Χθες και αύριο

Σήμερα έχω άλλο ένα post κατηγορίας «μπλογκοπεριοδικού» με δύο θέματα. Το ένα είναι για μια επέτειο χθες και το άλλο για την αυριανή επέτειο. Εχθές ήταν η επέτειος του θανάτου του Νίκου Καζαντζάκη, που γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης το 1883 και πέθανε σε Νοσοκομείο του Φράιμπουργκ της Ελβετίας, στις 26 Οκτωβρίου του 1957.  Η αυριανή η επέτειος είναι  για την είσοδο της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

1. Για τον Νίκο Καζαντζάκη.

Για τον Καζαντζάκη, που ήταν ένας από τους αγαπημένους της εφηβείας μου, σας έχω ξαναγράψει  σ’ αυτό το blog  ΕΔΩ  και ΕΔΩ . Σήμερα θέλω απλώς να ανεβάσω, έτσι σαν αφιέρωμα, αυτή την υπέροχη φωτογραφία του 1943 (της χρονιάς που γεννήθηκα!) μπροστά στο σπίτι του στην Αίγινα με αγκαλιά τη γάτα του που είχε το φοβερό όνομα, «Σμινθίτσα» ! Τώρα, δεν ξέρω από πού βγαίνει το όνομά της, ίσως είναι γνωστό στην Κρήτη, οπότε αν κανείς Κρητικός ή Κρητικιά το ξέρει, ας μας το πει.
Επίσης, θα ήθελα να αντιγράψω εδώ ένα απόσπασμα από ένα κείμενο του Κρισναμούρτι που μετέφραζα πριν λίγες μέρες, που  -νομίζω – ότι είναι το ίδιο πουννοεί κι ο Καζαντζάκης σε στίχους του στην «Αναφορά στον Γκρέκο». Φαίνεται πως δεν ήταν τυχαίο, να τους έχω και τους δύο ανάμεσα σ’ αυτούς που ονομάζω, «Δάσκαλους και Φίλους μου», στο  post  που σας έβαλα το link γι’ αυτό πιο πάνω. Πρώτα το κείμενο του Κρισναμούρτι:
«Ψυχολογικά είμαστε όπως η υπόλοιπη ανθρωπότητα. Επομένως είμαστε η ανθρωπότητα. (…) Εάν κάποιος από σας, ως μέλος του ανθρώπινου είδους, αλλάξει βαθιά και ριζικά μέσα του, φυσιολογικά θα επηρεάσει όλη την ανθρώπινη συνείδηση, επειδή εκπροσωπεί όλη την ανθρωπότητα, επειδή η συνείδησή του είναι και η συνείδηση του κάθε ανθρώπινου πλάσματος· μία συνείδηση που είναι γεμάτη συγκρούσεις, πόνο, ανησυχία, μοναξιά, δυστυχία, βάσανα…  Δηλαδή, η συνείδησή σας, δεν είναι μόνο δική σας, είναι η συνείδηση του ανθρώπινου είδους. Που σημαίνει ότι ο καθένας σας ως ένα ανθρώπινο πλάσμα, εκπροσωπεί όλη την ανθρωπότητα, κι αυτό είναι μία  εκπληκτική αλήθεια» .
Και οι στίχοι του Καζαντζάκη από την «Αναφορά στον Γκρέκο».
Γιατί το Φως είναι ένα, αδιαίρετο,
κι οπουδήποτε νικήσει ή νικηθεί,
νικάει ή νικιέται και μέσα σου.

2. Γκουέρνικα

Κι από το «φως» που λέει ο Καζαντζάκης, στο σκοτάδι του Β΄ Παγκόσμιου Πόλεμου που αύριο… «γιορτάζουμε»  την είσοδο της Ελλάδας σ’ αυτόν. Το αφιέρωμα σ’ αυτή την επέτειο, είναι μια φοβερή ατάκα του Πάμπλο Πικάσο σε ένα Γερμανό Αξιωματικό, που μοιάζει με ανέκδοτο. Η ατάκα, έχει σχέση με αυτό τον πίνακα του Πικάσο, που έχει τίτλο, «Γκουέρνικα» . Να πω πρώτα δυο λόγια για όσους δεν έχουν, ίσως, ακούσει ποια είναι η Γκουέρνικα που ζωγράφισε ο Πικάσο.  Η Γκουέρνικα ήταν  μια όμορφη μικρή Βάσκικη πόλη της Ισπανίας. Αλλά η ομορφιά της έμελλε να καταστραφεί μια Δευτέρα, στις 26 Απριλίου του 1937. Το απόγευμα εκείνης της ημέρας, άρχισαν να χτυπάνε οι καμπάνες για να προειδοποιήσουν τον κόσμο για αεροπορική επίθεση. Στις πέντε παρά είκοσι, Γερμανικά αεροπλάνα άρχισαν να βομβαρδίζουν την μικρή πόλη. Μέσα σε είκοσι λεπτά, η πόλη είχε ισοπεδωθεί, ενώ σύμφωνα με εφημερίδες της εποχής 1654 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 889 τραυματίστηκαν. Αυτή τη βαρβαρότητα, αποθανάτισε ο Πάμπλο Πικάσο σε ένα πίνακα με πλάτος 8 μέτρα περίπου, που του έδωσε τον τίτλο της πόλης, «Γκουέρνικα» και που πρωτοπαρουσιάστηκε την ίδια χρονιά, Παγκόσμια. Τον πίνακα τον κράτησε ο Πικάσο και τον πήρε μαζί του στο Παρίσι. Και τώρα η «ατάκα σαν σε ανέκδοτο» που σας είπα στην αρχή:  Όταν κατέλαβαν οι Γερμανοί τη Γαλλία  και μπήκαν στο Παρίσι, ένας φιλότεχνος Γερμανός αξιωματικός, θέλησε να γνωρίσει τον Πικάσο και τον επισκέφτηκε σπίτι του. Κοιτώντας τους πίνακες στους τοίχους, το μάτι του έπεσε στην «Γκουέρνικα» και κοιτώντας τον πίνακα με θαυμασμό, έκανε την ρητορική ερώτηση: «Εσείς το κάνατε αυτό;»  Και ο Πικάσο του απάντησε… κυριολεκτικά: «Όχι, δεν το ‘κανα εγώ, εσείς το κάνατε».

Και να κλείσω με μία σπάνια φωτογραφία της Βάσκικης πόλης λίγο μετά το βομβαρδισμό των Γερμανών και με μία, επίσης σπάνια, φωτογραφία του Πικάσο να ζωγραφίζει τον πίνακα που δείχνει τη Γερμανική βαρβαρότητα.
Καλή εβδομάδα.
Π.

6 Σχόλια στο “Χθες και αύριο”

      να-τασσσάκι
      28 Οκτωβρίου 12 στις 10:08

      «Σμίνθος» στη γλώσσα του Ομήρου είναι το ποντίκι, και «Σμινθεύς» ένα από τα ονόματα του Απόλλωνα, που σημαίνει «εξολοθρευτής ποντικών». Αυτά για το όνομα της γάτας 🙂

      Κι εμένα μ’ αρέσει τούτο το ποστ, αλλά δε μ’ αρέσει η «Γκουέρνικα» (ή «Γκερνίκα», όπως ακούγεται στα Βάσκικα) χρωματιστή: ο Πικάσσο την έκανε ασπρόμαυρη, ακριβώς για να τονίσει τη φρίκη.

      Καλημέρα!

      ΜΑΡΙΑ Π.
      28 Οκτωβρίου 12 στις 12:56

      Ο Καζαντζάκης ήταν και είναι από τους πολύ αγαπημένους μου αν και πολλές φορές σε φιλικές συζητήσεις οι απόψεις διίστανται… Πάντως, πολύ μου άρεσε αυτό το post γιατί έμαθα και κάπιοια πράγματα που δεν γνώριζα! Σας ευχαριστώ!

      δημήτρης
      28 Οκτωβρίου 12 στις 13:44

      «ΠΙΣΤΕΥΩ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ, ΤΟ ΧΩΜΑΤΕΝΙΟ ΑΛΩΝΙ, ΟΠΟΥ ΜΕΡΑ ΚΑΙ ΝΥ­ΧΤΑ ΠΑΛΕΥΕΙ Ο ΑΚΡΙΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ.
      «ΒΟΗΘΕΙΑ!» ΚΡΑΖΕΙΣ, ΚΥΡΙΕ. «ΒΟΗΘΕΙΑ!» ΚΡΑΖΕΙΣ ΚΥΡΙΕ, ΚΙ ΑΚΟΥΩ.
      ΜΕΣΑ ΜΟΥ ΟΙ ΠΡΟΓΟΝΟΙ ΚΙ ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΚΙ ΟΙ ΡΑΤΣΕΣ ΟΛΕΣ, ΚΙ ΟΛΗ Η ΓΗΣ, ΑΚΟΥ­ΜΕ ΜΕ ΤΡΟΜΟ, ΜΕ ΧΑΡΑ, ΤΗΝ ΚΡΑΥΓΗ ΣΟΥ.
      ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΟΣΟΙ ΑΚΟΥΝ ΚΑΙ ΞΕΧΥΝΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΣΕ ΛΥΤΡΩΣΟΥΝ, ΚΥΡΙΕ, ΚΑΙ ΛΕΝ: «ΕΓΩ ΚΑΙ ΣΥ ΜΟΝΑΧΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ.»
      ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΟΣΟΙ ΣΕ ΛΥΤΡΩΣΑΝ ΚΑΙ ΣΜΙΓΟΥΝ ΜΑΖΙ ΣΟΥ, ΚΥΡΙΕ, ΚΑΙ ΛΕΝ: «ΕΓΩ ΚΑΙ ΣΥ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΝΑ.» ΚΑΙ ΤΡΙΣΜΑΚΑΡΙΟΙ ΟΣΟΙ ΚΡΑΤΟΥΝ ΑΠΑΝΩ ΣΤΟΥΣ ΩΜΟΥΣ ΤΟΥΣ – ΚΑΙ ΔΕ ΛΥΓΟΥΝ – ΤΟ ΜΕΓΑ, ΕΞΑΙΣΙΟ, ΑΠΟΤΡΟΠΑΙΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΟΤΙ ΤΟ ΕΝΑ ΤΟΥΤΟ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ!»
      «Ασκητική» Ν.Καζαντζάκης

      » Μου χρειάστηκε μια ολόκληρη ζωή για να μάθω να ζωγραφίζω όπως τα παιδιά»
      Πάμπλο Πικάσο

      Μπλογκο…σχολιασμός 🙂
      Φιλιά

      ζαχαρούλα
      31 Οκτωβρίου 12 στις 22:55

      «σμίνθος» είναι ο αρουραίος και το θυμάμαι από την Ιλιάδα…
      Όταν ο Χρύσης, ιερέας του Σμινθέως Απόλλωνα, ζήτησε από το θεό να ρίξει το λοιμό στους Αχαϊούς, επειδή του βούτηξε ο Αγαμέμνονας την κόρη, τον οποίο λοιμό βέβαια έσπειραν στο στρατόπεδο τα αρούρια…
      πάντως εδώ στην Κρήτη το έχω ακούσει συχνά αυτό το όνομα σε γάτες και μέσα από ιστορίες των παλαιότερων, ιδίως για ζώα που προστάτευαν τα σπαρτά από τα τρωκτικά, όταν η Κρήτη είχε σπαρτά…
      νομίζω ότι η γάτα αυτή του είχε σώσει και τη ζωή κάποια στιγμή, αλλά δε θυμάμαι καθόλου την ιστορία αυτή, ούτε από που την ξέρω, ούτε τι συνέβη (και βαριέμαι να γκουγκλίσω…)
      τέλος πάντων… αυτά!

      δημήτρης
      1 Νοεμβρίου 12 στις 19:42

      η Ζαχαρούλα μου κέντρισε την περιέργεια και βρήκα την ιστορία που αξίζει να την αναφέρουμε:

      Καθότι δαιμόνια κυνηγός των ποντικών η αγαπημένη γάτα του συγγραφέα πήρε το όνομά της από το λατρευτικό όνομα του Απόλλωνα, ο οποίος εθεωρείτο και εξολοθρευτής των ποντικών, μεταξύ των άλλων ικανοτήτων του.

      H Σμινθίτσα, λοιπόν, στην Κατοχή έσωσε τον Καζαντζάκη από θανατηφόρα δηλητηρίαση από αναθυμιάσεις μονοξειδίου του άνθρακα.

      Ο Καζαντζάκης έγραφε απορροφημένος στο γραφείο του, δίπλα στο μαγκάλι, όταν πρόσεξε τη γατούλα να σηκώνεται και να παραπαίει προς την πόρτα του γραφείου.

      Ανήσυχος, την ακολούθησε. Και οι δύο λιποθύμησαν μόλις βγήκαν στον διάδρομο και έτσι σώθηκαν από ασφυξία.

      Σε γράμμα του προς τη σύζυγό του Ελένη, από την Αίγινα στην Αθήνα, έγραφε:

      «Η Σμινθίτσα προοδεύει… Αν μείνει μερικούς μήνες μαζί μου, ή θα μάθω να νιαουρίζω ή θα μάθει να μιλά ελληνικά τσάτρα-πάτρα…».

Σχολιάστε