνει το «γνώθι σ΄ αυτόν» είναι αυτός που τολμά να περάσει στην απέναντι μεριά του ποταμού για να το βρει. Κι αν εσάς οι δάσκαλοί σας ήταν η γέφυρά σας, εύχομαι ειλικρινά για όλους μας, να γίνουν κι αυτοί κι εσείς, η δική μας για να το καταφέρουμε.

      {Συγγνώμη , για τα μεγάλα σχόλια που αφήνω κατά καιρούς, αλλά όταν νοιώθω ότι θέλω να πω πράγματα , δεν μπορώ ( και δε θέλω ) να εγκλωβιστώ στις λίγες λέξεις. : ) }

      zentikes
      24 Φεβρουαρίου 08 στις 22:51

      πριν πολλα πολλα χρονια διαβασα εβα βιβλιο
      που με προβληματισε παρα πολυ και ουσιαστικα αλλαξε τον τροπο που εβλεπα μεχρι τοτε την ζωη ηρθε ξαφνικα μεσα μου και αλλαξε τα παντα ηταν»ο λυκος της στεπας»
      νομιζω κατι τετοιο τεινουν να κανουν τα λιγοστα λογια του
      κρισναμουρτι και μαλιστα σε πολυ μικρο χρονικο διαστημα
      Δεν ειμαι τιποτα πραγματικα τιποτα αλλα δεν ξερω αν ειμαι ευτυχισμενος
      δεν νομιζω να ειμαι
      απο την αλλη και ο χριστος κατι τετοιο ειπε με αλλη μορφη βεβαια
      ΄΄μακαριοι οι φτωχοι το πνευματι»
      αλλα αυτο δεν μπορω να ειμαιχωρις να λεω οτι ειμαι πνευματικος ανθρωπος
      δεεν μπορω να παψω να σκεφτομαιοποτε επανερχομαστε σε εναν φαυλο κυκλο αφορμη για μεγαλυτερες σκεψεις με αποτελεσμα ισως να αλαζει η ζωη μας
      ευχαριστω για το ομορφο ποστ
      καληνυχτα

      niablaxou
      25 Φεβρουαρίου 08 στις 17:42

      Εξαιρετικό το αφιέρωμα σας στο μεγάλο στοχαστή Ινδό ,Τζιντου Κρισναμούρτι…ένα μεγάλο ευχαριστώ για αυτό. Δίνεται έτσι, η ευκαιρία σε πολλούς να τον ξαναδιαβάσουν – μελετήσουν και σε πολλούς άλλους να τον μάθουν-γνωρίσουν διαβάζοντάς τον. Απελευθερωτής του διαμορφωμένου νου …αυτό έγραψα σε μια καλή μου φίλη πριν από δύο χρόνια, τότε που πρωτοδιάβασα »το ξύπνημα της νοημοσύνης».

      Καλό σας απόγευμα

      cghera
      25 Φεβρουαρίου 08 στις 17:51

      Ευτυχισμένος είναι ο ανθρωπος που γνωρίζει για τον εαυτό του πως θα νιωθει ευτυχισμένος και το πετυχαίνει. Αν ο Κρισναμούρτι νιώθει ευτυχισμένος με το να μην είναι τίποτα ας μην είναι τίποτα. Μπορεί οποιοσδήποτε άλλος να είναι ευτυχισμένος όντας κάτι. Γιατί πρέπει να ορίσουμε την ευτυχία για τους άλλους;

      Γιώργης Χολιαστός
      22 Ιουνίου 09 στις 3:34

      Διαβάστε Κρισναμούρτι και όσα άλλα βιβλία μπορέσετε. Όταν θα καταλάβετε ότι δεν σας έδωσαν τίποτα, τότε θα σας έχουν δώσει όλα όσα μπορούσαν. Κλείστε τα όλα πια και ζείστε, ξέροντας τώρα ότι ούτε στα βιβλία βρίσκεται η λύση.

      Γιώργης Χολιαστός

      Fwtino_Asteraki
      15 Αυγούστου 09 στις 18:00

      Καθε λεξη αποτελει ενα κλειδι για μια κλειδαμπαρωμενη πορτα…Καθε λεξη αποτελει σκαλοπατι για να ανεβεις την σκαλα της ζωης…Αν πατησεις σταθερα και με συνεση δυσκολα θα πεσεις…αν πατησεις «ελαφρα» απλα εκει τιθεται το θεμα κατα ποσο θα πεσεις!

      Ειναι εξαιρετο νομιζω η απλοτητα ολων αυτον των λεξεων καθως και πως μπορει με απλα πραγματα παραμοιωσεις ενας ανθρωπος να σου εξηγησει την ζωη,το νοημα αυτης και να σε κανει πιο δυνατο και μονο με την σκεψη!

      😉

      Γιώργος
      19 Ιουνίου 15 στις 13:06

      To έχω διαβάσει και ξαναδιάβασει, πόση αγάπη στάζουν οι λέξεις του Κ.

      Και έθιξες κάτι που πολύ με ενδιαφέρει.. «Αυτό συμβαίνει επειδή η Αλήθεια είναι ΜΙΑ»

      .. αντιμετωπίζω συνέχεια την αντίσταση των ανθρώπων σε αυτό.. βολεύει πολύ να υπάρχουν μόνο υποκειμενικές «αλήθειες», δλδ ο καθένας να έχει μια άποψη, μια ιδέα και να ικανοποιείται με αυτό..

      Γιωργουλλα Ματθαιου
      8 Σεπτεμβρίου 15 στις 13:20

      Ο Κρισναμουρτι θελοντας να παρηγορησει τη φιλη του την βαζει σε βαθια μονοπατια της σκεψης βοηθοντας την να στρεψει την προσοχη της για ολοκληρωτικη επιγνωση του τι συμβαινει να μην συγκρατει πλεον την ζωη της με ολα τα αρνητικα της συναισθηματα που την βουλιαζουν ολο και πιο πολυ στην απογνωση,αλλα να την αφησει να κυλισει ελευθερα χωρις να καμει καμια επιλογη.Δηλαδη να σταματησει να αντιστεκεται.Ειναι πολυ δυσκολο να το πετυχης αυτο,απλα γινεσαι ενα τιποτα οπως λεει και δασκαλος για να αποβαλεις απο πανω σου τις φιλοδοξιες,τα ονειρα σου,τις προσδοκιες σου,γιατι αυτα πηγαζουν απο τον τροπο που μεγαλωσες την αγαπη που βιωσες ως παιδι.Το να ξεγυμνωθεις απο το συναισθημα ισως να ελευθερωνεσαι….!!!! Στη περιπτωση της φιλης του Κρισναμουρτι ισως να βοηθησαν τα γραμματα του γιατι τολμησε να παρει διαζυγιο πολυ δυσκολο για την κουλτουρα της τοτε εποχης.

Σχολιάστε