Η φλόγα του ανικανοποίητου

Τον τελευταίο καιρό, κάνω τις περισσότερες  παρουσιάσεις βιβλίων μου που έκανα ποτέ, σε νέους γονείς και παιδιά Δημοτικού και Γυμνάσιου. Συμπτωματικά, κάνω και τη μετάφραση ενός βιβλίου του Κρισναμούρτι με τίτλο, «Η Εκπαίδευση και το Νόημα της Ζωής», όπως σας έχω ήδη πει σε προηγούμενο post, που έχει ξανακυκλοφορήσει παλιότερα  σε πολυτονικό και ψιλοκαθαρεύουσα και με τη λέξη «σημασία» στον τίτλο,  αντί  το σωστό, «το νόημα». Καθώς, λοιπόν, παρατηρώ αυτά τα παιδιά και του νέους γονείς τους στις συναντήσεις που σας είπα, συχνά μου έρχεται στο νου η έκφραση «η φλόγα του ανικανοποίητου» που αναφέρει ο Κρισναμούρτι. Έτσι, λέω σήμερα, να σας ανεβάσω εδώ -για όσους τους ενδιαφέρει- ένα απόσπασμα από το βιβλίο όπου μιλάει γι’ αυτό και που το μετέφρασα πριν λίγες μέρες.
Καλό βράδυ.
Π. 

Η φλόγα του ανικανοποίητου
Οι νέοι, αν έχουν και την παραμικρή ζωντάνια μέσα τους είναι γεμάτοι από ελπίδες και ένα αίσθημα ανικανοποίητου. Και πρέπει να είναι έτσι, γιατί αλλιώς είναι ήδη γέροι και ψυχολογικά νεκροί. Και γέροι είναι εκείνοι που κάποτε είχαν μέσα τους το αίσθημα του ανικανοποίητου, αλλά κατάφεραν να σβήσουν τη φλόγα του και να βρουν ψυχολογική ασφάλεια και παρηγοριά, με διάφορους τρόπους. Λαχταρούν να είναι όλα μόνιμα και για τους ίδιους και για την οικογένειά τους· θέλουν παθιασμένα να νοιώθουν σιγουριά μέσα στις ιδέες τους, μέσα στις σχέσεις τους και στην περιουσία τους, οπότε τη στιγμή που νοιώθουν τη φλόγα του ανικανοποίητου να ζωντανεύει, αφήνονται να απορροφηθούν από τις ευθύνες τους, από τη δουλειά τους ή απ’ οτιδήποτε άλλο που θα απασχολήσει το νου τους, έτσι ώστε να ξεφύγουν από το ενοχλητικό αίσθημα του ανικανοποίητου.

Όσο είμαστε νέοι, τότε είναι ο καιρός για να νοιώθουμε ανικανοποίητοι, όχι μόνο με τον εαυτό μας, αλλά και με ό,τι γίνεται γύρω μας. Τότε είναι που πρέπει να μάθουμε να σκεφτόμαστε καθαρά και χωρίς προκατάληψη, έτσι ώστε να μην έχουμε ψυχολογικές εξαρτήσεις και φόβους. Η ανεξαρτησία δεν είναι κάτι που πρέπει να υπάρχει μόνο σ’ εκείνο το χρωματιστό κομμάτι στο χάρτη που το ονομάζουμε πατρίδα μας, αλλά και σε μας τους ίδιους ως άτομα. Και παρόλο που εξωτερικά, σε πρακτικά θέματα, μπορεί να εξαρτιόμαστε ο ένας από τον άλλον, αυτή η αμοιβαία εξάρτηση δεν γίνεται ποτέ βασανιστική, αν είμαστε μέσα μας ελεύθεροι από το φόβο, από τη δίψα για δύναμη, για κοινωνική αναγνώριση και για εξουσία.

Πρέπει να κατανοήσουμε το αίσθημα του ανικανοποίητου, που οι περισσότεροι από μας το φοβόμαστε. Το αίσθημα του ανικανοποίητου μπορεί να φέρνει κάτι που μοιάζει κοινωνική αταξία, αλλά αν μας οδηγεί -όπως θα πρέπει-  σ’ αυτό που οι Αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν, «γνώθι σ’ αυτόν» – στη γνώση δηλαδή του εαυτού μας – και στην εγκατάλειψη του εγωκεντρισμού μας, τότε θα δημιουργήσει μια νέα τάξη στην κοινωνία και παντοτινή ειρήνη. Με την εγκατάλειψη του εγωκεντρισμού, έρχεται αμέτρητη χαρά.

Το αίσθημα του ανικανοποίητου είναι εργαλείο εσωτερικής ελευθερίας, αλλά για να ερευνά κανείς χωρίς προκαταλήψεις, δεν πρέπει να υπάρχει καθόλου η σπατάλη αισθημάτων που γίνεται συχνά με τη συμμετοχή σε πολιτικές συγκεντρώσεις, με το να κραυγάζεις διάφορα συνθήματα, με την αναζήτηση ενός γκουρού ή κάποιου πνευματικού Διδάσκαλου  και με θρησκευτικές τελετουργίες διαφόρων ειδών. Αυτή η σπατάλη αισθήματος, εξασθενίζει την οξύτητα του νου και της καρδιάς και χάνουν την ικανότητα για «εν-όραση», ( δηλαδή για άμεση βαθιά στιγμιαία αντίληψη με την καρδιά κι όχι με το μυαλό) οπότε μπορούν εύκολα να διαμορφωθούν από τις περιστάσεις και από το φόβο. Η φλογερή επιθυμία για έρευνα είναι εκείνη που θα φέρει μια καινούργια κατανόηση των δρόμων που ακολουθεί η ζωή και όχι η εύκολη μίμηση του πλήθους.

Οι νέοι πείθονται πολύ εύκολα από τον παπά ή από τον πολιτικό, από τον πλούσιο ή από το φτωχό, να σκέφτονται με τον ιδιαίτερο τρόπο που σκέφτονται αυτοί. Αλλά ο σωστός τρόπος Εκπαίδευσης θα έπρεπε να βοηθάει τους νέους να είναι προσεκτικοί μ’ αυτές τις επιδράσεις, έτσι ώστε να μην επαναλαμβάνουν σαν παπαγάλοι διάφορα συνθήματα και να μην πέφτουν σε καμία πανούργα παγίδα πλεονεξίας, είτε δική τους, είτε κάποιου άλλου. Δεν πρέπει να επιτρέπουν στις κάθε είδους αυθεντίες να στεγνώνουν το νου και την καρδιά τους. Το να ακολουθούμε κάποιον άλλον, το να είμαστε οπαδοί οποιουδήποτε – όσο σπουδαίος κι αν είναι – ή το να προσκολλιόμαστε σε μιαν ιδεολογία που μας ικανοποιεί, δεν θα φέρει έναν ειρηνικό κόσμο.

Όταν τελειώνουμε το Σχολείο ή το Πανεπιστήμιο, πολλοί από μας βάζουμε στην άκρη τα βιβλία και μοιάζει να νοιώθουμε ότι ξεμπερδέψαμε με τη μάθηση· αλλά υπάρχουν κι εκείνοι που τους κεντρίζει η σκέψη ότι δεν ακολουθούν την πεπατημένη και συνεχίζουν να διαβάζουν και να απορροφάνε όσα έχουν πει κάποιοι άλλοι, και γίνονται μανιακοί της γνώσης. Όσο υπάρχει η λατρεία της γνώσης ή της τεχνικής, σαν μέσο  επιτυχίας και επικράτησης, δεν μπορεί παρά να υπάρχει άσπλαχνος ανταγωνισμός και αδιάκοπη επαγγελματική πάλη.

Όσο ο στόχος μας είναι η επιτυχία, δεν μπορούμε να απαλλαγούμε από το φόβο, γιατί η επιθυμία να πετύχεις, γεννάει αναπόφευκτα το φόβο της αποτυχίας. Αυτός είναι ο λόγος που οι νέοι δεν θα έπρεπε να διδάσκονται να λατρεύουν την επιτυχία. Οι περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν επιτυχία με τη μια μορφή ή με την άλλη, είτε στα σπορ, είτε στον κόσμο των επιχειρήσεων, είτε στην πολιτική και λοιπά. Όλοι μας θέλουμε να βρισκόμαστε στην κορυφή, κι αυτή η επιθυμία δημιουργεί αδιάκοπη σύγκρουση και μέσα μας και με τον γείτονά μας· οδηγεί στον ανταγωνισμό, στο φθόνο, στην έχθρα και τελικά στον πόλεμο.

Όπως και οι παλαιότερες γενιές, έτσι και οι νέοι αναζητούν επιτυχία και ασφάλεια. Μολονότι στην αρχή μπορεί να νοιώθουν ανικανοποίητοι, σύντομα γίνονται ευυπόληπτοι και φοβούνται να πουν όχι στην κοινωνία. Αρχίζουν να εγκλωβίζονται μέσα στους τοίχους των ίδιων τους των επιθυμιών, κι έτσι συμβιβάζονται και δέχονται να τους περάσουν το χαλινάρι της αυθεντίας. Το ανικανοποίητό τους, που είναι η φλόγα ακριβώς της αναζήτησης, της έρευνας, της κατανόησης, σβήνει και πεθαίνει και στη θέση του εμφανίζεται η επιθυμία για μια καλύτερη δουλειά, ένα πλούσιο γάμο, μια επιτυχημένη σταδιοδρομία, που όλα τους δεν είναι παρά δίψα για μεγαλύτερη ψυχολογική ασφάλεια.

2 Σχόλια στο “Η φλόγα του ανικανοποίητου”

Σχολιάστε