Ημερολόγιο

Λέω σήμερα να ανεβάσω κάτι πολύ προσωπικό, που έχω καιρό να το κάνω. Ένα κομμάτι από το προσωπικό μου ημερολόγιο, που άρχισα να το γράφω ξαφνικά, τον Σεπτέμβριο του 1965, όταν ήμουν 22 χρονών. Το 1963 είχα τελειώσει τη Δραματική Σχολή του Εθνικού και τον Ιανουάριο  του 1964 πήγα φαντάρος για δύο σχεδόν χρόνια. Το ημερολόγιο είναι γραμμένο σε τετράδια και άρχισα να το περνάω στο κομπιούτερ, γιατί ίσως το χρησιμοποιήσω στην αυτοβιογραφία μου αν τελικά την γράψω. Όπως σας έχω πει μου έχουν κάνει εδώ και καιρό πρόταση από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ να την γράψω, με τίτλο, «Μια ζωή σαν παραμύθι», αλλά δεν το πολυκάνω κέφι. Άρχισα, όμως, να αντιγράφω τα ημερολόγια, κι έτσι σκέφτηκα να ανεβάσω την αρχή του εδώ, καθώς υπάρχουν σκέψεις και ερωτήματα που νομίζω ότι ισχύουν και σήμερα. Αν σας κάνει κέφι, διαβάστε το. Στη φωτογραφία είμαι εγώ (αγνώριστος, χα, χα, χα…) εκείνη την εποχή.
Καλή εβδομάδα.
Π.

14.9.65
Θ’ αρχίσω να κρατάω σημειώσεις. Ίσως κάποτε μου χρειαστούν.
Πριν μερικές μέρες σε μία συζήτηση με τον Αλέκο περί κομμουνισμού και φιλοσοφίας, του είπα ότι θα πρέπει να υπάρχει μία απόλυτη αλήθεια, ίδια για όλους, όπως η μέρα και η νύχτα ή ο θάνατος. Δεν μπορεί να είναι άλλη η αλήθεια για τους Χριστιανούς, άλλη για τους Βουδιστές, άλλη για τους κομμουνιστές… Μου απάντησε ότι αυτά είναι μεταφυσικές μαλακίες…  Δεν νομίζω…

20.9.65
O στρατός με διέλυσε. Σπάσανε τα νεύρα μου, σκλήρυνα κι αδιαφορώ για τα πάντα.
Aς αντιγράψω μερικές γραμμές από το βιβλίο. «ΣHMEIΩΣEIΣ TOY MAΛTE ΛAOYPITΣ MΠPIΓKE», του Rainer. Maria Rilke : «… Aς είμαστε πραγματικά ειλικρινείς, δεν έχουμε θέατρο όπως δεν έχουμε και θεό. Γι’ αυτό το σκοπό χρειάζεται κοινοβιότητα. O καθένας έχει τις ιδιαίτερές του ιδέες κι υποψίες κι επιτρέπει στον άλλον να δει τόσο μόνο, όσο του χρειάζεται και του ταιριάζει. Αραιώνουμε διαρκώς τη κατανόησή μας για να επαρκέσει, αντί να φωνάξουμε ζητώντας τον τοίχο μίας κοινής ανάγκης που πίσω του το ακατανόητο έχει καιρό να συγκεντρωθεί και να ενωθεί…»
Αντιγράφω και ένα κομμάτι από σχόλια του καθηγητή ψυχολογίας Π. Kουρέττα πάνω στο γράμμα του Φραντς Kάφκα στον πατέρα του:  «Τα συναισθήματα ενοχής παραλύουν τη δραστηριότητα γενικά κι έχουν δυσμενή αντίκτυπο ειδικότερα στην αντιμετώπιση των τριών προβλημάτων που προβάλλει η ζωή, δηλαδή, των σχέσεων προς τους άλλους ανθρώπους (το κοινωνικό ), των σχέσεων προς το ετερόφυλων (σεξουαλικό ) και την εκλογή του επαγγέλματος…»
 Για τη σχέση με τον εαυτό μας δεν λέει τίποτα!

22.9.65
1. Τελευταία, εκείνα που με αγγίζουν περισσότερο – μόνο ίσως – στα βιβλία, στο θέατρο, στις ταινίες, στη καθημερινή ζωή, είναι κάποια γεγονότα που σου αφήνουν στο τέλος σαν γεύση, ερωτήματα σαν κι αυτά για τους ανθρώπους: « Γιατί οι άνθρωποι να ταπεινώνουν, να εξευτελίζουν άλλους; Δεν μπορεί να’ ναι νόμος της ζωής!» «Γιατί να χωρίζονται, να αναγκάζονται σε χωρισμό;» «Γιατί δεν είναι ελεύθεροι;» «Γιατί δεν έχουν τη δύναμη να αγαπιούνται;» Πρέπει να μάθω.
2. Πρέπει να είναι κανείς προσεκτικός με τα υπαρξιακά ερωτήματα. Στη προσπάθεια να απαντήσει κανείς σ’ αυτά, συνειδητοποιώντας μία πιθανή αδυναμία να το κάνει, μπορεί να πέσει στην παγίδα της θρησκείας ή κάτι παρόμοιου. Ίσως είναι προτιμότερο να αρχίσουμε από μια σειρά ερωτημάτων για την καθημερινή ζωή: για τις σχέσεις με τους άλλους, για τους κυβερνήτες, για την ίδια μας τη συμπεριφορά, περνώντας έτσι, μαλακά, σε ακραία ερωτήματα: «Γιατί αυτή η ζωή;»  «Γιατί υπάρχουμε;».

24.9.65
« …Όμως ξεσπούσαν τότε κι όλας σ’ επευφημίες μέσα στην αγωνία τους μπροστά στο έσχατο: όπως για να απομακρύνουν τη τελευταία στιγμή από πάνω τους κάτι που θα τους ανάγκαζε ν’ αλλάξουν τη ζωή τους…» Τούτη η φράση του  Rilke από το βιβλίο του: ΣHMEIΩΣEIΣ TOY MAΛTE ΛAOYPITΣ MΠPIΓKE, που αναφέρεται σε μία σπουδαία τραγουδίστρια της όπερας, μου δίνει με λίγα λόγια αυτό που θέλω να γίνω σαν ηθοποιός, εκείνο που πιστεύω πως πρέπει να ‘ναι μια παράσταση, όλο το θέατρο.

30.9.65
Δεν πιστεύω ότι οι αλήθειες ανήκουν αποκλειστικά σε κάποιο κοινωνικό σύστημα. Οι αλήθειες της ζωής υπήρχαν από πάντα. Kατά καιρούς οι άνθρωποι ανακαλύπτουν μερικές, προχωρούν τη σκέψη τους με βάση αυτές, φτιάχνουν λύσεις και κάνουν ένα κοινωνικό σύστημα που του δίνουν ένα όνομα. Όμως κανείς δεν βρήκε την ολόκληρη την απόλυτη αλήθεια για τη ζωή. Εκτός αν υπάρχει κάποιος και δεν έχω ακούσει γι’ αυτόν.
Aν δεχθώ ένα σύστημα, μια οποιαδήποτε φιλοσοφία και μείνω εκεί,  στενεύω τον εαυτό μου, περιορίζω – ίσως κλείνω τελείως – το δρόμο μου για την Αλήθεια. H Αλήθεια είναι μέσα σε όλα αυτά μαζί, πέρα από όλα αυτά, κι ίσως εκεί που τελειώνουν όλα αυτά.

5.10.65
Πρέπει ν’ ακούσω όσο πιο πολύ μουσική μπορώ.

10.10.65
Θα ‘θελα να’ χα πολλούς δίσκους, πολλά βιβλία.
Πρέπει να επανασυνδεθώ με τον εαυτό μου εκεί που τον άφησα τον Aύγουστο του ‘63 όταν έπαθα «εκείνο» το περίεργο στην Kέρκυρα. Στιγμές, και μακρινά, νοιώθω τούτη τη σύνδεση να γίνεται και τότε γεμίζω από αισθήματα, όπως τότε μετά τις εξετάσεις στη Σχολή. Όμως, νομίζω, πως παρ’ όλο που όλο αυτό το διάστημα μοιάζουν να ήταν όλα νεκρωμένα μέσα μου, ωστόσο υπάρχει «προχώρημα» εσωτερικά.
Νυστάζω. Tα μάτια μου κλείνουν κι όμως σαν πέσω στο κρεβάτι με πιάνει τέτοια φοβερή αγωνία μην τυχόν κοιμηθώ και χάσω το χρόνο μου με τον ύπνο, που είναι αδύνατον να κλείσω μάτι.
Και μια αίσθηση περίεργη καμιά φορά, όταν με μισοπαίρνει ο ύπνος: Xάδια από χέρια βελούδινα, λευκά, λεπτά, απέραντα…

4.12.65
Tι ωραίο που είναι μετά από δύο χρόνια στρατό να απολύεσαι!

8.12.65
Eίδα απανωτά τρεις καταπληκτικές ταινίες: Tην «Bιριδιάνα», (του Λουίς Μπονιουέλ) τις «Aγριοφράουλες» (του Ίγκμαρ Μπέργκμαν)  και τις «Eννέα μέρες ενός χρόνου» του Μικαήλ Ρομ.

Mήπως συγκλονιστικό είναι το να έχεις αρνηθεί καθετί το «συγκλονιστικό»; Mήπως, εξαιρετικός άνθρωπος είναι εκείνος που έχει ανακαλύψει τη γαλήνη στην απλότητα των πραγμάτων; Όμως είναι δυνατό να την ανακαλύψει κανείς χωρίς να αγκαλιαστεί «τραγικά» (με τη σαιξπηρική έννοια του όρου) με κάτι που σ ί γ ο υ ρ α  – γι’ αυτό και τραγικά – θα τον οδηγήσει στο θάνατο; Kαι, λίγο πριν, στην απόλυτη γαλήνη εξαιτίας της απόλυτης γνώσης που φέρνει η παραδοχή μιας απόλυτης δύναμης, που είναι πάνω από κάθε ανθρώπινη αντίσταση; Ίσως, τότε, η «αντίσταση» να είναι ο μόνος δρόμος για να ανακαλύψει κανείς τη γαλήνη, μια γαλήνη που θα βγαίνει από την παραδοχή του: «αδύνατο ν’ αλλάξεις».

Όλα αυτά είναι η αντίδρασή μου στις τρεις ταινίες, που μου βγήκε απόψε έτσι θολά και βίαια. Aλλά δεν ξέρω τι εννοώ ακριβώς όταν λέω «ν’ αλλάξω». Να αλλάξω τι ; Ποια είναι ακριβώς «η παραδοχή που γεννάει γαλήνη»; Tι είναι «αδύνατο ν’ αλλάξεις»; Γιατί ν’ αντισταθείς και σε τι; Δεν μπορεί να είναι κάτι εξωτερικό. Ποιο είναι το βαθύτερο κίνητρο της οποιαδήποτε αντίστασης σε κάτι εξωτερικό; Είναι βαθύτερη αγωνία για επιβίωση ενάντια σε κάτι; Aν ναι, σε τι; Mε τρώει να πω, «στο θάνατο». Aλλά όχι. Όχι. O θάνατος είναι λίγος. Είναι μόνο φόβος..Πρέπει να προχωρήσω τα ερωτήματα.

20.12.65
Kομμάτι από τον Σαρτρ: «Kάθε άνθρωπος έχει το φυσικό του χώρο: ούτε η περηφάνια, ούτε η αξία καθορίζουν το υψόμετρο: αυτό το αποφασίζει η παιδική ηλικία. O δικός μου φυσικός χώρος είναι ένα παριζιάνικο έκτο πάτωμα, με θέα πάνω απ’ τις στέγες των σπιτιών
Eμένα ο φυσικός μου χώρος είναι ένα δυάρι υπόγειο στα Eξάρχεια, με θέα τα πόδια των περαστικών ως τον αστράγαλο.
Άλλο ένα κομμάτι από τον Σαρτρ: «Όσο ανυπόφορη είναι η ζωή, τόσο πιο παράλογος είναι ο θάνατος».

 Είναι δυνατόν όλη αυτή η ιστορία της ζωής να έχει γίνει για να υποφέρουμε;…

 

 

2 Σχόλια στο “Ημερολόγιο”

Σχολιάστε