Κρισναμούρτι – Σεφέρης – Θοδωράκης – Μπιθικώτσης

Χα, χα, χα… Ναι, ξέρω, ο τίτλος σε κάνει ν’ αναρωτιέσαι:  «Μήπως λάλησε ο τύπος και έκανε αυτόν τον αχταρμά»;  Όχι, εντάξει. Πλησιάζω τα εβδομήντα, αλλά δουλεύει ακόμα το μυαλό μου –  κάτι ονόματα ξεχνάω, αλλά κατά τ’ άλλα εντάξει. Απλώς αυτός ο τίτλος δίνει μία πολύ καλή αίσθηση του πώς δουλεύει η σκέψη μας. Το ‘χετε παρατηρήσει ποτέ; Έχετε κάτσει ήσυχα σε μια καρέκλα και να παρακολουθείτε τις σκέψεις που έρχονται και φεύγουν, χωρίς να επεμβαίνετε κριτικάροντάς τες, αλλά να τις κοιτάτε ουδέτερα; Δεν εννοώ καμιά ανοησία του τύπου «διαλογισμός γκουρούδικου», που σημαίνει έλεγχος της σκέψης, αλλά αντίθετα, αμόλημα της σκέψης με παρακολούθησή της σαν παιχνίδι. Ε, αν το κάνετε, θα δείτε ότι γίνεται το σώσε. Ένας τέτοιο «σώσε»  έγινε στο κεφάλι μου και γεννήθηκε αυτός ο τίτλος, δηλαδή αυτό το ποστ. Λοιπόοον… Πριν λίγο, δούλευα στο κομπιούτερ, μεταφράζοντας ένα κείμενο του Κρισναμούρτι, για δική μου χρήση, που έχει σχέση με το ότι: το αρνητικό πλησίασμα ενός πράγματος που σε απασχολεί, είναι η πιο θετική στάση για το τέλειωμά του. Δεν έχει προσπάθεια, γιατί δεν μπαίνει χρόνος στη μέση. Ας πούμε, η ανθρωπότητα, επειδή κατά βάθος δεν θέλει να τελειώνει με τον πόλεμο, αγωνίζεται αιώνες για την ειρήνη.  Κάποτε, θα έρθει  ειρήνη. Ή κάτι πιο απλό και στα καθημερινά μέτρα μας: θέλεις ν’ αδυνατίσεις και λες, «θ’ αρχίσω δίαιτα από Δευτέρα» ή πάλι, θέλεις να σταματήσεις το κάπνισμα και αγωνίζεσαι με διάφορους τρόπους, με φοβερή προσπάθεια, να κόψεις το τσιγάρο. Ενώ αν έλεγες αληθινά, βαθιά  και έντιμα μέσα σου, «δεν θέλω άλλο να καπνίζω», το κάπνισμα θα σταματούσε  αμέσως και χωρίς καμιά προσπάθεια. Οι παλιότεροι σ’ αυτό το blog, θα θυμάστε ίσως ότι έχω γράψει για το πώς σταμάτησα να καπνίζω, πριν 26 χρόνια, όταν είχα φτάσει να ανοίγω πέμπτο πακέτο το βράδυ, στο  post, «Το τσιγάρο δεν κόβεται ποτέ»  που είχε κι ένα δεύτερο μέρος.  Για όσους ενδιαφέρονται έβαλα τα link που βλέπετε. Ένα μικρό μέρος, λοιπόν, από το κείμενο του Κρισναμούρτι που μετάφραζα πριν λίγο, παρακολουθώντας και τη σκέψη μου, είναι  -συμπυκνωμένο- αυτό:

«…Το βγάλσιμο από κάτι, έρχεται με πέρασμα χρόνου ή υπάρχει κάποιος άλλος παράγοντας; Προφανώς υπάρχει κάτι που δεν έχει σχέση με πέρασμα χρόνου. Νομίζω πως είναι επιθυμία, το να νομίζεις ότι μπορεί να τελειώσεις κάτι με το πέρασμα χρόνου. Είναι μια αίσθηση που σου δίνει παρηγοριά, επειδή αναβάλεις συνέχεια∙ είσαι ψυχολογικά τεμπέλης και λες, «ε, καλά, θα το κάνω αύριο, την άλλη εβδομάδα, τον άλλο μήνα, του χρόνου, στην επόμενη ζωή…». Και πώς γίνεται να βγεις έξω από το χρόνο χωρίς προσπάθεια, χωρίς να σου πάρει χρόνο; Νομίζω ότι πράγματι βγαίνεις από το χρόνο,  όταν αρνηθείς το χρόνο. Να αρνηθείς όχι τον φυσικό χρόνο, αλλά τον ψυχολογικό χρόνο, τη αίσθηση του να γίνεις κάτι, να υπάρχεις διαφορετικός,  να πετύχεις συγκρίνοντας… Όλα αυτά. Εάν απαλλαγείς από όλα αυτά, αν απαλλαγείς από το να γίνεις κάτι, είσαι έξω από το χρόνο. Τώρα: Αυτή η απαλλαγή δεν είναι ζήτημα θέλησης, γιατί η θέληση είναι χρόνος. Η θέληση είναι ακριβώς το «γίνομαι κάτι». Αν, λοιπόν, το κατανοήσεις αυτό πολύ καθαρά, αν το δεις πολύ καθαρά, ότι ο χρόνος φέρνει απλώς ένα άλλοθι να συνεχίζεις αυτό που κάνεις, αν το δεις έστω και διανοητικά, μετά παύεις να δρας με βάση το χρόνο. Παύεις να είσαι χρόνος. Είσαι έξω απ’ αυτόν. Γιατί το βγάλσιμο απ’ αυτόν είναι σαν… σαν…  Να: προχθές έβλεπα ένα πιγκουίνο να πηδάει έξω από το νερό πάνω σε μία ψηλή εξέδρα. Το έκανε με μία και μόνο κίνηση. Είναι ακριβώς το ίδιο και  μια πράξη άρνησης.  Κι έτσι το αρνητικό είναι το θετικό, όχι όταν αρνηθείς κάτι λεκτικά, αλλά όταν το αρνηθείς εντελώς, με την καρδιά σου. Το θετικό είναι σαν το πήδημα έξω από το νερό, του πιγκουίνου: μια κι έξω…»

Καθώς, λοιπόν, μετάφραζα αυτό το κείμενο, σκέφτηκα πόσο παιδεύεται μια φίλη μου να κάψει το τσιγάρο εδώ και καιρό. Προσπαθεί και μια το κόβει και μια το αρχίζει, αλλά δεν τελειώνει «μια κι έξω», όπως ο πιγκουίνος του Κρισναμούρτι που πήδηξε έξω από το νερό. «Δεν υπάρχει άρνηση», σκέφτηκα. Και πάνω εκεί, η σκέψη μου πήρε στροφή και πήγε στον Σεφέρη και συγκεκριμένα σε ένα από τα αγαπημένα μου ποιήματά του, των νιάτων μου, την «Άρνηση». Αυτό:

ΑΡΝΗΣΗ

Στο περιγιάλι το κρυφό
κι άσπρο σαν περιστέρι
διψάσαμε το μεσημέρι·
μα το νερό γλυφό.

Πάνω στην άμμο την ξανθή
γράψαμε τ’ όνομά της·
ωραία που φύσηξεν ο μπάτης
και σβύστηκε η γραφή.

Mε τι καρδιά, με τι πνοή,
τι πόθους και τι πάθος,
πήραμε τη ζωή μας· λάθος!
Κι αλλάξαμε ζωή.

Ε, και μόλις το θυμήθηκα αυτό, το μυαλό μου επιτόπου παίρνει κι άλλη στροφή και θυμάμαι ότι αυτό το ποίημα το έχει κάνει τραγούδι ο Θοδωράκης  και το τραγουδάει υπέροχα, με αληθινό αίσθημα, χωρίς συναισθηματισμούς, ο Μπιθικώτσης. Αυτοί είναι οι κύκλοι που παρακολούθησα να κάνει η σκέψη μου, με τελευταία αυτήν:  «Ρε συ, αυτό είναι  ωραίο post». Και είναι ετούτο που διαβάζετε. Ίσως να σας φανεί κι εσάς ωραίο. Κι αν σας κάνει κέφι ακούστε το τραγούδι που λέει ο Μπιθικώτσης,  που το έγραψε ο Θοδωράκης πάνω σε ένα ποίημα του Σεφέρη και που μου δίνει μια αίσθηση   της άρνησης για την οποία μιλάει ο Κρισναμούρτιι!   Χα, χα, χα…
Σας φιλώ πολύ.
Καλό βράδυ και… καλές αρνήσεις.
Π. 

11 Σχόλια στο “Κρισναμούρτι – Σεφέρης – Θοδωράκης – Μπιθικώτσης”

      να-τασσσάκι
      11 Ιανουαρίου 12 στις 22:05

      «Είναι μια αίσθηση που σου δίνει παρηγοριά, επειδή αναβάλεις συνέχεια∙ είσαι ψυχολογικά τεμπέλης και λες, «ε, καλά, θα το κάνω αύριο, την άλλη εβδομάδα, τον άλλο μήνα, του χρόνου, στην επόμενη ζωή…». Και πώς γίνεται να βγεις έξω από το χρόνο χωρίς προσπάθεια, χωρίς να σου πάρει χρόνο; Νομίζω ότι πράγματι βγαίνεις από το χρόνο, όταν αρνηθείς το χρόνο. Να αρνηθείς όχι τον φυσικό χρόνο, αλλά τον ψυχολογικό χρόνο, τη αίσθηση του να γίνεις κάτι, να υπάρχεις διαφορετικός, να πετύχεις συγκρίνοντας… Όλα αυτά. Εάν απαλλαγείς από όλα αυτά, αν απαλλαγείς από το να γίνεις κάτι, είσαι έξω από το χρόνο.»

      (Την αγαπώ πολύ, την «Άρνηση» του Σεφέρη)
      🙂

      Σματς!

      amalia
      11 Ιανουαρίου 12 στις 22:41

      Καταπληκτικοί συνειρμοί.Άλλωστε η ζωή έχει περίεργους συνδυασμούς.Κι αυτό κρύβει μια μαγεία.
      Όσο για την άρνηση,θα πρέπει να το ξαναδιαβάσω πολλές φορές γιατι δεν το» πιάνω».Ίσως δεν είμαι στην ανάλογη φάση.Θα επανέλθω σίγουρα να το διερευνήσω.
      Ευχαριστούμε για την τροφή στο μυαλό μας.

      gerasimos
      12 Ιανουαρίου 12 στις 0:08

      Ποτέ δεν κάπνισα εκτός, περιστασιακά, νεαρός για παρόμοιους με τους δικούς σας λόγους και φαντάρος, που δεν είχα και τίποτα άλλο να κάνω. Πάντα θεωρούσα και θεωρώ το κάπνισμα συνήθεια βρώμικη και κυρίως, πώς να το πω, ηττοπαθή. Το κάπνισμα μου φαίνεται σαν μια απόσυρση, μια παραίτηση από τη ζωή και οικειοθελές κλείσιμο στα ‘δικά μας’ μακριά από τους άλλους και την κοινωνία. Και πιστεύω πραγματικά ότι ένας λόγος που δεν προκόβουμε σαν λαός είναι και αυτή η παλιοσυνήθεια, με την παραίτηση που όχι μόνο υποδηλώνει αλλά και προϋποθέτει, ψυχολογικά. Καλή χρονιά Παραμυθά μου.

      δημήτρης
      12 Ιανουαρίου 12 στις 0:22

      να είναι πράγματι τόσο εύκολο ρε γμτ…»σαν το πήδημα του πιγκουίνου έξω απ’ το νερό»!!!
      Αυτή την αίσθηση έχω…

      «‘Ρε συ,αυτό είναι (πολύ) ωραίο ποστ»
      🙂

      Hengeo
      13 Ιανουαρίου 12 στις 15:01

      Η Άρνηση είναι και από τα δικά μου αγαπημένα! Είχα κάνει και στο σχολείο μία εργασία με αυτό το ποιήμα! Βέβαια όλους αυτούς τους συνειρμούς δεν τους είχα σκεφτεί, όχι ότι συνήθως δεν κάνω βέβαια χαχα! 🙂

      Α1 1ου Δημ. Σχολ. Γαζίου
      13 Ιανουαρίου 12 στις 15:22

      Πριν κάνα χρόνο, βλέποντας τον τίτλο και μόνο, θα έλεγα: «Μη μου καταστρέφεις ένα από τα αγαπημένα μου τραγούδια, ανακατεύοντάς το με τον… τύπο». Τώωωωωωωρα… δε λέω τίποτα. Απλά… παρακολουθώ τους δικούς μου συνειρμούς και χαζογελάω. 😳

      marilia
      13 Ιανουαρίου 12 στις 15:24

      Ε, ναι… χμ… δεν το ‘στειλαν τα πρωτάκια το σχόλιο, η δασκάλα τους το ‘στειλε, με τους παλιούς κωδικούς.

      Ένα πρωτάκι μου σήμερα, σχολώντας, μου είπε: «Να τον προσέχεις τον Παραμυθά!» και όταν το ρώτησα τι εννοεί, μου απάντησε: «Να… τον προσέχεις. Μην τον μαλώνεις!» χαχαχαχαχαχαχα! Δεν ξέρω με ποια λογική το είπε, αλλά μ’ έκανε και ψόφησα στο γέλιο! χαχαχαχαχαχαχαχαχαχα! 😆

      Φιλί

      Παπαστρατής Το "Θηρίο" Ιωάννης
      14 Ιανουαρίου 12 στις 0:41

      Μόνο εσύ θα μπορούσες να τα συνδύαζες όλα αυτά τα ετερόκλητα (που μόνο ετερόκλητα δεν είναι τελικά) σε μία ανάρτησή σου.

      Μου άρεσε αυτός ο διαχώρισμός του χρόνου σε φυσικό και ψυχολογικό. Όπως λάτρεψα ,επίσης, τις δύο αναρτήσεις περί καπνίσματος. Ίσως από τις πιο ωραίες σου αναρτήσεις. ειδικά το δεύτερο μέρος…

      Φιλί και ευχές από καρδιάς για ένα υπέροχο Σ/Κ φίλε μου!!!

      ΚΑΛΟΜΟΙΡΑ
      15 Ιανουαρίου 12 στις 14:35

      ΚΑΛΗ ΣΑΣ ΧΡΟΝΙΑ!
      ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ «Άρνηση» ΤΟΥ ΣΕΦΕΡΗ ΚΑΙ ΤΗ ΜΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ. ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΙΑ ΑΝΩ ΤΕΛΕΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ «πήραμε τη ζωή μας» και το ¨Λάθος». ΑΥΤΗ Η ΣΤΙΞΗ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. ΑΡΑ, ΤΡΑΓΟΥΔΑΜΕ: «Πήραμε τη ζωή μας λάθος!» ΕΝΩ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ: «Με τι καημό … τι πόνο και τι πάθος πήραμε τη ζωή μας. Λάθος!» ΕΠΟΜΕΝΩΣ ΔΕΝ ΠΗΡΑΜΕ ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ ΛΑΘΟΣ, ΑΛΛΑ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΟΥ ΠΗΡΑΜΕ ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ ΗΤΑΝ ΤΟ ΛΑΘΟΣ ΜΑΣ.
      ΑΥΤΗ Η ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΕΙΧΕ ΓΙΝΕΙ ΠΑΛΙΟΤΕΡΑ – ΑΝ ΘΥΜΑΜΑΙ ΚΑΛΑ – ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΥΝΘΕΤΗ ΚΟΥΝΑΔΗ, ΠΟΥ ΤΟ ΜΕΛΟΠΟΙΗΣΕ ΣΕΒΟΜΕΝΟΣ ΤΗ ΣΤΙΞΗ. ΑΥΤΟ, ΒΕΒΑΙΑ, ΔΕΝ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΤΙ Η ΜΕΛΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΧΗ ΤΟΥ ΚΟΥΝΑΔΗ ΗΤΑΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ. ΑΠΛΩΣ ΗΤΑΝ ΣΩΣΤΟΤΕΡΗ.
      ΜΕ ΕΚΤΙΜΗΣΗ
      Καλομοίρα Εστιανίδη, εκπαιδευτικός.

      Παραμυθάς
      15 Ιανουαρίου 12 στις 16:26

      Καλομοίρα μου, οφείλω να ομολογήσω ότι θεωρώ τον Θοδωράκη πιο καλό συνθέτη από τον Κουνάδη, γι’ αυτό και -κατά τη γνώμη μου- η αίσθηση του ποιήματος που δίνει η μουσική του Θοδωράκη είναι ίδια με εκείνη που δίνει ο Σεφέρης με το ίδιο το ποίημα. Επίσης πρέπει να πω ότι δεν θεωρώ ότι το «σωστό» είναι ντε και καλά το «καλύτερο», το αντίθετο θα έλεγα μάλιστα, γι’ αυτό και εμένα προσωπικά, «ό,τι μ’αρέσει σ’ αυτή τη ζωή ή είναι αμαρτία ή παχαίνει», όπως έλεγε και μια κονκάρδα που φορούσα στο πέτο μου τη δεκαετία του’60 και που αν την έβρισκα θα τη φορούσα ευχαρίστως και σήμερα. Φιλιά.

Σχολιάστε