Το βάρβαρο παιχνίδι της κοινωνίας

Σήμερα έμαθα ότι το βιβλίο του Κρισναμούρτι, «Ο Κοσμος Μέσα μας» -που τον τελευταίο καιρό σας ανεβάζω αποσπάσματα απ’ αυτό- θα κυκλοφορήσει τελικά, τέλος Μαΐου. Έτσι μου ήρθε η ιδέα σήμερα το post να είναι ένα κεφάλαιο απ’ αυτό.  Το κεφάλαιο αυτό είναι και το μικρότερο του βιβλίου.
Καλό βράδυ
Π.

Η επισκέπτρια, η κυρία Μ. που ήταν δασκάλα, είπε ότι τα παιδιά –όχι στις ώρες του σχολείου- παίζανε τους στρατιώτες με ξύλινα όπλα, με σπαθιά, τανκς και λοιπά και ρώτησε, πώς μπορεί κανείς να αποτρέψει τα παιδιά απ’ αυτό;
«Όταν όλη η κοινωνία έχει εμπλακεί σ’ αυτό το βάρβαρο παιχνίδι, το να το σταματήσουν μερικά παιδιά -που θα ενθαρρυνθούν να το ξανακάνουν από τους μεγάλους-  έχει πολύ μικρή σημασία, εκτός αν ο δάσκαλος είναι διαρκώς μαζί τους και τα βοηθάει με άλλους τρόπους ψυχαγωγίας, λογικούς και άκακους».
Η δασκάλα είπε ότι πιθανόν να μπορούσε να προσέχει διαρκώς ένα ή δύο παιδιά, αλλά αν τα παιδιά δεν βοηθιόνταν με συνετές οδηγίες και ορθή καθοδήγηση, να αντιληφθούν  τις συμφορές που ακολουθούν με το ξύπνημα της βαρβαρότητάς τους, σύντομα η κοινωνία θα τα απορροφήσει.
Η κοινωνία, σε τελευταία ανάλυση, είναι το άτομο, είναι ένα σύνολο ατόμων και αν το κάθε άτομο δεν βγάλει από μέσα του τις αιτίες που θρέφουν τον πόλεμο και λοιπά, τα εξωτερικά μπαλώματα, που αναμορφώνουν τις ίδιες αιτίες με διαφορετική αξιολόγηση, έχουν πολύ μικρή σημασία. Γι’ αυτό κι εκείνη θα έπρεπε ν’ αρχίσει με τον εαυτό της· θα έπρεπε πρώτα να κατανοήσει τον εαυτό της, γιατί με την αυτογνωσία έρχεται σωστή σκέψη.

 

Η φωνή της πραγματικότητας

Μάλλον το παράφησα το ποστ για τα χρόνια του μπλογκ. Έτσι λέω σήμερα, να ανεβάσω άλλο ένα κεφάλαιο από το βιβλίο του Κρισναμούρτι, «Ο Κόσμος Μέσα μας».  Θα ήθελα, όμως. πρώτα να  σας ευχαριστήσω για τις ευχές σας και τα σχόλια που μου  αφήσατε στο μπλογκ και όλα όσα μου στείλατε με μέιλ,
Καλό βράδυ.
Σας φιλώ πολύ.
Π.

Η  Σ. η  επισκέπτρια, ήρθε από  πολύ μακριά για να βρει αν η φωνή που είχε ακούσει μέσα της, ήταν η φωνή της διαίσθησής της ή η φωνή των σκέψεων της διαμόρφωσής της.
Ύστερα από διάφορες ερωτήσεις, βρήκαμε ότι αυτή η φωνή υπήρξε ευεργετική, οδηγώντας την μακριά από τον υλικό κόσμο σε όλο και περισσότερη ευγένεια στη σκέψη και προσφορά υπηρεσίας στους άλλους. Αλλά τώρα αμφέβαλλε, αμφισβητώντας τη φωνή και όντας πια ανήσυχη. Η φωνή, τής είχε ζητήσει να υπακούει και να μην κάνει ερωτήσεις και τώρα ύστερα από μερικά χρόνια, είχε γίνει αδιάφορη. Τι έπρεπε να κάνει; Αυτή η φωνή ήταν η φωνή της πραγματικότητας;
Αφού συζητήσαμε κάμποσο γύρω από το θέμα, μπήκαμε στο ζήτημα της επιθυμίας, του «θέλω»: αντιλαμβάνεσαι κάτι με τις αισθήσεις, το βλέπεις, και γεννιέται η επιθυμία, το «θέλω» ή το «δεν το θέλω». Είδαμε πώς εμφανίζεται και μετά πώς εκφράζεται μια επιθυμία, πώς εκπληρώνεται μέσα από τον αισθησιασμό, τον υλισμό ή την δίψα για την αιωνιότητα.
Η Σ. είπε ότι πια διαλογιζόταν τακτικά για να φωτιστεί, καθισμένη στο πάτωμα. Διαλογιζόταν στην μοναδικότητα της ύπαρξης του Θεού και λοιπά, και ήταν μαθήτρια σε Σχολή Βεντάντα.
Χωρίς κατανόηση της αιτίας της επιθυμίας, ο διαλογισμός δεν  οδηγεί σε καμιά φώτιση. Ο διαλογισμός πρέπει να βασίζεται στο να σκέφτεσαι σωστά κι όχι σε κάποια «μέθοδο», όσο ευγενική κι αν είναι. Το να σκέφτεσαι σωστά ξεκινάει από την κατανόηση της επιθυμίας ως μορφής του «εγώ» και του «το δικό μου». Αυτός ο εγωισμός είναι ο εγωισμός του καθένα, είτε ζει στην Ινδία, στην Κίνα, στην Ευρώπη, είτε ζει εδώ στην Αμερική. Ο κόσμος είναι η προβολή του εαυτού τού καθένα. Για να κατανοήσει κανείς τα προβλήματα του κόσμου πρέπει  πρώτα να κατανοήσει τον εαυτό του, κι όχι με μια αυτοπεριορισμένη κατανόηση, αλλά μέσα από μία αμερόληπτη και με καλοσύνη επίγνωση του εαυτού του. Η αυτογνωσία είναι η αρχή του να σκέφτεσαι σωστά, πράγμα που είναι το αληθινό ξεκίνημα του διαλογισμού.
Η Σ. είπε ότι το πρόβλημά της έπαιρνε με τη συζήτηση μια καινούρια σημασία: ότι, με κάποιον τρόπο, μέσα από την έντονη επιθυμία της, έδινε μια σημασία στη φωνή που, όμως, μπορεί να ήταν απλώς η δική της διαισθητική αντίληψη.

 

Εσείς έχετε δημιουργήσει τα προβλήματα του κόσμου

Τελικά το βιβλίο του Κρισναμούρτι, «Ο κόσμος μέσα μας», απ’ όπου τον τελευταίο καιρό σας ανεβάζω εδώ διάφορα κείμενα, θα κυκλοφορήσει γύρω στο Πάσχα. Μόλις πριν λίγο, με πήραν από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ  και με πληροφόρησαν γι’ αυτό. Έτσι, σκέφτηκα να ανεβάσω σήμερα άλλο ένα κείμενο από αυτό το βιβλίο.
Σας φιλώ
Π.

Οι δύο επισκέπτες που είχαν έρθει εξήγησαν σύντομα ότι ήταν Χριστιανοί και γι’ αυτό ήθελαν να φέρουν ειρήνη στον κόσμο.
«Εάν μου επιτρέπετε, θα παρατηρήσω ότι αυτές ακριβώς οι ταμπέλλες – Χριστιανοί, Βουδιστές, Ινδουιστές, Μουσουλμάνοι και λοιπά – δεν είναι που χωρίζουν τους ανθρώπους; Όπως οι εθνικιστικοί και οι οικονομικοί διαχωρισμοί διαιρούν τους ανθρώπους, έτσι και οι θρησκείες με τους συμβολισμούς τους, τις τελετουργίες τους και τις ψαλμωδίες των ιερέων τους, χωρίζουν τους ανθρώπους. Οι πίστεις και τα δόγματα, οι δοξασίες και η τυπολατρία, χτίζουν αξεπέραστα φράγματα. Γι’ αυτές έχουν γίνει -και γίνονται ακόμα- μάταιες διαμάχες. Αυτές είναι που δημιουργούν αδιαλλαξία και ανταγωνισμό· αυτές είναι που καταστρέφουν τον νου και την καρδιά. Το πνεύμα της αδιαλλαξίας, της αποκλειστικότητας και των προνομίων είναι εκείνο που καταστρέφει την ενότητα των ανθρώπων, την καλή θέληση και την αγάπη.
Θρησκεία είναι ο δρόμος της αγάπης στη ζωή κι όχι η πίστη σε κάτι· είναι η δράση χωρίς το «εγώ» με τα κρυφά κίνητρά του και όχι οι τελετουργίες σε ναούς· θρησκεία είναι η αναζήτηση εκείνου που είναι το ύψιστο χωρίς δόγματα που παραπλανούν.
Όταν δηλώνει κανείς ότι είναι Χριστιανός ή Ινδουιστής και λοιπά, Αμερικάνος, Ινδός ή Άγγλος, σ’ αυτό υπάρχει κάποια περηφάνια και αίσθηση δύναμης, πράγματα που αναπόφευκτα δημιουργούν φράχτες ανάμεσα στους ανθρώπους. Κι όταν λένε ότι είναι Ινδουιστές ή Χριστιανοί και λοιπά, έχουν επίγνωση όλων όσων συνεπάγεται αυτό; Δεν έχουν επίγνωση της ασημαντότητας της ταμπέλλας και του μεγαλείου της πραγματικότητας; Όσο περισσότερο ενδιαφέρονται για το ασήμαντο, τόσο το λιγότερο δεν παύει να υπάρχει το πραγματικό;
Η αγάπη, η συμπόνια, η καλή θέληση, δεν χρειάζονται ταμπέλλες και είναι αυτές που θα φέρουν ειρήνη στον κόσμο. Ούτε οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις, ούτε η κυριαρχία ενός ή δύο ανθρώπων, ούτε η τεχνολογική πρόοδος μπορούν να φέρουν ειρήνη. Αντιθέτως, χωρίς αλλαγή της καρδιάς, αυτά μπορούν να φέρουν μόνο μεγαλύτερες και πιο ολέθριες καταστροφές.
Για να «φέρεις ειρήνη στον κόσμο», όπως είπατε, πρέπει να αρχίσεις με τον εαυτό σου, γιατί  εσύ είσαι ο κόσμος. Αυτό που είσαι εσύ, είναι κι ο κόσμος. Αν είσαι άπληστος, ανταγωνιστικός, αναζητάς προνόμια και κέρδη, είσαι προσκολλημένος στην μία ή στην άλλη ταμπέλλα, αν είσαι ζηλόφθονος και εμπαθής, τότε θα υπάρχει ένας κόσμος γεμάτος μίσος και πολέμους, ένας κόσμος αυξανόμενου χάους και τυραννίας, σκληρότητας και φόβου. Εσύ έχεις δημιουργήσει τα προβλήματα που υπάρχουν στον κόσμο και είσαι το μόνο πρόσωπο που μπορεί να τα λύσει. Μην το αφήνεις στους ειδικούς, στους πολιτικούς, στους ηγέτες, επειδή ό,τι είσαι εσύ είναι κι ο κόσμος».

 

 

Κατανοώντας τη σύγκρουση

Λέω να ανεβάσω το πρώτο κείμενο του Κρισναμούρτι, για την καινούρια χρονιά, από το βιβλίο του, «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΕΣΑ ΜΑΣ», που δεν έχει εκδοθεί ακόμα. Ο τίτλος -όπως βλέπετε- είναι  «Κατανοώντας τη σύγκρουση».
Χρόνια πολλά σε όσες και όσους γιορτάζουν σήμερα.
Καλό βράδυ.
Σας φιλώ.
Π.

 

Ο  Λ.  είπε ότι ήθελε να συζητήσει κάποιες πλευρές της δυαδικότητας. Ξεκίνησε λέγοντας ότι, «χωρίς δυαδικότητα δεν υπάρχει ζωή. Σ’ αυτήν βρίσκεται η ζωή· η αδιάκοπη πάλη των αντιθέτων είναι η φύση ακριβώς της ζωής ─ των πολιτικών, κοινωνικών και προσωπικών σχέσεων. Μέσα σ’ αυτήν ακριβώς την πάλη, υπάρχει δημιουργικότητα κι όχι έξω απ’ αυτήν. Η θέση και η αντίθεση θα υπάρχουν πάντα και από τη σύγκρουσή τους θα γεννιέται ένα αποτέλεσμα, το οποίο θα έχει τις δικές του αντιθέσεις. Κατ’ αυτόν τον τρόπο υπάρχει αδιάκοπη πρόοδος: η φεουδαρχία έφερε τον καπιταλισμό και ο καπιταλισμός έφερε τον κομμουνισμό. Δεν υπάρχει πισωδρόμισμα, γιατί στη σύγκρουση της δυαδικότητας υπάρχει πάντα μια προς τα μπρος επαναστατική κίνηση».

«Ανάμεσα στα αντίθετα υπάρχουν προστριβές, πάλη, αλλά σ’ αυτή τη σύγκρουση υπάρχει δημιουργικότητα;» ρώτησα τον επισκέπτη. «Η δημιουργικότητα είναι αποτέλεσμα δυαδικότητας ή είναι κάτι πέρα από κάθε σύγκρουση; Σύγκρουση υπάρχει σε κάθε σχέση και το τέλος της σύγκρουσης είναι θάνατος ή η αρχή ενός άλλου τρόπου ζωής, μιας άλλης κατάστασης ύπαρξης; Με την κατανόηση της σύγκρουσης θα συνειδητοποιήσουμε τη σημασία της δυαδικότητας· η δυαδικότητα έχει νόημα σε σχέση με τη σύγκρουση. Η ζωή είναι για να τη ζεις στον ατέλειωτο διάδρομο της δυαδικότητας; Υπάρχει κίνηση προς τα μπρος μέσα στη δυαδικότητα; Μέσα στα δεσμά της δυαδικότητας, μπορεί να υπάρξει βαθιά επανάσταση; Έξω από θεωρίες, ας συζητήσουμε γι’ αυτήν πιο άμεσα. Στην πραγματική στιγμή μιας σύγκρουσης, έχουμε επίγνωση δημιουργικότητας; Όταν ο θόρυβος της πάλης σταματήσει, όταν δεν είμαστε πια σε δίλημμα ανάμεσα σε αντίθετα, όταν είμαστε σε ειρήνη με τον εαυτό μας, όταν ο εαυτός είναι σε αναζήτηση, τότε υπάρχει δημιουργικότητα. Στους περισσότερους από μας η σύγκρουση παίρνει τη θέση της δημιουργικότητας, κι έτσι η σύγκρουση γίνεται η ουσιαστική έκφραση της ζωής».

«Η ζωή είναι συγκρούσεις», ισχυρίστηκε ο επισκέπτης.

«Η ζωή είναι πόνος, αλλά δεν θα πρέπει να πάμε πέρα απ’ αυτόν; Εάν η ζωή είναι μια ατέλειωτη σύγκρουση δυαδικότητας, τότε δεν υπάρχει τέλος στον πόνο, τότε δεν υπάρχει επαναστατική κίνηση προς τα εμπρός, αλλά μόνο διαφορετικές μορφές πόνου. Έτσι κάθε μεταρρύθμιση μέσα στη δυαδικότητα εκφυλίζεται και δημιουργική επανάσταση υπάρχει μόνο εκτός δυαδικότητας. Η κοινωνία είναι η έκφρασή μας και αν η σκέψη μας και τα συναισθήματά μας είναι περιορισμένα στα πλαίσια θέσης και αντίθεσης, τότε θα υπάρχει διαίρεση και σύγχυση σε κάθε σχέση».

«Είναι δυνατόν η σκέψη να πάει πέρα από τη σκέψη;» ρώτησε ο επισκέπτης. «Εάν δεν μπορεί να βιωθεί αυτό, τότε δεν είναι πραγματικό, τότε γίνεται το άγνωστο, πράγμα που είναι απλή πρόληψη».

«Εάν δεν υπάρχουν εμπειρίες χωρίς ψευδαισθήσεις, τότε η ζωή δεν έχει νόημα. Μπορεί η σκέψη να ελευθερωθεί από τη δυαδικότητα μόνο με την κατανόηση εκείνου που κάνει τη διαίρεση ─ εκείνου που θέλει να γίνει κάτι και την επιθυμία να γίνεις κάτι. Μπορεί, όταν ο σκεπτόμενος  και οι σκέψεις του βιωθούν σαν ένα. Όπως δεν μπορείς να χωρίσεις τη ζέστη από τη φωτιά, έτσι και ο σκεπτόμενος είναι αχώριστος από τις σκέψεις του. Εμείς έχουμε κάνει αυτό το διαχωρισμό και μόνο με την διαλογιζόμενη επίγνωση μπορεί να υπάρξει ενιαία εμπειρία ─ να έχεις επίγνωση της κάθε σκέψης και του κάθε συναισθήματος, να έχεις επίγνωση της αιτίας τους και του αποτελέσματός τους και της διπλής διαδικασίας τους, και τότε να βιώσεις τον σκεπτόμενο και τις σκέψεις του σαν ένα. Αυτό φέρνει μία αληθινή εσωτερική, δημιουργική επανάσταση. Από τη στιγμή που δεν υπάρχει προσκόλληση, τότε είναι δυνατή μία απεριόριστη εσωτερική ευλυγισία».

 

 

Όταν το φως μέσα σου σβήνει

Για σήμερα σας έχω άλλο ένα ενδιαφέρον κεφάλαιο από το βιβλίο του Κρισναμούρτι, «Ο Κόσμος Μέσα μας», που δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα. Ο τίτλος του είναι » Όταν το φως μέσα σου σβήνει»
Και με την ευκαιρία, να ευχαριστήσω  τους φίλους του «Παραμυθά», που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκλησή μου και ήρθαν στη χθεσινή Χριστουγεννιάτκη εκδήλωση των εκδόσεων Ψυχογιός.
Καλή εβδομάδα.
Π.

Η κυρία  Γ. Α. είπε ότι βρισκόταν μέσα σε μια μεγάλη θλίψη, κι ότι είχε μπορέσει να περάσει τις πολλές δοκιμασίες της ζωής της με σχετική ευκολία, επειδή από την παιδική της ηλικία είχε ένα άσβηστο φως μέσα της· αλλά προχθές, αυτό το φως έσβησε ξαφνικά, κάτι που δεν είχε ξανασυμβεί ποτέ πριν. Την είχαν πλημυρίσει μια ξαφνική μοναξιά, κι ένα ανυπόφορο κενό,  τόσο τρομακτικά που για μερικές ημέρες δεν ήξερε τι της γινόταν· είχε γίνει ανυπόφορο. Είπε ότι θα έπρεπε να είχε κάνει κάτι η ίδια, όπως να επέτρεψε στον εαυτό της  να γίνει αρνητική, να άφησε να μπουν άσχημα πράγματα μέσα στο μυαλό της. Ίσως να παραήταν δραστήρια, να σπατάλησε τις δυνάμεις της, καθώς είχε πάρα πολλά να κάνει. Αλλά γιατί έπρεπε να την αφήσει το φως; Πώς θα μπορούσε να το φέρει πίσω;

Στην παιδική μας ηλικία και στην εφηβεία μας, έχουμε συχνά μαζί μας αυτήν την εκπληκτική φωτεινότητα, ένα τραγούδι μέσα στην καρδιά που μας ακολουθεί σε όλη μας τη ζωή που, όμως, σε κάποιους σβήνει γρήγορα. Έρχεται απρόσκλητο, κι απλώς είναι μαζί μας. Το θεωρούμε σαν κάτι αυτονόητο και ανυποψίαστοι ζούμε γύρω του. Αν δεν κάνουμε εσκεμμένα κάτι βίαιο και χαθούμε μέσα σε κάποια μεγάλη ανοησία, εκείνο συνεχίζει μαζί μας καλοκάγαθα χωρίς να ανακατεύεται, αλλά είναι πάντα εκεί. Όμως καθώς μεγαλώνουμε, μέσα στην ανία μας, μέσα στην αδυναμία κατανόησης που έχουμε, μέσα στον υλισμό μας, αρχίζουμε να είμαστε εξαρτημένοι από αυτό, γαντζωνόμαστε απ’ αυτό, το φυλάμε σαν θησαυρό κι αρχίζουμε να το χρησιμοποιούμε. Τότε, κάποια μέρα φεύγει έτσι όπως ήρθε, χωρίς να ζητήσει την άδειά μας. Μένουμε με ένα βασανιστικό κενό, με μια ανυπόφορη μοναξιά και κλαίμε γι’ αυτό που χάθηκε.

Τότε, ξυπνάει η μνήμη και ψάχνει τρόπους και μέσα για να ξαναζωντανέψει το φως. Κι αναρωτιέται εκείνος που έχασε το φως: «Γιατί χάθηκε»; «Τι έχω κάνει για να το χάσω»; «Τι πρέπει να κάνω για να το έχω πάλι»; «Υπάρχει καμιά ελπίδα»;  Η σκέψη περιπλανιέται πίσω-μπρος, κάνοντας κύκλους μέσα στην απελπισία και στην ελπίδα, δοκιμάζοντας όλους τους τρόπους για να το επαναφέρει, όπως μια μάνα το νεκρό παιδί της.  Το ίδιο δεν κάνει κι εκείνη για το φως μέσα της, κάνοντας ό,τι μπορεί για να το επαναφέρει, δίνοντας στον εαυτό της εξηγήσεις, δικαιολογίες, προσπαθώντας να βρει τις αιτίες της εξαφάνισής του; Αυτό το στροβίλισμα του μυαλού της την εμποδίζει να κατανοήσει την πραγματική κατάστασή της. Δεν μπορεί ποτέ να το επαναφέρει, γιατί δεν είναι κάτι που ανήκει στο μυαλό και όσο ευχάριστη κι εμψυχωτική κι αν ήταν η συνεχιζόμενη εμπειρία του, τώρα είχε τελειώσει. Αν δεν το σκέφτεται σαν «σκληρό», θα πρέπει, όσο παράξενο κι αν της φαίνεται, να νοιώσει ευγνωμοσύνη γιατί αυτό που έγινε είναι ένα ξύπνημα. Πριν, το είχε αποδεχτεί, ζούσε μαζί του και προχωρούσε με τις συνηθισμένες δοκιμασίες της ζωής. Τώρα, όμως, είχε ένα οδυνηρό ξύπνημα: το σοκ της βαθιάς μοναξιάς, του κενού, χωρίς να έχει τίποτα να στηριχτεί επάνω του. Θα έπρεπε να ευχαριστήσει τους ουρανούς γι’ αυτό. Μέσα σ’ αυτήν την εξαιρετικά ευάλωτη κατάσταση, όφειλε να βρίσκεται σε έντονη επαγρύπνηση, έτσι ώστε να μην χάνεται μέσα σε κάποια δευτερεύοντα θέματα, σε κάποιες δοξασίες, ερμηνείες, υποκατάστατα, επειδή η αναζήτηση παρηγοριάς θα καταστρέψει εντελώς την κατανόηση. Αυτή η αναζήτηση παρηγοριάς είναι υπερβολικά λεπτή, οι δρόμοι της είναι παραπλανητικοί, μουλωχτοί και δεν οδηγεί πουθενά αλλού εκτός από μαρασμό και θολότητα του νου. Εάν δεν αναζητήσει θολή παρηγοριά, τότε βρίσκεται πια στην αρχή μιας αληθινής εσωτερικής ανάστασής της. Απογυμνωμένη εντελώς από κάθε είδους στηρίγματα, μπορεί – αν θέλει – να αρχίσει να σκάβει βαθιά μέσα της, κατανοώντας τα εμπόδια, τα μπλοκαρίσματά της. Όσο περισσότερο θα αποκτά επίγνωση, τόσο μεγαλύτερη και πλατύτερη θα γίνεται η ικανότητά της να «σκάβει» μέσα της, να κατανοεί. Στην αυτογνωσία βρίσκεται η σοφία και το άφθαρτο.

 

 

 

«Γυρνώντας κανείς τα πάντα προς όφελός του»

cover

Για σήμερα σας έχω άλλο ένα κεφάλαιο  από το βιβλίο του Κρισναμούρτι, «Ο κόσμος μέσα μας», που μετέφρασα τελευταία. Κανονικά έπρεπε να το βάλω χτες, Παρασκευή, όπως μου έχετε ζητήσει, αλλά δυστυχώς ξςχάστηκα. Αλλά θα το αφήσω κάποιες μέρες παραπάνω, για να υπάρχει χρόνος να το διαβάσουν «προσεχτικά», χωρίς πίεση, όπως μου είπατε.
Καλό βράδυ.
Π.

 Γυρνώντας κανείς τα πάντα προς όφελός του 

Η  Θ. Γ. εξήγησε ότι πάντα πιάνει τον εαυτό της να διψάει, να θέλει ν’ αγαπηθεί, στρέφοντας κάθε συζήτηση, κάθε συνάντηση με κάποιον άλλον, σε όφελός της. Ήδη πριν από κάθε συνάντηση, λογάριαζε τις ωφέλειες και τα κέρδη απ’ αυτήν, για την ίδια. Αυτές οι σκέψεις την απασχολούσαν έχοντας διάφορες απαιτήσεις. Αυτό το παιχνίδι το έπαιζε για πολλά χρόνια και το είχε βαρεθεί. Ήθελε να σοβαρευτεί, αλλά είδε ότι το μυαλό της έκανε πάντα υπολογισμούς, υποκρινόταν, ήταν πάντα άπληστο. Τι θα μπορούσε να κάνει για να ελευθερώσει τη σκέψη της από αυτήν την απομονωτική ματαιοδοξία. Ήταν λύση η στροφή της προς το Θεό;

Γιατί αναζητάμε εξουσία, γιατί συσσωρεύουμε, γιατί μαζεύουμε χρήματα, θέσεις, τίτλους, έρωτες; Γιατί έχουμε φορτωθεί με  απαιτήσεις; Δεν είναι για να ικανοποιήσουμε κάποια επιθυμία που μας καίει; Επιθυμία να είμαστε κάποιοι, επιθυμία να μην μείνουμε απ’ έξω, να πετύχουμε, και να έχουμε την ικανοποίηση της έντονης δράσης. Αν αφαιρεθούν οι φιλοδοξίες, οι τίτλοι, οι κοινωνικές θέσεις και ο πλούτος, τι μένει; Τίποτα. Ένα απέραντο κενό, εσωτερική φτώχια. Το να γεμίσουμε αυτό το κενό, αυτή την οδυνηρή μοναξιά γίνεται η μόνιμη απαίτησή μας. Προσπαθούμε να γεμίσουμε αυτό το πηγάδι με πλούτη, με σεξ, με έχθρα, με φιλοδοξίες, με την τέχνη, με δραστηριότητες, με την πολιτική, με γνώσεις, με κάθε δυνατό υλιστικό μέσο. Εκείνοι που δεν έχουν χαζέψει εντελώς με  αυτή την μάταιη προσπάθεια, στρέφονται στην πνευματική ζωή, στον Θεό· αναζητούν την πνευματική ζωή. Ο Θεός γίνεται το μέσο για να γεμίσουν αυτόν τον απύθμενο λάκκο. Έτσι, ο Θεός γίνεται ένας άλλος τρόπος φυγής από τον πόνο και τον φόβο, από την εσωτερική φτώχια. Οι φυγές, όσο ευγενικές και αν είναι οδηγούν σε σύγχυση, σε θλίψη, σε αποβλάκωση.

Μπορεί αυτό το κενό να γεμίσει; Έχετε δοκιμάσει διάφορους τρόπους, αλλά έχετε καταφέρει να το γεμίσετε; Μπορεί να το καλύψετε προσωρινά ή μπορεί να νομίσετε ότι το έχετε γεμίσει, αλλά σύντομα νοιώθετε την οδυνηρή του θλίψη. Ευτυχώς για σας δεν είσαστε από εκείνους που αυταπατώνται, που έχουν πείσει το εαυτό τους ότι έχουν βρει  το σωστό τρόπο να γεμίσουν το κενό τους ή ότι η μέθοδός τους θα φέρει τελικά το γέμισμα του κενού. Τώρα, θέλετε να γεμίσετε αυτό το κενό με τον Θεό. Αλλά και πάλι, μπορείτε να γεμίσετε το κενό με διανοητικούς σχηματισμούς; Όταν έχετε δοκιμάσει διάφορα συστήματα πνευματικής εξάσκησης, με διαφορετικά δόγματα, διαφορετικές δοξασίες και θρησκείες, με διαφορετικές διδασκαλίες, τώρα θα μπορέσετε να γεμίσετε το κενό;

Δεν δίνετε μια αληθινή απάντηση γιατί το μυαλό νομίζει ότι δεν είναι τόσο φτωχό, ότι έχει κάποιες ικανότητες, ότι δεν έχει δοκιμάσει τους πολλούς τρόπους γεμίσματος του κενού κι ότι έτσι θα βρείτε έναν. Τώρα: μπορεί ποτέ να γεμίσει αυτό το κενό; Δεν είναι ένας τέτοιος απύθμενος λάκκος που όλες οι προσπάθειες να γεμίσει είναι εντελώς μάταιες; Δεν είναι μέσα στη φύση της έντονης επιθυμίας ότι όσο ικανοποιείται τόσο πιο πολύ απαιτητική γίνεται; Η νοημοσύνη φέρνει γρήγορη προσαρμογή σ’ αυτό το γεγονός, και η βλακεία είναι η ανικανότητα να προσαρμόζεται κανείς. Ακόμα, το μυαλό αρνείται να δεχτεί το αναπόφευκτο και αρνείται να αντιμετωπίσει την αλήθεια. Κι ακόμα, στην ανακάλυψη της αλήθειας βρίσκεται η δημιουργική ελευθερία από αυτήν την ακατάπαυστη επιθυμία.

Οι αποφάσεις, οι απαντήσεις της λογικής, δεν θα πλουτίσουν αυτή την τεράστια φτώχεια. Τίποτα δεν θα εμπλουτίσει, τίποτα  δεν θα γεμίσει αυτόν τον απύθμενο λάκκο, αυτή την άδεια μοναξιά. Η ίδια η αντίληψη των αιτιών της φέρνει την κατανόησή της, την ελευθερία. Με αυτήν την κατανόηση, μ’ αυτό το καινούργιο εργαλείο, η συσσωρευμένη συνήθεια να αρπάζει κανείς, να γυρνάει τα πάντα προς όφελός του, οι απαιτήσεις και λοιπά, όλα αρχίζουν να διαλύονται. Χωρίς αυτή την κατανόηση, οι συνήθειες της σκέψης και του συναισθήματος, δίνουν τη θέση τους σε άλλες συνήθειες σκέψης και συναισθήματος. Και όλες οι συνήθειες, εμποδίζουν τη δημιουργική ελευθερία.

 

 

Το χαρμόσυνο και οδυνηρό πρόβλημα της γέννησης και του θανάτου

cover

Πριν λίγο καιρό, μου είχατε ζητήσει να βάζω τα κεφάλαια από το βιβλίο του Κρισναμούρτι,  «Ο ΚΟΣΜΟΣ  ΜΕΣΑ ΜΑΣ»,  Παρασκευοσαββατοκύριακα, για να τα διαβάζουν πιο χαλαρά όσοι δουλεύουν. Έτσι σήμερα ανεβάζω ένα ακόμα κεφάλαιο απο αυτό το  βιβλίο που θα κυκλοφορήσει του χρόνου και που όπως σας έχω πει, είναι σημειώσεις του ίδιου του Κ.  από συναντήσεις του με επισκέπτες του, στην περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, που είχε σταματήσει τις δημόσιες ομιλίες. Το κεφάλαιο έχει τίτλο, «Το χαρμόσυνο και οδυνηρό πρόβλημα της γέννησης και του θανάτου».
Καλό Σαββατοκύριακο

Π.

Η κυρία Ρ. ήταν πάρα πολύ και βαριά αναστατωμένη από την απώλεια του γιου της στον πόλεμο. Το ερώτημά της ήταν αν ο γιος της θα συνεχίσει  να υπάρχει με κάποιο τρόπο, αν η μετενσάρκωση είναι αλήθεια.

Είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς με σύνεση το πρόβλημα του θανάτου όταν έχει σχεδόν παραλύσει από τη θλίψη. Την ρώτησα: «Ποιο είναι το κύριο θέμα σας; Ο γιος σας ή η δική σας απώλειά του; Όλοι οι άνθρωποι στον κόσμο αντιμετωπίζουν αυτό το γενικό πρόβλημα της γέννησης και του θανάτου, της χαράς και της θλίψης. Κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει απ’ αυτό· μπορεί να του ξεφεύγει με τη φαντασία του μέσα από κάποια θεωρία ή πίστη ή πρακτική ξεχάσματος του εαυτού, όμως η ζωή και ο θάνατος παραμένουν ένα μυστήριο για να λυθεί όχι μέσα από εκλογικεύσεις, αλλά από το ζήσιμο, από την εμπειρία εκείνου που είναι αιώνιο και δεν έχει αρχή και τέλος. Μίσος εναντίον εκείνων που συμμετείχαν στο θάνατο του γιού σας, δεν δημιουργεί την αναγκαία κατάσταση του νου που μόνο μ’ αυτήν μπορεί να βιώσει κανείς την αλήθεια. Αντιθέτως, το μίσος, η θλίψη και η κτητικότητα εμποδίζουν την κατανόηση και την εμπειρία του άχρονου. Στο ξεπέρασμα του μίσους, της αγανάκτησης και του θυμού υπάρχει η αυγή της συμπόνιας που θα εξαγνίσει τον βασανισμένο νου. Εάν νοιάζεστε για τον νεκρό, θα δημιουργήσετε περισσότερο θάνατο, αλλά αν νοιάζεστε για τους ζωντανούς, θα γνωρίσετε την αιωνιότητα της ζωής».

Εκείνη μου απάντησε ότι δεν καταλάβαινε τι έλεγα. Δεν πρέπει, δηλαδή, να αγαπάει τον γιο της; Δεν πρέπει να μισεί εκείνους που τον σκότωσαν· και πρέπει να συγχωρήσει, να αγκαλιάσει το κακό;

«Κακό σημαίνει ότι δεν δημιουργείς καλά αποτελέσματα· βία σημαίνει ότι δεν συνεισφέρεις στην ειρήνη. Ο καθένας από μας έχει φέρει αυτό το θεαματικό χάος μέσα από τις δήθεν ειρηνικές μέρες μας που είναι φτιαγμένες από φθόνο, απληστία, εχθρικότητα, ανταγωνισμό και καχυποψία. Και η άλλη μητέρα, που μισείτε, κλαίει επίσης για τον γιο της. Κι εκείνη βασανίζεται από τη θλίψη. Και για εκείνη επίσης, υπάρχει το χαρμόσυνο και οδυνηρό πρόβλημα της γέννησης και του θανάτου. Το μίσος δεν λύνει το πρόβλημα· το μίσος το μόνο που κάνει είναι να διαιωνίζει την σκληρότητα του ανθρώπου απέναντι στον άνθρωπο».

Σταδιακά, την οδήγησα στην πρώτη ερώτηση που έκανε στην αρχή για τo αν ο γιος της θα συνεχίσει να υπάρχει. Ήταν πολύ ταραγμένη για να πάει σε βάθος στο ερώτημα, αλλά ξανά ‘ρθε πάλι κάποια άλλη μέρα.

 

 

Τριάντα χρόνια

Στις 29 Οκτωβρίου που πέρασε, είχα ετοιμάσει ένα post που ξέχασα να το ανεβάσω!!!. Ήταν για τα 30 χρόνια που έκλεισε η Βιβλιοθήκη Κρισναμούρτι αυτή τη μέρα.  Ο χώρος της Βιβλιοθήκης, είναι ένα μικρό ισόγειο διαμέρισμα 25 τ.μ. μεταξύ Λυκαβητού και Πλατείας Μαβίλη. Το μεγάλο της παράθυρο,που καλύπτει όλον τον τοίχο,έχει μία εξαιρετική θέα και δεν είναι σαν να είσαι στο κέντρο της Αθήνας. Η Βιβλιοθήκη είναι ένα Μη Κερδοσκοπικό Σωματείο και μια και υπάρχει  ειδικό site γι’ αυτήν, δεν χρειάζεται να γράψω τίποτα παραπάνω εδώ, αν θέλετε να μάθετε περισσότερα κάντε κλικ  ΕΔΩ.  Και  σκέφτηκα να βάλω μερικές φωτογραφίες του χώρου, για όποιον δεν τον έχει επισκεφτεί.
Καλή εβδομάδα.
Π.

%ce%b2%ce%b9%ce%b2%ce%bb%ce%b9%ce%bf%ce%b8%ce%b7%ce%ba%ce%b7-07
Η θέα από το παράθυρο στον κήπο του παλιού νεοκλασσικού σπιτιού που είναι απέναντι.

%ce%b2%ce%b9%ce%b2%ce%bb%ce%b9%ce%bf%ce%b8%ce%b7%ce%ba%ce%b7-01
Η Βιβλιοθήκη με τις βιντεοκασσέττες, 310,  με ομιλίες και συζητήσεις του Κρισναμούρτι. Τώρα
πια υπάρχουν και σε DVD, και το κυριότερο, είναι ανεβασμένες  σε διάφορα  sites στο  internet.
Για να δείτε το επίσημο κάντε κλικ ΕΔΩ.

%ce%b2%ce%b9%ce%b2%ce%bb%ce%b9%ce%bf%ce%b8%ce%b7%ce%ba%ce%b7-05
Εδώ γίνεται η προβολή των βίντεο, ενώ δεξιά κι αριστερά είναι τα βιβλία του Κρισναμούρτι
που έχουν μεταφραστεί στα Ελληνικά και τα Αγγλικά.

%ce%b2%ce%b9%ce%b2%ce%bb%ce%b9%ce%bf%ce%b8%ce%b7%ce%ba%ce%b7-03
Από εδώ παρακολουθεί κανείς βίντεο ή διαβάζει.

%ce%b2%ce%b9%ce%b2%ce%bb%ce%b9%ce%bf%ce%b8%ce%b7%ce%ba%ce%b7-02
Εδώ μπορεί κανείς να δουλέψει σε κομπιούτερ.

i%ce%b2%ce%b9%ce%b2%ce%bb%ce%b9%ce%bf%ce%b8%ce%b7%ce%ba%ce%b7-08
Κι εδώ ένα ηλιοβασίλεμα!

 

 

 

Εκείνος που βοηθάει και εκείνος που δέχεται τη βοήθεια

J.K.

Πριν ανεβάσω το post  που είχα σκεφτεί για σήμερα, κοίταξα να δω πόσοι είχαν μπει στο προηγούμενο post με κείμενο του Κρισναμούρτι από το βιβλίο του, «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΕΣΑ ΜΑΣ». Τα ‘χασα, γιατί είδα ότι είχαν μπει 2.125 επισκέπτες!! Θυμήθηκα και ένα mail που είχα πάρει την προηγούμενη και μου έλεγε ότι τέτοια posts πρέπει να τα βάζω Παρασκευοσαββατοκύριακο για να τα διαβάζουν πιο χαλαρά όσοι δουλεύουν, ε, κι έτσι αποφάσισα να ανεβάσω άλλο ένα σήμερα, με θέμα αυτό που λέει ο τίτλος του post. Ελπίζω να αρέσει σε όλους.
Καλό Σαββατοκύριακο.
Π.

Η  Α.  ήταν μία κοινωνική λειτουργός με εξαιρετικές ικανότητες και είπε ότι καθώς ο κόσμος γινόταν όλο και χειρότερος, έπρεπε να γίνουν και μεγαλύτερες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Είπε ότι ενδιαφερόταν να βοηθάει ανθρώπους και έβλεπε ότι η αναγκαιότητα για κοινωνική μεταρρύθμιση ήταν μεγάλη. Ποιος ήταν ο καλύτερος τρόπος να βοηθήσει και ποιες ήταν οι ευθύνες της;  Ερχόταν σε επαφή με πάρα πολλούς ανθρώπους και μπορούσε να κάνει πολύ λίγα. Είχε έρθει από πολύ μακριά. Ήταν ενθουσιώδης και έξυπνη και μίλησε για τη ζωή της και την αναπόφευκτη μικρότητα όλων των οργανώσεων, κάποιων μεγαλύτερη από τις άλλες. Είχε περάσει πολλά χρόνια μέσα σ’ αυτές.

«Εάν εκείνος που βοηθάει και εκείνος που δέχεται τη βοήθεια πηγαίνουν προς την ίδια κατεύθυνση, προς την ίδια κατάληξη, τότε η βοήθεια θα φέρει τη σωστή ανταπόκριση. Αλλά εάν αναζητάτε μία κατάληξη που δεν είναι ίδια με εκείνου που βοηθάτε, θα κακοχρησιμοποιηθεί. Αν θέλετε να εδραιώσετε γαλήνη και εκείνοι που βοηθάτε αναζητάνε κάτι άλλο, τότε οι καλές σας προθέσεις θα γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης. Εάν προσπαθείτε να βοηθήσετε την κοινωνία να πάψει να είναι άπληστη, δεν θα πρέπει να είστε βέβαιη ότι κι εσείς η ίδια θέλετε να προχωρήσετε  προς αυτή την κατεύθυνση; Αλλιώς δεν θα είναι μόνο μάταιες οι προσπάθειές σας, αλλά και η κοινωνία θα σας χρησιμοποιήσει για τους δικούς της σκοπούς. Για να βοηθήσετε κάποιον πρέπει να είστε σίγουρη ότι θέλει να βοηθηθεί προς την ίδια κατεύθυνση, αλλιώς με τη βοήθειά σας θα δυναμώσει για να πάει προς τα εκει που θέλει εκείνος, που μπορεί να είναι αντίθετα από εκεί που θέλετε εσείς».

«Οπότε εννοείτε ότι δεν μπορούμε να βοηθήσουμε ουσιαστικά κάποιον, μέχρι να θέλει κι εκείνος το ίδιο αποτέλεσμα με μας»;

«Μπορεί να υπάρξει σχέση βοήθειας ανάμεσα σε έναν άνθρωπο φιλειρηνικό και έναν στρατιωτικό; Ανήκουν σε διαφορετικά επίπεδα σκέψης, σε διαφορετικά κοινωνικά επίπεδα· μπορεί να συναντώνται στην αγορά, αλλά έχουν διαφορετικούς φίλους, μιλάνε διαφορετική γλώσσα. Ο φιλειρηνικός άνθρωπος ίσως να κατανοεί τον στρατιωτικό και ίσως να θέλει να τον βοηθήσει μόνο για να το παροτρύνει να βγει από τον κόσμο της βίας. Ο στρατιωτικός θα δεχτεί τέτοια βοήθεια μόνο όταν έχει πειστεί ο ίδιος για την αφροσύνη της βίας· αλλιώς θα θέλει να βάλει στη φυλακή τον φιλειρηνικό άνθρωπο, ως κοινωνικά επικίνδυνο. Παρόμοια, αν κανείς θέλει να μεταρρυθμίσει την κοινωνία, πρέπει να είναι σίγουρος ότι κι εκείνη το θέλει αυτό· αλλιώς εσύ βοηθάς κι ο ενθουσιασμός σου χρησιμοποιείται για τους δικούς της σκοπούς. Ο συλλογικός σκοπός δεν πρέπει να είναι διαφορετικός από τον ατομικό σκοπό. Εάν θέλετε να με βοηθήσετε, πρέπει να βρείτε τι αναζητάω, αλλιώς με τι τρόπο με βοηθάτε; Εάν εσείς κι εγώ συμφωνούμε, τότε θα βοηθάμε ο ένας τον άλλον και δεν θα εμποδιζόμαστε. Αλλά αν δεν ξέρετε τι θέλω και προσπαθήσετε να με βοηθήσετε, καθοδηγήστε είτε από έπαρση, πράγμα που εμποδίζει την κατανόηση, είτε απλώς παρασύρεστε από την ίδια σας την δραστηριότητα. Το να βοηθήσεις κάποιον άλλον αληθινά, είναι αδύνατον αν υπάρχει η έπαρση της γνώσης, της εμπειρίας, της αυθεντίας ή οποιασδήποτε φιλοδοξίας· ούτε είναι δυνατόν, αν η δραστηριότητά σου, η κοινωνική υπηρεσία είναι για σένα μια φυγή. Για να βοηθήσεις τον άλλον, πρέπει να γνωρίζεις τον εαυτό σου, αλλιώς είσαι όπως είναι κι εκείνος που θέλεις να βοηθήσεις. Δεν είναι σημαντικό να ξέρεις πριν βοηθήσεις; Αλλιώς η άγνοιά σου θα δυναμώσει την άγνοια του άλλου».

«Ναι, αυτό που λέτε είναι αλήθεια. Έχω σπουδάσει κοινωνιολογία και έχω πάρει κάτι παραπάνω από συνηθισμένη μόρφωση. Νομίζω, λοιπόν, ότι ξέρω αρκετά που μπορούν κάπως να χρησιμεύσουν».

«Οπότε, νομίζετε ότι ένα μικρό πεδίο επιφανειακής γνώσης, αποκτημένης από βιβλία, από πολυμαθείς καθηγητές, θα λύσει τα προβλήματά μας; Νομίζετε ότι αν όλοι αναζητήσουν τη γνώση σας και την πληροφόρησή σας που έχετε πάρει από βιβλία, θα βελτιωθεί η κοινωνία; Νομίζετε ότι η μόρφωση θα θεραπεύσει τα βάσανα του κόσμου; Δεν υπάρχει μία βαθύτερη αιτία για την ανθρώπινη δυστυχία»;

«Φυσικά και υπάρχει», συμφώνησε η επισκέπτρια.

«Ο άνθρωπος μπορεί να ελευθερωθεί από τη θλίψη του, κατανοώντας  και λύνοντας την βαθύτερη αιτία της. Και για την κατανόηση και την επίλυσή της, πού θα βρίσκεται η αφετηρία σου; Μέσα σου ή στον γείτονά σου; Ακόμα και για να καταλάβεις τον γείτονά σου, πρέπει να έχεις καταλάβει τον εαυτό σου. Τότε, η διάλυση της αιτίας της δυστυχίας, θα είναι το κύριο ενδιαφέρον μας, γιατί για να την διαλύσεις, πρέπει να κατανοήσεις τον εαυτό σου. Αν αυτή είναι  η πρόθεση της κοινωνίας, τότε καθώς θα είναι και η δική σου πρόθεση επίσης, εσύ κι η κοινωνία θα θέλετε να βοηθήσετε και να υπηρετήσετε, αυτό θα είναι αμοιβαία ωφέλιμο και για τους δύο. Τότε η βοήθειά σου, η υπηρεσία σου, έχει νόημα. Τότε η μεταρρύθμιση δεν θα δημιουργήσει περισσότερη σύγχυση και δεν θα χρειαστεί παραπέρα μεταρρύθμιση. Τότε η υπηρεσία σου δεν είναι ένα εμπορεύσιμο αγαθό, αλλά κάτι που δίνεται με αγάπη και ανιδιοτέλεια».

Η επισκέπτρια ξαναγύρισε την επόμενη μέρα και ρώτησε γιατί δεν έβλεπε από μόνη της, όλα αυτά που άκουσε. Εξήγησε ότι συμφωνούσε εντελώς με όσα είπα· αλλά γιατί δεν τα σκεφτόταν από μόνη της, και γιατί ήταν τόσο αργή η κατανόησή της;

«Μήπως επειδή δεν έχετε επίγνωση της διαμόρφωσής σας, των προκαταλήψεων και των ταυτίσεών σας. Χωρίς να έχετε επίγνωση της διαμόρφωσής σας, όσο κι αν προσπαθήσετε να σκεφτείτε καθαρά, οι σκέψεις σας θα είναι θολές, περιορισμένες. Ακριβώς όπως κάποιος που φοράει σκούρα γυαλιά ηλίου πρέπει να τα βγάλει για να δει καθαρά, χωρίς εμπόδιο, το ίδιο κι εκείνος που θέλει να σκεφτεί σωστά και καθαρά πρέπει να αποκτήσει επίγνωση της διαμόρφωσής του, όσων τον εμποδίζουν να δει. Με την κατανόησή τους, η σκέψη του και τα συναισθήματά του ζωηρεύουν, κι έτσι έρχεται βαθύτερη και πλατύτερη κατανόηση. Η σωστή σκέψη δεν είναι εφικτή χωρίς να απελευθερωθεί η σκέψη από την προκατάληψη και την ταύτιση. Η προκατάληψη είναι μία μορφή έπαρσης που βάζει όρια στην κατανόηση. Ο νους πρέπει να ελευθερωθεί  από κάθε αξιολόγηση και σύγκριση για να καταλάβει το πραγματικό.

 

 

Ο τοίχος αυτοαπομόνωσης

cover

Για σήμερα σας έχω άλλο ένα κείμενο από το προτελευταίο βιβλίο του Κρισναμούρτι που μετέφρασα, το «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΕΣΑ ΜΑΣ» που, όπως σας έχω πει, είναι σημειώσεις  γραμμένες από τον ίδιο, από συναντήσεις του με επισκέπτες στο σπίτι του στην περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που είχε σταματήσει να δίνει ομιλίες.
Καλό μήνα.
Π.

Η  Μ. είπε ότι παρόλο που συναντούσε πολλούς ανθρώπους, παρόλο που ήξερε πολλούς ανθρώπους, της έλειπε η ανθρώπινη επικοινωνία, και ρώτησε τι θα έπρεπε να κάνει για να την αποκτήσει;

«Να μην ρωτάτε γι’ αυτήν», της απάντησα. «Όσο περισσότερο ρωτάτε, τόσο λιγότερο θα την έχετε· κι όσο λιγότερο ρωτάτε, τόσο περισσότερο θα την έχετε. Η αιτία που εμποδίζει την επικοινωνία των ανθρώπων μεταξύ τους είναι ο τοίχος αυτοαπομόνωσης που έχει χτίσει ο καθένας μας γύρω από τον εαυτό του. Η επιφανειακή επικοινωνία που έχει κανείς είναι απλώς κοινωνική, με μικρή σημασία. Όσο περισσότερο γκρεμίζει κανείς τον τοίχο γύρω από τον εαυτό του, τόσο μεγαλύτερη είναι η επικοινωνία. Τώρα: Μήπως η επιθυμία για ανθρώπινη επικοινωνία είναι γεννημένη από τη μοναξιά που νοιώθει κανείς, από ένα κενό μέσα του που ζητάει ικανοποίηση και είναι μία φυγή από τη δυστυχία του; Εάν είναι έτσι, τότε αυτές οι φυγές δυναμώνουν τον τοίχο γύρω από τον εαυτό μας. Χωρίς κατανόηση της αιτίας του χτισίματος του τοίχου αυτοαπομόνωσης, κάθε μορφή φυγής γίνεται μια διάσπαση της προσοχής, είτε είναι κινηματογράφος ή ποτό ή σεξ, είτε τελετουργίες ή θρησκεία, κοινωνική εργασία ή πόλεμος. Αυτές οι διασπάσεις της προσοχής δημιουργούν περισσότερη σύγκρουση και σύγχυση.

Και πώς μπορεί κανείς να γκρεμίσει τον τοίχο αυτοαπομόνωσης; Κατ’ αρχήν οι περισσότεροι από μας δεν έχουν επίγνωσή του. Κι ακόμα όταν έχουμε, τον δικαιολογούμε ή κατηγορούμε κάποιον άλλον για την ύπαρξή του ή το περιβάλλον· κάνοντάς το αυτό βρίσκουμε δικαιολογίες για την διαδικασία αυτοαπομόνωσης του εγωισμού. Αυτές οι δικαιολογίες εμποδίζουν την κατανόηση της αιτίας δημιουργίας του τοίχου και την απελευθέρωση απ’ αυτόν. Για να γκρεμίσει κανείς αυτόν τον τοίχο αυτοαπομόνωσης πρέπει πρώτα να αποκτήσει επίγνωση της ύπαρξής του, να τον κατανοήσει. Για να τον κατανοήσει κανείς πρέπει να τον μελετήσει, να τον εξετάσει, αλλά χωρίς να καταδικάζει, να κρίνει ή να δικαιολογεί. Επίγνωση είναι ετούτη η μελέτη και εξέταση -ήσυχα και υπομονετικά- αυτού του τοίχου που στενεύει τη σκέψη. Ο τοίχος δημιουργείται είτε από την εκπαίδευση, τις προδιαθέσεις και τις επιρροές από το περιβάλλον, είτε  από επιθυμίες ή ένστικτα, και γενικά από όλα αυτά μαζί. Η αιτία της δημιουργίας του τοίχου είναι ο εγωισμός, η επιθυμία που εκφράζεται μέσα από τον αισθησιασμό, τον υλισμό και η προσωπική δίψα για φήμη ή αθανασία».

Όλα αυτά θα έπρεπε η Μ. να τα μελετήσει να τα εξετάσει και να τα κατανοήσει και να πάει πάνω και πέρα απ’ αυτά, μέσω της επίγνωσης που έχει η αυτογνωσία, που γεννάει σωστή σκέψη. Με τη σωστή σκέψη θα μπορούσε να ελευθερώσει τις σκέψεις της από την επιθυμία — πράγμα που είναι μια επίπονη δουλειά. Με αυτή την επίγνωση της παρακολούθησης της επιθυμίας, εδραιώνεται μέσα σου  μια δυνατότητα ή ένας παράγοντας  αυτοκάθαρσης που είναι το να είσαι έντιμος. Είναι δύσκολο να είναι κανείς έντιμος, όταν βασανίζεται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο από επιθυμίες. Μέσα από αυτή την επίγνωση αρχίζουμε να κατανοούμε τη φύση της αγάπης, της ευσπλαχνίας, της γενναιοδωρίας  και λοιπά. Και αυτή η σωστή δράση ελευθερώνει τον νου από τον φόβο, δίνοντας εμπιστοσύνη στην καρδιά. Αρετή είναι η απελευθέρωση της σκέψης από κάθε πόθο, από κάθε διάσπαση της προσοχής, φθόνο, αρρωστημένη επιθυμία, οκνηρία και λοιπά. Τότε υπάρχει επίγνωση του χτισίματος της μνήμης, υπάρχει συνείδηση του «εγώ» και του «δικό μου», του παρελθόντος και της επίδρασής του, γιατί κανείς είναι αποτέλεσμα του παρελθόντος. Οι σκέψεις μας πηγάζουν από το παρελθόν και χωρίς την κατανόησή του, ο νους δεν μπορεί να είναι ελεύθερος. Και η πύλη για το παρελθόν είναι το παρόν.

Μέσα από τη γνώση του εαυτού υπάρχει σωστή σκέψη και σωστή προσπάθεια. Η σωστή σκέψη είναι η βάση για σωστή ζωή, από την οποία, με τον διαλογισμό – τον σωστό, όχι τον εσκεμμένο βάσει μεθόδου-  έρχεται το γαλήνεμα της σοφίας. Σοφία είναι η απλότητα της καρδιάς. Μέσα σε αυτήν την απλότητα συνειδητοποιείται το υπέρτατο.