«Ποιος είμαι»

Στις προηγούμενες εβδομάδες, έγιναν πέντε διαφορετικές παρουσιάσεις των δύο βιβλίων του «ΠΑΡΑΜΥΘΑ» που κυκλοφόρησαν από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ. Γι’ αυτές ίσως πρέπει να πω δυο λόγια, αλλά από ‘βδομάδα. Σήμερα, θέλω να σας δείξω ένα βίντεο που είχαμε ετοιμάσει με τον «μάστορα» για να το δείχνω σ’ αυτές τις παρουσιάσεις των δύο βιβλίων. Είναι ένα τρέιλερ για τα καινούργια επεισόδια του «ΠΑΡΑΜΥΘΑ», αλλά και μια εισαγωγή στα δύο βιβλία, τα οποία απευθύνονται σε παιδιά 7 έως 12 χρονών, που δεν ξέρουν τον Παραμυθά. Για το τρέιλερ αυτό έχει χρησιμοποιηθεί στον ήχο η ΕΙΣΑΓΩΓΗ των δύο βιβλίων, που έχει τίτλο, «Ποιος είμαι» και πλάνα από διάφορα επεισόδια της καινούργιας σειράς της Ε.Ρ.Τ. Και μια και δεν φαίνεται ότι τα επεισόδια θα αρχίσουν να παίζονται τώρα κοντά, αποφάσισα να «παρανομήσω» και να ανεβάσω το τρέιλερ εδώ για χάρη σας, όλων εσάς δηλαδή των Παραμυθομεγαλωμένων τριαντάρηδων και σαραντάρηδων που με κατασυγκινήσανε στις παρουσιάσεις που σας έλεγα.
Καλό ξημέρωμα
Σας φιλώ πολύ
Π.

http://vimeo.com/10976407

Ο Μαγικός Καθρέπτης

Τέλος η εκδήλωση που έγινε στα πλαίσια της Διεθνής Έκθεσης Βιβλίου, στη Θεσσαλονίκη. Σε λίγο φεύγω για το αεροδρόμιο.Ρίχνοντας μια ματιά στα e-mail  μου, έπεσα σε ένα που μεσυγκίνησε πολύ.E-mail από ένα κορίτσι στα είκοσι που δίνει αγώνα για την υγεία του και που μικρή μεγάλωσε με μία από τις κασέτες με τα παραμύθια μου. Έτσι πριν φύγω, θα ήθελα να ανεβάσω ένα από τα παραμύθια αυτά (δεν ξέρω αν είναι ένα από εκείνα που άκουγε) και να της το αφιερώσω με όλη μου την καρδιά.
Καλό  βράδυ

Π.
Υ.Γ. Σε αυτό το μπλογκ κατά καιρούς έχουν δημιουργηθεί εντάσεις, επειδή κάποιοι δεν διάβασαν αυτά που έγραφα αλλά εκείνα που είχαν στο κεφάλι τους με αποτέλεσμα να λένε διάφορες παπαριές. Λοιπόν: Στο προηγούμενο post, κάποιος έκανε ένα σχόλιο, όπου ενώ εγώ δεν λέω πουθενά ότι οι τέσσερις ηθοποιοί και ο μουσικός της παρέας  είχαμε δουλειά, αυτός επειδή θέλει να βγάλει λόγο και να πει τις ιδεολογικόφιλοσοφικές του, δήθεν επαναστατικές,  παπαριές του κώλου, βγάζει από μόνος του το συμπέρασμα ότι ζούσαμε από τη δουλειά μας και μάλιστα πλουσιοπάροχα! Για λόγους εντιμότητος απέναντι στους άλλους τέσσερις (ο ένας μάλιστα δεν ζει πια), πρέπει να πω ότι και οι πέντε αυτοί φιλοί, ήταν αριστεροί από τα φοιτητικά τους χρόνια, από το ’60, και σε όλη σχεδόν τη διάρκεια της δικτατορίας, είχαν σπάνια δουλειά, εξαιτίας ακριβώς των αριστερών φρονημάτων τους.

Και τώρα ακούστε το παραμύθι.

[audio:http://www.fileden.com/files/2009/9/2/2562339/4.3.o_magikos_kathreptis.mp3]

Το μέντιουμ

Χθες το βράδυ, είδα την είδηση για την ανακάλυψη των όπλων και ότι με κάποια από αυτά είχαν χτυπήσει αστυφύλακες φρουρούς στο Υπουργείο Πολιτισμού και στο Αστυνομικό Τμήμα της Νέας Ιωνίας. Η είδηση μου θύμισε μια ιστορία από την εποχή της δικτατορίας της 21ης Απριλίου, για την οποία είναι και το προηγούμενο post, οπότε μπορώ και σήμερα,  μια μέρα μετά την θλιβερή επέτειο, να ξαναγράψω κάτι σχετικό.
Ήταν σχεδόν ένας χρόνος μετά, Μάρτιος του 1968, όταν μαζευτήκαμε πέντε φίλοι,  μεταξύ 23 και 25 χρονών, οι τέσσερις ηθοποιοί κι ο ένας μουσικός, όλοι γνωστοί σήμερα, που δεν έχει σημασία ποιοι είναι. Συζητήσαμε, λοιπόν, πώς θα αντιδράσουμε στη Δικτατορία και αποφασίσαμε να κάνουμε μία αντιστασιακή ομάδα. Ύστερα από διάφορα σχέδια που πέσανε στο τραπέζι,  καταλήξαμε ότι κατ’ αρχήν θα έπρεπε να έχουμε όπλα. Αυτό ήταν πολύ δύσκολο τότε, πάρα πολύ δύσκολο, όχι σαν και τώρα που άκουσα  ότι τα βρίσκεις στη μαύρη αγορά!!! Ο ένας από μας, υπηρετούσε τότε τη θητεία του σε μια μονάδα της Αττικής και μάλιστα ήταν έφεδρος ανθυπολοχαγός . Αυτός ανέλαβε να βρει το πρώτο όπλο. Πράγματι ύστερα από λίγες μέρες, μαζευτήκαμε και μας έδειξε όλο χαρά ένα Thompson, αυτόματο αμερικάνικο όπλο του στρατού τότε, και τρεις δεσμίδες με σφαίρες. Μας διηγήθηκε όλη την ιστορία πώς το έβγαλε έξω από το στρατόπεδο, πώς την άλλη μέρα ανακαλύφθηκε η κλοπή κι άρχισαν οι ανακρίσεις, που δεν έβγαλαν καμιά άκρη. Και τότε, προς μεγάλη έκπληξη όλων στο στρατόπεδο, ο Διοικητής του Τάγματος, που φαίνεται ότι είχε κάποιες «μεταφυσικές» ανησυχίες, φώναξε ένα γνωστό μέντιουμ της εποχής. Συγκεντρώθηκαν όλοι στην αυλή του στρατοπέδου και το μέντιουμ πέρασε ανάμεσά τους σαν στρατηγός που επιθεωρούσε το Τάγμα. Ύστερα επισκέφτηκε όλους τους άδειους χώρους και τελικά κλείστηκαν με τον Διοικητή στο γραφείο του. Όταν έφυγε το μέντιουμ, ο Διοικητής κάλεσε όλους τους αξιωματικούς και τους είπε ότι δεν είχε καταφέρει να βρει ποιος έκλεψε το αυτόματο, αλλά του είπε να μην ανησυχεί, αυτός που το πήρε δεν θα κάνει κανένα κακό.
Όταν τέλειωσε η διήγηση σκάσαμε όλοι στα γέλια και κάναμε πλάκα, λέγοντας ότι το μέντιουμ είχε βρει ότι δεν θα γίνει κακό με το όπλο, αφού θα χρησιμοποιηθεί για καλό σκοπό, δηλαδή για αντίσταση στη Δικτατορία. Αμέσως μετά αρχίσαμε να καταστρώνουμε το σχέδιο που θα έπρεπε να ακολουθήσουμε. Θα έπρεπε  κατ’ αρχήν να αποκτήσουμε όλοι από ένα περίστροφο. Χρειαζόμαστε δηλαδή πέντε και ο μόνος τρόπος να τα βρούμε είναι να τα πάρουμε από αστυφύλακες. Τότε, οι αστυφύλακες κάνανε βάρδια ένας – ένας. Εμείς θα έπρεπε, να τους πλησιάζουμε, να τους πυροβολούμε με το Thomson, κι όταν θα έπεφταν θα παίρναμε το περίστροφό τους και θα εξαφανιζόμαστε. Όταν καταστρώθηκε το σχέδιο, έκανα την καίρια ερώτηση: «Ρε, σεις. Ποιος θα σκοτώνει τους αστυφύλακες; Εγώ πάντως, δεν μπορώ». Κοιταχτήκαμε αμήχανα. Αυτό δεν το είχε σκεφτεί κανείς. «Ούτ’ εγώ», είπε ο δεύτερος. «Α, ούτε κι εγώ», είπε ο τρίτος. «Κι εγώ, αποκλείεται να σκοτώσω άνθρωπο», είπε ο τέταρτος. «Να σας πω την αλήθεια μου, ούτε εγώ μπορώ…» είπε κι ο πέμπτος, που ήταν εκείνος που είχε κλέψει το Thomson. Έπεσε σιωπή αμηχανίας. Κανείς μας δεν μπορούσε να σκοτώσει. Ούτε καν να δείρει… Δεν είναι τυχαίο ότι και οι πέντε μας, μεγαλώνοντας, περάσαμε σε χώρους που ήταν εναντίον κάθε είδους βίας. Κοιταχτήκαμε, εγώ έκανα την κλασσική κίνηση που υποδηλώνει αυνανισμό και σκάσαμε στα γέλια. Αυτό ήταν και το τέλος κάθε σκέψης για το στήσιμο αντιδικτατορικής τρομοκρατικής ομάδας. Κι όταν νύχτωσε για τα καλά, βγήκαμε στο δρόμο, σηκώσαμε τη σχάρα ενός υπονόμου και πετάξαμε μέσα το Thomson, γιατί ήταν επικίνδυνο να το κρατήσουμε. Όταν γυρίσαμε στο σπίτι έβαλα τα γέλια και είπα: «Τελικά το μέντιουμ, είχε δίκιο! Αυτός που το πήρε, δεν έκανε κανένα κακό. Απλώς το πέταξε στα… κακά. Χα, χα, χα…».
Καλό βράδυ.
Π.

«Τις αποφάσεις που πήρες τον Αύγουστο…»

Στα τρία χρόνια που έχω αυτό το blog, δεν μου ήρθε ποτέ να γράψω κάτι για την επέτειο της άθλιότητας της Δικτατορίας της 21 Απριλίου 1967. Ένα μέρος της «σκατίλας» που υπάρχει σήμερα, γεννήθηκε τότε. Δεν ξέρω πώς έγινε σήμερα και κάποια στιγμή, θυμήθηκα μερικούς  φίλους, που δεν ζούνε πια. Είμαστε τότε 24 χρονών. Ίσως η ζωή πολλών από μάς, μπορεί και όλων μας, να ήταν διαφορετική χωρίς αυτά τα άθλια, σκοτεινά επτά χρόνια… Έτσι,λοιπόν, μου μπήκε να ανεβάσω εδώ κάτι που να έχει σχέση με τότε. Έψαξα διάφορα, αλλά τίποτα δεν μου άρεσε, ώσπου έπεσα πάνω σε κάποια χειρόγραφα, με ένα ερωτικό (ερωτικό;) ποίημα ανάμεσά τους, γραμμένο για την αγαπημένη μου, τότε. Και αποφάσισα να το ανεβάσω εδώ.
Καλό ξημέρωμα
Σας φιλώ
Π.

Τις αποφάσεις που πήρες τον Αύγουστο,
όταν και το τελευταίο κομμάτι του φεγγαριού
-που έλειπε- συμπληρώθηκε,
μην τις ξεχάσεις  τώρα που ήρθε σκοτάδι.
Πως το φεγγάρι έμεινε
λιγότερ’ απ’ το μισό,
δεν σημαίνει πως χάθηκε.
Στα μισά του καινούργιου μήνα
θα είναι και πάλι γεμάτο.

Απ’ τα παιχνίδια της ιστορίας μην γελαστείς,
κάθε φορά που κοροϊδεύοντάς μας πάει πίσω,
ένα πήδημα κρύβει μέσα της για μπροστά.
Αλλοίμονο σε όποιον απελπίστηκε
και δεν ετοιμάστηκε να τ’ ακολουθήσει.

Κάθε στιγμή είναι αναγκαία
γιατί φέρνει την επόμενη.
Όταν ο ένας έρωτας τελειώνει,
ο καινούργιος περιμένει εκεί, να τον νοιώσεις.
Η επανάσταση,
είναι επιθυμία που γεννήθηκε πρώτα μέσα στη ψυχή
-αλλιώς αν είναι ιδέα απ’ έξω δεν έχει καμιά αξία-
είναι  επιθυμία που γεννήθηκε μέσα στο παλιό
απ’ την ανάγκη για το καινούργιο.
Κάθε τόσο αγάπη μου,
γράφονται καινούργια τραγούδια·
και δεν θα σταματήσουν να γράφονται ποτέ.

Τις αποφάσεις που πήρες τον Αύγουστο,
όταν και το τελευταίο κομμάτι του φεγγαριού
-που έλειπε- συμπληρώθηκε,
μην τις ξεχάσεις  τώρα που ήρθε σκοτάδι.
Πως το φεγγάρι έμεινε
λιγότερ’ απ’ το μισό,
δεν σημαίνει πως χάθηκε.
Στα μισά του καινούργιου μήνα
θα είναι και πάλι γεμάτο.

Εκδηλώσεις του «Παραμυθά».

Την Τρίτη και 13 που μας πέρασε, στις 12 το μεσημέρι, έγινε η παρουσίαση των δύο καινούργιων βιβλίων του Παραμυθά. Δεν είχα πει τίποτα γιατί θεωρούσα ότι ήταν μόνο για δημοσιογράφους. Την παρουσίαση του Παραμυθά, εκτός από τον ίδιο, την έκαναν η δημοσιογράφος Ρίτσα Μασούρα και η συγγραφέας Λένα Μαντά, που τις ευχαριστώ πολύ.Αυτή είναι μία άποψη του χώρου, που ήταν πολύ συμπαθητικός, όπως και όλη η εκδήλωση. (Ευτυχώς είχε και παιδάκια).  Οι φανατικοί του blog της Άιναφετς, μπορούν να δούνε την πλάτη της.

Ο «μάστορας» του blog, ετοιμάζει ένα βιντεάκι από όλη την εκδήλωση που το γύρισε η αδελφή του. Αυτός δυστυχώς δεν ήταν στην εκδήλωση, γι΄αυτό και λείπει από την επόμενη φωτογραφία, που θα άγγιζε την τελειότητα αν είμαστε και οι τρεις. Είναι, ίσως, η καλύτερη φωτογραφία που έχω με το κοριτσάκι μου.


Το Σάββατο που μας έρχεται, θα είμαι στη Σαντορίνη, στο νησάκι Θηρασιά, όπου θα μιλήσω στα παιδιά του σχολείου. Το άλλο Σάββατο, όμως, θα είμαι στη Θεσσαλονίκη, όπου θα μιλήσω στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου. Όσοι περνάτε απ’ έξω και δείτε την αφίσα, μπείτε.
Καλό Σαββατοκύριακο.
Σας φιλώ πολύ
Π.

«Η τάση των καιρών»

Τη Μεγάλη Τρίτη στην εκπομπή του ΑΝΤ1, «ΡΑΔΙΟ ΑΡΒΥΛΛΑ», που μ’ αρέσει πολύ, κι όσο αντέχω τη νύστα, τη βλέπω κάθε βράδυ, παίχτηκε μία εξαιρετική ταινία που έχει φτιάξει η παγκόσμια κίνηση  «Zeitgeist» που σημαίνει, «Η τάση των καιρών» ή «Το πνεύμα της εποχής».  Μου έκανε μεγάλη εντύπωση που έπαιξαν αυτή την ταινία και ακόμα πιο μεγάλη εντύπωση μου έκανε η μεγάλη θεαματικότητα που είχε  και που εξαιτίας της η εκπομπή αυτή θα επαναληφθεί αύριο βράδυ, Κυριακή στις 12.00, καθώς και η υψηλή επισκεψιμότητά της στο site  του ANT1. Αν θέλετε, εκτός από αύριο βράδυ, μπορείτε να τη δείτε κάνοντας κλικ  ΕΔΩ.

Η ταινία αυτή, τελειώνει με ένα απόσπασμα από μία ομιλία του Κρισναμούρτι που είναι εντυπωσιακό το πόσο ταιριάζουν αυτά που λέει με το περιεχόμενο της ταινίας που αναφέρεται 100% στο σήμερα, ενώ η ομιλία έχει γίνει το 1968! Όπως ξέρετε όσοι μπαίνετε από παλιά σε αυτό το μπλογκ, από το 1985 μεταφράζω βιβλία του Κρισναμούρτι. Εδώ και λίγες εβδομάδες, ξαναδουλεύω το πρώτο βιβλίο του Κρισναμούρτι (ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Η ΑΡΧΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ) που κυκλοφόρησε ποτέ στον κόσμο και το πρώτο εδώ στην Ελλάδα, επειδή οι ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ  θέλουν να το ξαναβγάλουν με μονοτονικό σύστημα. Σκέφτηκα να σας ανεβάσω εδώ ένα απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου, που κι αυτή είναι από μια πιο παλιά ομιλία του Κρισναμούρτι, που έγινε το 1948.
Καλή εβδομάδα
Π.

«Το να επικοινωνήσεις με κάποιον άλλον, ακόμα και αν γνωρίζεστε πολύ καλά, είναι κάτι εξαιρετικά δύσκολο. Μπορεί να χρησιμοποιώ λέξεις που για σας έχουν διαφορετική σημασία από εκείνη που έχουν για μένα. Η συνεννόηση υπάρχει ανάμεσά μας, σε σας και σε μένα, όταν εσείς κι εγώ συναντιόμαστε στο ίδιο επίπεδο, την ίδια στιγμή. Αυτό συμβαίνει μόνο όταν υπάρχει αληθινή στοργή ανάμεσα στους ανθρώπους· ανάμεσα σ’ έναν άντρα και μια γυναίκα που ζούνε μαζί, ανάμεσα σε στενούς φίλους. Αυτό είναι αληθινή επικοινωνία. Άμεση συνεννόηση υπάρχει όταν συναντιόμαστε στο ίδιο επίπεδο, την ίδια στιγμή.
Είναι πολύ δύσκολο να υπάρξει μεταξύ μας μια επικοινωνία εύκολη, αποτελεσματική και με θετική δράση. Μεταχειρίζομαι λέξεις που είναι απλές, που δεν είναι τεχνικές επειδή δεν νομίζω ότι οποιοσδήποτε τεχνικός τύπος έκφρασης θα μας βοηθήσει να λύσουμε τα δύσκολα προβλήματά μας. Επομένως δεν πρόκειται να χρησιμοποιήσω τεχνικούς όρους, ούτε ψυχολογικούς ούτε επιστημονικούς. Ευτυχώς, δεν έχω διαβάσει βιβλία ψυχολογίας ούτε θρησκευτικά βιβλία. Θα ήθελα να σας μεταδώσω, μέσα από τις πιο απλές λέξεις που μεταχειριζόμαστε στην καθημερινή μας ζωή, κάτι με μια βαθύτερη σημασία. Αυτό, όμως, είναι πολύ δύσκολο, αν δεν ξέρετε πώς να ακούτε.
Υπάρχει τέχνη για να ακούει κανείς. Για να μπορέσει κανείς να ακούσει πραγματικά, θα πρέπει να εγκαταλείψει ή να παραμερίσει όλες τις προκαταλήψεις του, όλες τις εδραιωμένες απόψεις του και τις καθημερινές ασχολίες του. Όταν ο νους βρίσκεσαι σε μια κατάσταση δεκτικότητας, τα πράγματα μπορούν να κατανοηθούν με ευκολία. Ακούς πραγματικά μόνο όταν δίνεις αληθινά την προσοχή σου σε κάτι. Δυστυχώς, όμως, οι περισσότεροι από μας ακούνε έχοντας μπροστά τους έναν τοίχο αντίστασης. Είμαστε ταμπουρωμένοι πίσω από προκαταλήψεις, είτε θρησκευτικές ή πνευματικές είναι αυτές, είτε ψυχολογικές ή επιστημονικές· ή ακόμα και πίσω από τα καθημερινά μας άγχη, τις επιθυμίες και τους φόβους μας. Και ακούμε πίσω από τον τοίχο όλων αυτών. Οπότε, στην πραγματικότητα ακούμε το θόρυβο που έχουμε μέσα στο κεφάλι μας, τα δικά μας ακούσματα και όχι εκείνο που λέγεται. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να παραμερίσουμε την εκπαίδευσή μας, τις προδιαθέσεις μας, τις αντιστάσεις μας, και πηγαίνοντας πέρα από τις λέξεις, ν’ ακούμε έτσι που να αντιλαμβανόμαστε στη στιγμή, εκείνο που υπάρχει πίσω απ’ αυτές. Αυτό θα είναι μία από τις δυσκολίες μας εδώ. Αν, λοιπόν, στη διάρκεια αυτής  της ομιλίας ειπωθεί κάτι που είναι αντίθετο στον δικό σας τρόπο σκέψης και στις πεποιθήσεις σας, απλώς ακούστε το· μην αντιστέκεστε. Μπορεί να έχετε δίκιο εσείς κι εγώ άδικο, αλλά ακούγοντας και εξετάζοντας μαζί, θα ανακαλύψουμε ποια είναι η αλήθεια. Την αλήθεια δεν μπορεί να στη δώσει κανείς. Εσύ ο ίδιος πρέπει να την ανακαλύψεις· και για να την ανακαλύψει κανείς χρειάζεται μια κατάσταση του νου στην οποία να υπάρχει άμεση αντίληψη. Και δεν υπάρχει άμεση αντίληψη όταν υπάρχει αντίσταση, προφύλαξη, περιχαράκωμα. Η κατανόηση έρχεται έχοντας επίγνωση εκείνου που είναι. Το να ξέρεις ακριβώς εκείνο που είναι, το αληθινό, το υπαρκτό, εκείνο που συμβαίνει τώρα, χωρίς να του δίνεις ερμηνείες, χωρίς να το κατακρίνεις ή να το δικαιολογείς, είναι σίγουρα η αρχή κάθε σοφίας. Μόνο όταν δίνουμε ερμηνείες και  μεταφράζουμε ένα γεγονός σύμφωνα με τη διαμόρφωσή μας, σύμφωνα με τις προλήψεις μας, είναι που χάνουμε την αλήθεια του. Σε τελευταία ανάλυση, είναι το ίδιο με την έρευνα. Για να μάθεις για κάτι, το τι ακριβώς είναι, χρειάζεται έρευνα — δεν μπορείς να δίνεις ερμηνείες σύμφωνα με το κέφι σου. Παρόμοια: αν μπορέσουμε να κοιτάξουμε, να παρατηρήσουμε, να αφουγκραστούμε, να έχουμε επίγνωση ακριβώς εκείνου που είναι, τότε το πρόβλημα  θα λυθεί. Κι αυτό είναι εκείνο που προσπαθούμε να κάνουμε σε όλες αυτές τις ομιλίες. Θα σας δείξω εκείνο που είναι χωρίς να το μεταφράσω σύμφωνα με τις προτιμήσεις μου· ούτε κι εσείς, όμως, δεν θα πρέπει να το μεταφράσετε ή να το ερμηνεύσετε σύμφωνα με το παρελθόν σας ή την εκπαίδευσή σας.
Γίνεται, λοιπόν, να έχει κανείς επίγνωση όλων των πραγμάτων έτσι όπως είναι κι όχι όπως νομίζει ή φοβάται ότι είναι ή όπως θα ‘θελε να είναι; Αρχίζοντας απ’ αυτό το σημείο, σίγουρα θα μπορέσει να υπάρξει κάποια κατανόηση. Το ν’ αναγνωρίσεις αυτό που είναι, να το αντιληφθείς και να έχεις επίγνωσή του, βάζει τέλος σε κάθε σύγκρουση. Αν ξέρω ότι είμαι ψεύτης και αυτό είναι ένα γεγονός που το παραδέχομαι, τότε η σύγκρουση ανάμεσα στο «τι είμαι» και το «τι θα ‘θελα να είμαι» έχει τελειώσει. Η παραδοχή, η επίγνωση εκείνου που είσαι, είναι ήδη η αρχή της σοφίας, η αρχή της κατανόησης που σε ελευθερώνει από το χρόνο. Το να βάζεις στη μέση τον παράγοντα χρόνο  — τον χρόνο όχι με τη χρονολογική έννοια του ρολογιού και του ημερολόγιου, αλλά σαν ψυχολογική διαδικασία, σαν ενδιάμεση απόσταση από αυτό που είσαι σε εκείνο που θα γίνεις, σαν μία ψυχολογική διαδικασία του  νου — το να παρεμβάλλεις τον ψυχολογικό χρόνο, είναι κάτι καταστρεπτικό και δημιουργεί σύγχυση.
Μπορούμε, λοιπόν, να έχουμε κατανόηση εκείνου που είναι όταν το αναγνωρίζουμε χωρίς επίκριση, χωρίς δικαιολογία, χωρίς να ταυτιζόμαστε μ’ αυτό. Το να ξέρεις ότι βρίσκεσαι μέσα σε μια ορισμένη κατάσταση, κάτω από ορισμένες συνθήκες, είναι ήδη μία διαδικασία απελευθέρωσης απ’ αυτές. Αλλά ο άνθρωπος που δεν έχει επίγνωση της κατάστασής του, των συγκρούσεών του, προσπαθεί να γίνει κάτι άλλο από εκείνο που είναι και αυτό γίνεται συνήθεια. Ας έχουμε λοιπόν στον νου μας ότι εδώ θέλουμε να εξετάσουμε αυτό που είναι, να παρατηρήσουμε και να έχουμε επίγνωση ακριβώς τι είναι εκείνο που συμβαίνει, χωρίς να το διαστρεβλώνουμε, χωρίς να του δίνουμε διάφορες ερμηνείες. Για να έχεις επίγνωση εκείνου που είναι και να το παρακολουθείς από κοντά, χρειάζεται ένας εξαιρετικά οξύς νους και μια εξαιρετικά ανοιχτή καρδιά· επειδή αυτό που είναι, κινείται διαρκώς, παίρνει διαρκώς διάφορες μορφές κι αν ο νους είναι αλυσοδεμένος με κάποια πίστη και με γνώσεις, τότε παύει να παρακολουθεί τις αστραπιαίες κινήσεις εκείνου που είναι. Εκείνο που είναι, σίγουρα δεν είναι στατικό — κινείται διαρκώς, όπως θα δείτε αν το παρατηρήσετε από πολύ κοντά. Για να το παρακολουθήσετε χρειάζεστε έναν πολύ γρήγορο νου και μια ανοιχτή καρδιά — πράγμα που αποκλείεται όταν ο νους είναι στατικός, προσηλωμένος σε μια πίστη, σε μια προκατάληψη, σε μια ταύτιση. Ένας νους και μια καρδιά που έχουν στεγνώσει δεν μπορούν να ακολουθήσουν εύκολα και γρήγορα εκείνο που είναι.
Χωρίς να λέμε πολλά λόγια, νομίζω ότι κανείς έχει επίγνωση πως υπάρχει -τόσο σε προσωπικό επίπεδο, όσο και συλλογικό- χάος, σύγχυση και δυστυχία. Όχι μόνο εδώ στις Ινδίες, αλλά σε όλο τον κόσμο: στην Κίνα, στην Αμερική, στην Αγγλία, στη Γερμανία, σε όλο τον κόσμο, υπάρχει σύγχυση και καλπάζουσα θλίψη. Δεν είναι κάτι περιορισμένο σ’ ένα έθνος, είναι παγκόσμιο. Υπάρχει εξαιρετικά μεγάλος πόνος και δεν είναι μόνο ατομικός αλλά και συλλογικός. Είναι λοιπόν κάτι καταστροφικό σε παγκόσμιο επίπεδο και είναι παράλογος  ο περιορισμός του μόνο σε μια γεωγραφική περιοχή, σ’ ένα χρωματιστό κομμάτι του χάρτη, επειδή έτσι δεν θα κατανοήσουμε την πλήρη σημασία αυτών των παγκόσμιων, αλλά και  προσωπικών βάσανων. Έχοντας επίγνωση αυτής της σύγχυσης, με ποιο τρόπο ανταποκρινόμαστε σήμερα σ’ αυτήν; Πώς αντιδρούμε;
Υπάρχουν βάσανα από πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές αιτίες. Ψυχολογικά βρισκόμαστε σε σύγχυση και όλοι οι ηγέτες, πολιτικοί και θρησκευτικοί, έχουν διαψεύσει τις προσδοκίες μας. Όλα τα βιβλία έχουν χάσει τη σημασία τους. Μπορεί να καταφύγετε στην Bhagavad Gita ή στην Βίβλο ή στις τελευταίες διατριβές περί πολιτικής ή ψυχολογίας, αλλά θ’ ανακαλύψετε πως έχουν χάσει τη σύνδεσή τους με την αλήθεια· έχουν καταντήσει απλώς και μόνο λέξεις. Κι εσείς οι ίδιοι που επαναλαμβάνετε αυτές τις λέξεις, βρισκόσαστε σε σύγχυση και αβεβαιότητα, και η απλή επανάληψη αυτών των λέξεων δεν εκφράζουν τίποτα. Έτσι, οι λέξεις και τα βιβλία έχουν χάσει την αξία τους, πράγμα που σημαίνει ότι όταν αναφέρεστε σε αποσπάσματα από την Βίβλο, ή τον Μαρξ, ή την Bhagavad Gita  επειδή κι εσείς οι ίδιοι βρίσκεστε σε σύγχυση, σε αβεβαιότητα, αυτά που επαναλαμβάνετε είναι ψέμα, γιατί ό,τι είναι γραμμένο σ’ αυτά, είναι απλή προπαγάνδα, και η προπαγάνδα δεν είναι η αλήθεια. Όταν, λοιπόν, επαναλαμβάνεις ό,τι έχουν πει ή γράψει άλλοι, έχεις πάψει να κατανοείς τη δική σου ψυχολογική κατάσταση. Απλώς καλύπτεις τη σύγχυσή σου με τα λόγια κάποιας αυθεντίας. Αλλά εκείνο που προσπαθούμε να κάνουμε εδώ, είναι να κατανοήσουμε τη σύγχυσή μας και όχι να την κουκουλώσουμε με αποσπάσματα από λόγια άλλων. Πώς αντιδράτε, λοιπόν, σ’ αυτά; Πώς αντιδράτε σ’ αυτό το απίστευτο χάος, σ’ αυτή τη σύγχυση, σ’ αυτήν την αβεβαιότητα που υπάρχει στη ζωή;
Οι περισσότεροι από μας έχουμε συνηθίσει να είμαστε θεατές και όχι να παίρνουμε μέρος σε όσα διαδραματίζονται. Διαβάζουμε βιβλία, αλλά δεν γράφουμε ποτέ βιβλία. Έχει γίνει παράδοση, εθνική και παγκόσμια συνήθεια, να είμαστε θεατές, να παρακολουθούμε τους πολιτικούς και τους δημαγωγούς, όπως παρακολουθούμε έναν αγώνα ποδοσφαίρου. Είμαστε απλώς παρείσακτοι που κρυφοκοιτάνε, και έχουμε χάσει τις δημιουργικές μας ικανότητες.
Σας παρακαλώ, λοιπόν, ανακαλύψετε ποια είναι η αντίδρασή σας σ’ αυτά τα θέματα,  σ’ αυτά τα βάσανα — όχι να επαναλαμβάνετε όσα λένε κάποιοι άλλοι, αλλά πώς εσείς οι ίδιοι αντιδράτε. Αν ανήκετε σε αυτούς που έχουν όφελος από τα βάσανα των άλλων, από το χάος, αν αποκομίζετε κέρδη απ’ αυτά – είτε οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά είτε ψυχολογικά – η αντίδρασή σας θα είναι η πλήρης αδιαφορία. Οπότε, δεν σας νοιάζει αν αυτό το χάος εξακολουθήσει. Είναι σίγουρο ότι όσο πιο μεγάλη αναταραχή, όσο πιο μεγάλο χάος υπάρχει στον κόσμο, τόσο αναζητάει κανείς ασφάλεια. Δεν το ’χετε παρατηρήσει; Όταν υπάρχει σύγχυση στον κόσμο, ψυχολογική ή οποιαδήποτε άλλη, οχυρώνεστε μέσα σε κάποιο είδος ασφάλειας, είτε στην ασφάλεια ενός Τραπεζικού λογαριασμού ή στην ασφάλεια κάποιας ιδεολογίας ή διαφορετικά στρέφεστε στην προσευχή, στην εκκλησία — πράγμα που στην πραγματικότητα δεν είναι παρά φυγή από όσα συμβαίνουν στον κόσμο. Έτσι, όλο και περισσότερες θρησκευτικές αιρέσεις δημιουργούνται, όλο και περισσότεροι «ισμοί» ξεφυτρώνουν παντού σε όλο τον κόσμο. Γιατί όσο πιο μεγάλη είναι η σύγχυση, τόσο πιο έντονα θέλετε έναν ηγέτη, κάποιον που να σας οδηγήσει έξω απ’ αυτήν την σύγχυση, κι έτσι στρέφεστε στα θρησκευτικά βιβλία ή σε κάποιον από τους γκουρού που εμφανίζονται τελευταία ή αλλιώς, ενεργείτε και αντιδράτε σύμφωνα προς κάποιο ιδεολογικό σύστημα,  είτε της δεξιάς είτε της αριστεράς, που μοιάζει ότι θα λύσει το πρόβλημα. Αυτό είναι ακριβώς ό,τι συμβαίνει…»

Το παγκάκι

Κάθισα να δουλέψω το βιβλίο που  μεταφράζω. Σταμάτησα  κάποια στιγμή γιατί σκέφτηκα να βάλω κάποιο post για την Άνοιξη. Έριξα μια ματιά έξω από το παράθυρο. Φυσάει, κι ένα πουλί προσπαθώντας να πετάξει κόντρα στον άνεμο μένει ακίνητο. Είναι εντυπωσιακό! Ενώ χτυπάει δυνατά και γρήγορα τα φτερά του, μένει ακίνητο στον αέρα, σαν να είναι χάρτινο παιχνίδι που κρέμεται από ψηλά με μια αόρατη κλωστή. Προσπαθεί μάταια να προχωρήσει. Ξαφνικά σταματάει· τα φτερά του μένουν απλωμένα κι ακίνητα κι αφήνεται στη δύναμη του αέρα που το πάει μόνος του, χωρίς καμιά προσπάθεια. Το κοιτάζω και σκέφτομαι πως κάπως έτσι είναι και με τη ζωή. Δεν χρειάζεται προσπάθεια· πρέπει να την ακολουθείς καθώς κυλάει και το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να είσαι ξύπνιος (όχι έξυπνος – ξύπνιος), να έχεις το νου σου για να πιάνεις εκείνο που θέλει να σου πει και να το ακολουθείς…
Σκέφτηκα ότι ήρθε η ώρα να γράψω το post για το γάμο, κι εκείνη τη στιγμή, μου ‘ρθε στο νου ένα απόσπασμα από το βιβλίο, «ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ, του Κρισναμούρτι».  Έψαξα και το βρήκα και θα το ανεβάσω εδώ. Λέω να το αφιερώσω στη γυναίκα μου με τη φωτογραφία από ένα παγκάκι που έχω βγάλει με το κινητό και που έχουμε κάτσει κάποτε μαζί, σ’ αυτό. Η λέξη «γυναίκα μου» δεν της πολυαρέσει, αλλά τη λέξη, «σύζυγος» τη χρησιμοποιώ μόνο ειρωνικά και η λέξη «σύντροφος» παραείναι λογοτεχνική για τα γούστα μου. Στη γυναίκα μου, λοιπόν, με το «μου»,  άνευ ουσίας.

«Είναι η αγάπη ευχαρίστηση και επίμονη επιθυμία; Είναι η αγάπη μία σωματική αίσθηση; Είναι αγάπη η έλξη και η εκπλήρωσή της; Είναι πράγμα της σκέψης; Είναι κάτι που φτιάχνεται από μια συγκυρία περιστάσεων; Είναι συντροφικότητα, ευγένεια και φιλία; Εάν υπερισχύει οποιοδήποτε από αυτά τότε δεν είναι αγάπη. Η αγάπη είναι τόσο τελειωτική όσο ο θάνατος….
Υπάρχει ένα μονοπάτι που βγάζει στα ψηλά βουνά περνώντας μέσα από δάση, λιβάδια και ξέφωτα. Στην αρχή της ανηφόρας είναι ένα παγκάκι· εκεί κάθεται συνήθως ένα ηλικιωμένο ζευγάρι, που κοιτάζει κάτω, την ηλιόλουστη κοιλάδα. Έρχονται σ’ αυτό το μέρος πολύ συχνά. Κάθονται χωρίς να μιλούν, παρατηρώντας σιωπηλά την ομορφιά της γης. Περιμένουν υπομονετικά το θάνατο να έρθει. Και το μονοπάτι συνεχίζει μέσα στα χιόνια…».

Και να κλέισω με δυο λόγια δικά κου: Αν η σχέση ενός ζευγαριού δεν πάει εκεί, δεν έχει κανένα νόημα να υπάρχει. Ο έρωτας τελειώνει· το σεξ τελειώνει· η αγάπη δεν τελειώνει ποτέ. Ίσως δύο άνθρωποι που πραγματικά αγαπιούνται δεν είναι απαραίτητο να ζούνε και μαζί, αλλά αν δεν έχει έρθει η αγάπη στο ζευγάρι,  τότε δεν πρέπει να μένουν μαζί, αν και ο λόγος που τους κάνουν να μένουν μαζί δεν είναι μόνο η αγάπη. Ίσως είναι και ο κοινός τρόπος που βλέπουν την καθημερινή ζωή και το θάνατο….
Καλή εβδομάδα.
Νίκος