«Τώρα στα γεράματα, μάθε γέρο γράμματα»!

Βιβλιοθήκη Κ. 2b
Αυτή η παροιμία που έχω για τίτλο του post – «τώρα στα γεράματα, μάθε γέρο γράμματα» – όπως και το ρητό, «γηράσκω αεί διδασκόμενος»,  μου ήρθαν και τα δύο στο νου, όταν τώρα στα 72 μου, έπεσα πάνω σε μία ελληνική λέξη που δεν την ήξερα – δεν την είχα ξανακούσει ποτέ μου! Τη λέξη, «ντιλετάντης»! Εσείς την ξέρετε; Ναι, είναι ελληνική! Μπορεί να έχει ξενική ρίζα, όπως πολλές άλλες ελληνικές λέξεις, αλλά είναι ελληνική, καταχωρημένη σε όλα τα ελληνικά λεξικά που έχω, και κοίταξα! Ας το πάρουμε, όμως, από την αρχή.
Έπεσα πάνω σε αυτή τη λέξη, μεταφράζοντας από τα αγγλικά μία ομιλία  του Κρισναμούρτι του 1953, που βρίσκεται σε ένα βιβλίο με τίτλο, «Μιλώντας για τον Θεό», που μεταφράζω τελευταία. Φτάνοντας στη λέξη, dilettantes,  πάω στο αγγλοελληνικό λεξικό που έχω μέσα στο κομπιούτερ. Την έχει ως αγγλική λέξη και μου βγάζει αυτό: «dilettante. ουσ. ερασιτέχνης κν. ντιλετάντης». Η δεύτερη ερμηνεία, «κοινώς: ντιλετάντης», μου χτύπησε καμπανάκι, γιατί δεν την ήξερα και είπα να κοιτάξω και κανένα ελληνικό λεξικό. Και πρώτα κοίταξα στο ΜΕΙΖΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ, Τεγόπουλου-Φυτράκη, που το έχω στο κομπιούτερ και να τι διάβασα: «Ντιλετάντης (Dilettante): ο ασχολούμενος με κάτι ερασιτεχνικά, για προσωπική του και μόνο ικανοποίηση». Κι επειδή,  δεν μου έφτασε αυτό  πήγα και στο  ΥΠΕΡΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,  όπου κοιτάξτε τι έχει γι΄αυτή τη λέξη, για το λήμμα της:

«Ντιλετάντης (ο), Ξένο, ουσ.: 1) αυτός που ασχολείται με κάτι, συνήθως τέχνη, όχι επαγγελματικά αλλά ερασιτε­χνικά, για δική του μόνο ευχαρίστηση. 2) αυτός που ενερ­γεί με βάση μόνο τις παρορμήσεις και τις κλίσεις του. ετυμ.: (ιταλική.) παράγ.: ντιλεταντικός, ντιλεταντισμός – συνώνυμα.: 1) ερασιτέχνης. 2) επιπόλαιος, άσκεφτος, αλόγιαστος, ασυλλόγιστος, αστόχαστος, άσκεφτος, αντίθετα: 1) επαγ­γελματίας. 2) σοβαρός, συνετός, προσεκτικός, περισπού­δαστος, εμβριθής, εμπερίστατος, εμπεριστατωμένος, λελογισμένος.
ντιλεταντικός, -η, -ο, επίθ. αυτός που ανήκει ή αναφέ­ρεται σε ντιλετάντη, ερασιτεχνικός. ετυμολογικά.: ντιλετάντης (ιταλ.) + -ικός. συνών.: ερασιτεχνι­κός, αντίθ.: επαγγελματικός.
ντιλεταντισμός (ο), Ξένο, ουσ.: επίδοση σε κάποια ασχολία μόνο για προσωπική ευχαρίστηση, ερασιτεχνισμός. ετυμ.: ντιλετάντης (ιταλ.) + -ισμός. συνών.: ερασιτε­χνισμός, αντίθ.: επαγγελματισμός» .
Ε, βέβαια, μετά πήγα και στα δύο λεξικά του Μπαμπινιώτη που έχω ( ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ και ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ) όπου λέγονται τα ίδια! Δεν υπάρχει λόγος, να τα αντιγράψω και αυτά εδώ, αλλά θέλω να σας αντιγράψω τη φράση από το κείμενο στα αγγλικά και πώς τη μετέφρασα. Η φράση είναι από την απάντηση σε μία ερώτηση για το πώς και αν μπορεί κανείς να βιώσει τον Θεό.

Those who are really serious, who are not dilettantes, not merely playing with all this, have an extraordinary importance in life, because it is they who will become a light unto themselves and therefore, perhaps, to others”.
“Εκείνοι που είναι πραγματικά σοβαροί, που δεν είναι ντιλετάντες, που δεν παίζουν απλώς με όλα αυτά, έχουν εξαιρετική σπουδαιότητα στη ζωή, επειδή είναι εκείνοι που θα γίνουν φως για τον εαυτό τους και επομένως – ίσως – και για τους άλλους”.

Ενώ στην αρχή σκέφτηκα να βάλω για τη λέξη  «dilettantes», τη λέξη, «ερασιτέχνες»,  όταν πια βεβαιώθηκα ότι είναι καταχωρημένη ως ελληνική λέξη με ιταλική ρίζα, όπως βλέπετε,την άφησα, «ντιλετάντες».  Μόνο, που επειδή σκέφτηκα ότι μπορεί να υπάρχουν κι άλλοι σαν κι εμένα που δεν την ξέρουν, έβαλα την ερμηνεία της από το Λεξικό σαν υποσημείωση στο τέλος της σελίδας. Ε, και μετά, επειδή σκέφτηκα ότι εδώ και 29 χρόνια που μεταφράζω κείμενα του Κρισναμούρτι, δεν έχω ξανασυναντήσει ποτέ αυτή τη λέξη, μ΄έπιασε περιέργεια και πήγα να ψάξω στην DATA που έχω με ό,τι έχει πει και γράψει από το 1933 έως το 1985. Κι εκεί, μέσα στα 2615 κείμενα με ομιλίες, συζητήσεις, βιβλία του και λοιπά, βρήκα ότι αυτή τη λέξη την έχει χρησιμοποιήσει μόνο δύο φορές! Μία φορά τον Ιούλιο του 1953 στην Αμερική -απ΄όπου είναι το παραπάνω κείμενο- και άλλη μία το 1968 στη Ρώμη. Κι εκεί κατάλαβα, ότι επειδή ο Κρισναμούρτι είχε κάποιους πολύ καλούς φίλους στη Ρώμη και πήγαινε μέχρι το ’70 Ιταλία κι έδινε ομιλίες, εκεί θα άκουσε αυτή τη λέξη. Και νομίζω ότι πραγματικά, είναι μια πολύ καλή λέξη για να περιγράψει κάποιον που δεν ασχολείται σοβαρά και σε βάθος με κάτι, όπως φαίνεται και στο απόσπασμα που μετέφρασα. Και για να κλείσω και να μη σας πρήζω άλλο με «φιλολογικές λεπτομέρειες», να πω κι ότι ολοκληρώνοντας την … «έρευνά» που έκανα για τη λέξη, έβαλα τα γέλια καθώς σκέφτηκα ότι εκτός των άλλων που έμαθα από τον Κρισναμούρτι (αν έμαθα τίποτα) έμαθα και μια «ελαφριά» βρισιά: Όταν συναντώ κάποιον που δεν παίρνει στα σοβαρά τη δουλειά που κάνει, να του λέω: «Άντε ρε, ντιλετάντη…». Χα, χα, χα…
Καλό Σαββατοκύριακο
Π.

 

 

Σχολιάστε